§9.46.1eodem anno Cn. Flavius scriba, patre libertino humili fortuna ortus, ceterum callidus vir et facundus, aedilis curulis fuit.
同じ年に、解放奴隷の息子で卑しい境遇の生まれであったが、抜け目がなく弁の立つ人物であった書記のグナエウス・フラウィウスが、会堂按察官になった。
§9.46.2invenio in quibusdam annalibus, cum appareret aedilibus fierique se pro tribu aedilem videret neque accipi nomen, quia scriptum faceret, tabulam posuisse et iurasse se scriptum non facturum;
いくつかの年代記において私は次のことを見出している。 彼が按察官たちに仕えていたとき、自分が部族選挙によって按察官に選ばれるのを見ながらも、書記の職務を行っているという理由で自分の名前が候補者として受け入れられないのを知ると、彼は書記の登録板を投げ出し、今後は書記の職務を行わないと誓った、ということである。
§9.46.3quem aliquanto ante desisse scriptum facere arguit Macer Licinius tribunatu ante gesto triumviratibusque, nocturno altero, altero coloniae deducendae.
彼がそれよりかなり前に書記の職務を行うのをやめていたことは、リキニウス・マケルが、彼が以前に護民官を務めていたことや、二つの三人委員会(一方は夜間の治安のためのもの、他方は植民市を建設するためのもの)を務めていたことを挙げて主張している。
§9.46.4ceterum, id quod haud discrepat, contumacia adversus contemnentes humilitatem suam nobiles certavit;
しかし、これについては異論がないことであるが、彼は自身の出自の卑しさを侮蔑する貴族たちに対して不屈の精神をもって競い合った。
§9.46.5civile ius, repositum in penetralibus pontificum, evulgavit fastosque circa forum in albo proposuit, ut, quando lege agi posset, sciretur;
神官たちの秘所にしまわれていた市民法を彼は公表し、法廷を開くことができるのがいつであるかが知られるように、暦を広場の周囲に白板で掲示した。
§9.46.6aedem Concordiae in area Vulcani summa invidia nobilium dedicavit;
彼は貴族たちの多大な嫉妬を買いながら、ウルカヌスの神域に調和の神殿を奉献した。
coactusque consensu populi Cornelius Barbatus pontifex maximus verba praeire, cum more maiorum negaret nisi consulem aut imperatorem posse templum dedicare.
そして、最高神官コルネリウス・バルバトゥスは、執政官またはインペラトルでなければ神殿を奉献することはできないと祖先の慣習に反して拒んでいたものの、人民の合意によって奉献の定型文を先導して唱えることを余儀なくされた。
§9.46.7itaque ex auctoritate senatus latum ad populum est, ne quis templum aramve iniussu senatus aut tribunorum plebei partis maioris dedicaret.
そのため、元老院の勧告に基づき、元老院あるいは平民護民官の過半数の命令なしには、誰も神殿や祭壇を奉献してはならないという法案が人民に提案された。
§9.46.8haud memorabilem rem per se, nisi documentum sit adversus superbiam nobilium plebeiae libertatis, referam.
それ自体としては大して記録に値しないことであるが、貴族の傲慢に対する平民の自由の証拠となるものであるため、私は次の話を報告しよう。
§9.46.9ad collegam aegrum visendi causa Flavius cum venisset consensuque nobilium adulescentium, qui ibi adsidebant, adsurrectum ei non esset, curulem adferri sellam eo iussit ac de sede honoris sui anxios invidia inimicos spectavit.
フラウィウスが病気の同僚を見舞うためにやって来たとき、そこに座っていた貴族の若者たちが、あらかじめ合わせておいたかのように彼に対して起立しなかった。 そこで彼は、その場所に会堂椅子を運ばせるよう命じ、自分の名誉ある地位の座から、嫉妬で気をもんでいる敵たちを眺めた。
§9.46.10ceterum Flavium dixerat aedilem forensis factio, Ap.
しかし、フラウィウスを按察官に指名したのは、アッピウス・クラウディウスの監察官職によって勢力を得た広場派であった。
Claudi censura vires nacta, qui senatum primus libertinorum filiis lectis inquinaverat et, §9.46.11posteaquam eam lectionem nemo ratam habuit nec in curia adeptus erat quas petierat opes, urbanis humilibus per omnes tribus divisis forum et campum corrupit.
アッピウスは、解放奴隷の息子たちを選出することによって元老院を初めて汚し、その後、その選出を誰も有効と認めず、また彼が求めていた影響力を議事堂で得られなかったため、都市の卑しい人々をすべての部族に分散させることによって、広場と民会を堕落させた。
§9.46.12tantumque Flavi comitia indignitatis habuerunt, ut plerique nobilium anulos aureos et phaleras deponerent.
そしてフラウィウスの選挙は多大な屈辱を伴うものであったため、多くの貴族たちが金の指輪や胸飾りを外した。
ex eo tempore in duas partes discessit civitas;
この時から、国家は二つの党派に分裂した。
§9.46.13aliud integer populous, fautor et cultor bonorum, aliud forensis factio tendebat, donec Q. Fabius et P. Decius censores facti,
一方は、良き人々を支持し尊ぶ健全な人民が、他方は広場派が志向して対立していたが、ついにクィントゥス・ファビウスとプブリウス・デキウスが監察官に選ばれた。
§9.46.14et Fabius simul concordiae causa, simul ne humillimorum in manu comitia essent, omnem forensem turbam excretam in quattuor tribus coniecit urbanasque eas appellavit.
そしてファビウスは、調和のため、同時に最も卑しい者たちの手に選挙が握られないようにするために、広場派の全群衆をえり分けて四つの部族に投げ込み、それらを都市部族と呼んだ。
§9.46.15adeoque eam rem acceptam gratis animis ferunt, ut Maximi cognomen, quod tot victoriis non pepererat, hac ordinum temperatione pareret.
そして、その措置が非常に感謝をもって受け入れられたため、彼がこれほど多くの勝利によっても得られなかった「マクシムス」の家族名が、この身分の調整によってもたらされることになったと言われている。
ab eodem institutum dicitur, ut equites idibus Quinctilibus transveherentur.
また、同じ人物によって、7月の15日に騎士たちがパレードを行う慣習が創設されたと言われている。