Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §9.4.1-9.4.16

ポンティウスの降伏条件とレントゥルスの説得

442 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

サムニウムの将軍ポンティウスが提示した過酷な降伏条件に対し、ローマ陣営は激しく動揺する。使節のレントゥルスは、祖国を破滅から救うために屈辱を受け入れるべきだと説得する。

§9.4.1neutra sententia accepta Herennius domum e castris est avectus;
どちらの意見も受け入れられず、ヘレンニウスは陣営から家へと運ばれていった。
et in castris Romanis cum frustra multi conatus ad erumpendum capti essent et iam omnium rerum inopia esset,
一方、ローマの陣営では、突囲するための多くの試みが無駄に企てられ、すでにすべての物資が不足していた。
§9.4.2victi necessitate legatos mittunt, qui primum pacem aequam peterent; si pacem non inpetrarent, uti provocarent ad pugnam.
彼らは窮状に屈し、まず対等な和平を求めるために、もし和平を獲得できないならば()戦いへと挑戦するために使節を派遣した。
§9.4.3tum Pontius debellatum esse respondit et, quoniam ne victi quidem ac capti fortunam fateri scirent, inermes cum singulis vestimentis sub iugum missurum;
するとポンティウスは、戦争は決したと答え、また彼らは敗北し捕らえられてさえも自らの運命を認めることを知らないので、武器を持たず、各自一枚の衣服をまとった状態で軛の下をくぐらせるつもりであると述べた。
alias condiciones pacis aequas victis ac victoribus fore:
それ以外の和平の条件は、敗者にとっても勝者にとっても対等なものとなるだろう、と。
§9.4.4si agro Samnitium decederetur, coloniae abducerentur, suis inde legibus Romanum ac Samnitem aequo foedere victurum;
すなわち、サムニウム人の土地から退去し、植民市が撤退させられるならば、その後、ローマ人もサムニウム人もそれぞれの法律に従い、対等な条約のもとで生きることになる、ということである。
§9.4.5his condicionibus paratum se esse foedus cum consulibus ferire;
これらの条件のもとで、自分は執政官たちと条約を結ぶ用意がある。
si quid eorum displiceat, legatos redire ad se vetuit.
もしそれらのいずれかが気に入らないなら、使節たちが自らのもとへ戻ってくることを彼は禁じた。
haec cum legatio renuntiaretur. §9.4.6tantus gemitus omnium subito exortus est tantaque maestitia incessit ut non gravius accepturi viderentur, si nuntiaretur omnibus eo loco mortem oppetendam esse.
この使節報告が持ち帰られたとき、全員のこれほど大きな呻きが突如として沸き起こり、これほど大きな悲しみが襲ったので、もし全員がその場所で死を迎えるべきだと告げられたとしても、彼らがこれ以上重く受け止めることはないと思われるほどであった。
§9.4.7cum diu silentium fuisset nec consules aut pro foedere tam turpi aut contra foedus tam necessarium hiscere possent, tum L. Lentulus, qui princeps legatorum virtute atque honoribus erat:
長い沈黙があり、執政官たちもこれほど不名誉な条約に賛成することも、これほど不可避な条約に反対して口を開くこともできなかったとき、そのとき、徳においても名誉においても使節たちの筆頭であったL・レントゥルスがこう言った。
§9.4.8“patrem meum” inquit, “consules, saepe audivi memorantem se in Capitolio unum non fuisse auctorem senatui redimendae auro a Gallis civitatis, quando nec fossa valloque ab ignavissimo ad opera ac muniendum hoste clausi essent et erumpere si non sine magno periculo, tamen sine certa pernicie possent.
「執政官たちよ、私は父がしばしば次のように語るのを聞きました。 自分はカピトリーウムにおいて、元老院に対し、ガリア人から金で国家を買い戻すことの唯一の反対者であったわけではない、と。 なぜなら、そのときは塹壕や土塁によって、作業や防塞構築において極めて臆病な敵から封鎖されていたわけではなく、もし大きな危険なしには無理だとしても、確実な破滅なしには、突囲することができたのだから、と。
§9.4.9quod si, ut illis decurrere ex Capitolio armatis in hostem licuit, quo saepe modo obsessi in obsidentes eruperunt, ita nobis aequo aut iniquo loco dimicandi tantummodo cum hoste copia esset, non mihi paterni animi indoles in consilio dando deesset.
もし、あの者たちに武装してカピトリーウムから敵へと駆け下りることが許されたように(そのようにしばしば包囲された者たちが包囲する者たちへと突入したものですが)、そのように私たちにも、有利な場所であれ不利な場所であれ、ただ敵と戦う機会さえあるならば、私に父譲りの精神の資質が、助言を与えるにあたって欠けていることはないでしょう。
§9.4.10equidem mortem pro patria praeclaram esse fateor et me vel devovere pro populo Romano legionibusque vel in medios inmittere hostes paratus sum;
私は確かに、祖国のために死ぬことは輝かしいことだと認めますし、ローマの人々と軍団のために身を捧げるか、あるいは敵のただ中へと身を投じる用意があります。
§9.4.11sed hic patriam video, hic quidquid Romanarum legionum est, quae, nisi pro se ipsis ad mortem ruere volunt, quid habent, quod morte sua servent?”
しかし、ここに私は祖国を見、ここにローマの軍団のすべてを見ます。 それらの軍団は、もし自分自身のために死へと急ぐことを望むのでなければ、自らの死によって守るべき何を他に持っているというのでしょうか。
§9.4.12“tecta urbis” dicat aliquis “et moenia et eam turbam, a qua urbs incolitur.
『都市の家々や城壁、そして都市に住むあの群衆だ』と誰かが言うかもしれません。
” immo hercule produntur ea omnia deleto hoc exercitu, non servantur.
いや、誓って、この軍隊が壊滅すれば、それらすべては見捨てられるのであって、守られるのではありません。
§9.4.13quis enim ea tuebitur? inbellis videlicet atque inermis multitudo.
一体誰がそれらを守るというのですか。 戦う力のない()そして武器を持たない群衆がですか。
tam hercule, quam a Gallorum impetu defendit.
誓って、かつて彼らがガリア人の猛襲から防いだのと同じくらいにしか守れないでしょう。
§9.4.14an a Veis exercitum Camillumque ducem inplorabunt? hic omnes spes opesque sunt, quas servando patriam servamus, dedendo ad necem patriam deserimus ac prodimus.
それとも、彼らはウェイイから軍隊と将軍カミッルスを呼び求めるのでしょうか。 ここにすべての希望と力があり、それらを救うことによって私たちは祖国を救うのであり、彼らを死に引き渡すことによって私たちは祖国を見捨て、裏切るのです。
§9.4.15“at foeda atque ignominiosa deditio est.
『しかし、降伏は醜く不名誉なことだ』と。
” sed ea caritas patriae est, ut tam ignominia eam quam morte nostra, si opus sit, servemus.
しかし、祖国への愛とは、もし必要とあらば、死によってだけでなく、不名誉によっても祖国を救うほどのものであります。
§9.4.16subeatur ergo ista, quantacumque est, indignitas et pareatur necessitati, quam ne di quidem superant.
したがって、その屈辱がどれほど大きなものであれ、それを受け入れ、神々でさえ打ち勝つことのできない必然に従いましょう。
ite, consules, redimite armis civitatem, quam auro maiores vestri redemerunt. ”
行くが良い、執政官たちよ。 あなた方の先祖が金で買い戻した国家を、武器によって買い戻すのです。 」

語釈・文法注

  1. §9.4.3debellatum esse — 非人称完了受動不定詞。ポンティウスが「勝負は決した」と客観的な事実として宣言していることを示す。
  2. §9.4.6accepturi viderentur — 非現実の帰結部 accepturi [essent] が、結果節(ut...)の中で viderentur と組み合わされた構文。「(もし死が告げられたとしても)これ以上重く受け止めることはなかったと思われるほど」という比喩的な表現。
  3. §9.4.8unum non fuisse auctorem senatui — unum が non によって否定され、「金による国家の買戻し案を元老院に提唱した唯一の者(または反対せずに同調した唯一の者)だったわけではない(他にも同調者や反対者がいた)」ことを意味する。
  4. §9.4.13tam hercule, quam a Gallorum impetu defendit — tam... quam... による比較を用いた強い反語(皮肉)。「かつてガリア人から防いだのと同様に、全く防げないだろう」という不可能性を際立たせる表現。
  5. §9.4.16redimite armis — 手段の奪格 armis。先祖が「金(auro)によって」国を贖ったのに対し、彼らは「武器(armis)を放棄して降伏すること」によって国を救う(贖う)という、屈辱的かつ不可避的な対比。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §9.4.1-9.4.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.4.1-9.4.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。