§8.6.1cum consulis vocem subsecuta patrum indignatio esset, proditur memoriae adversus crebram inplorationem deum, quos testes foederum saepius invocabant consules, vocem Anni spernentis numina Iovis Romani auditam.
執政官の言葉の後に元老院議員たちの憤慨が続いたとき、執政官たちが条約の証人としてしばしば呼び求めていた神々への度重なる哀願に対して、ローマのユーピテルの神威を軽蔑するアンニウスの声が聞かれた、ということが記憶に伝えられている。
§8.6.2certe, cum commotus ira se a vestibulo templi citato gradu proriperet, lapsus per gradus capite graviter offenso inpactus imo ita est saxo, ut sopiretur.
確かに、彼が怒りに駆られて神殿の玄関口から速い足取りで飛び出そうとしたとき、階段で滑り、頭を強く打ち付けて、一番下の石に非常に激しく激突したため、意識を失った。
§8.6.3exanimatum auctores quoniam non omnes sunt, mihi quoque in incerto relictum sit, sicut inter foederum ruptorum testationem ingenti fragore caeli procellam effusam;
彼が息絶えたということは、すべての著述家が伝えているわけではないので、私にとっても不確実なままにしておかせてほしい。 それは、破られた条約への証言の最中に、巨大な轟音とともに天から嵐が降り注いだということと同様である。
nam et vera esse et apte ad repraesentandam iram deum ficta possunt.
なぜなら、これらは真実であることも、また神々の怒りを表現するのに適するように創作されたものであることもあり得るからである。
§8.6.4Torquatus missus ab senatu ad dimittendos legatos cum iacentem Annium vidisset, exclamat, ita ut populo patribusque audita vox pariter sit: “bene habet;
使節たちを送り出すために元老院から遣わされたトルクァトゥスは、倒れているアンニウスを見たとき、民衆にも元老院議員たちにも同様にその声が聞こえるように、次のように叫んだ。 「万事良好だ。
di pium movere bellum.
神々が義なる戦争を始められたのだ。
§8.6.5est caeleste numen;
天の神威は存在する。
es, magne Iuppiter;
大いなるユーピテルよ、あなたは存在する。
haud frustra te patrem deum hominumque hac sede sacravimus.
私たちは、神々と人間の父であるあなたを、この神座に無駄に奉献したのではなかった。
§8.6.6quid cessatis, Quirites vosque patres conscripti, arma capere deis ducibus? sic stratas legiones Latinorum dabo, quem ad modum legatum iacentem videtis.
クィリーテースよ、そして元老院議員たちよ、神々を指導者として武器を取ることを、なぜためらうのか。 ラティウム人の軍団を、あなた方がこの倒れている使節を見るのとまさに同じように、打ち倒された状態にしてみせよう。
” §8.6.7adsensu populi excepta vox consulis tantum ardoris animis fecit, ut legatos proficiscentes cura magistratuum magis, qui iussu consulis prosequebantur, quam ius gentium ab ira impetuque hominum tegeret.
」民衆の賛同によって迎えられた執政官の言葉は、人々の心に非常に多くの熱意を生み出したので、出発する使節たちを人々の怒りと襲撃から守ったのは、万民法よりもむしろ、執政官の命令によって護送していた政務官たちの配慮であった。
consensit et senatus bellum;
元老院もまた戦争に同意した。
§8.6.8consulesque duobus scriptis exercitibus per Marsos Paelignosque profecti adiuncto Samnitium exercitu ad Capuam, quo iam Latini sociique convenerant, castra locant.
そして二人の執政官は、編成された二つの軍隊を率いてマルシ人とパエリグニ人の土地を通って出発し、サムニウム人の軍隊を合流させ、ラティウム人とその同盟者たちがすでに集結していたカプアの近くに陣を構えた。
§8.6.9ibi in quiete utrique consuli eadem dicitur visa species viri maioris quam pro humano habitu augustiorisque, dicentis ex una acie imperatorem, ex altera exercitum deis Manibus matrique Terrae deberi.
そこでの睡眠中に、両執政官に同一の、人間の姿を超えて大きく、より厳かな男の姿が現れたと言われている。 その男は、一方の陣営からは将軍が、他方の陣営からは軍隊が、死者の霊であるマーネースと母なる大地に捧げられるべきであると語っていた。
§8.6.10utrius exercitus imperator legiones hostium superque eas se devovisset, eius populi partisque victoriam fore.
どちらの軍の将軍であれ、敵の軍団と、その上に自分自身を奉献するならば、その民と陣営の勝利となるであろう、と。
§8.6.11hos ubi nocturnos visus inter se consules contulerunt, placuit averruncandae deum irae victimas caedi, simul ut, si extis eadem, quae in somnio visa fuerant, portenderentur, alteruter consulum fata inpleret.
執政官たちがこれらの夜の幻を互いに突き合わせたとき、神々の怒りを避けるために犠牲獣を屠ることが決定され、同時に、もし内臓によって、夢の中で見られたのと同じことが予兆されるならば、執政官の一方が運命を果たすようにということも決定された。
§8.6.12ubi responsa haruspicum insidenti iam animo tacitae religioni congruerunt, tum adhibitis legatis tribunisque et imperiis deum propalam expositis, ne mors voluntaria consulis exercitum in acie terreret,
ハルスペクスたちの回答が、すでに彼らの心に宿っていた暗黙の敬意と一致したとき、そこで使節たちやトリブヌスたちを招き、神々の命令を公に説明した。 それは、執政官の志願の死が、戦闘中の軍隊を恐怖に陥れないためであった。
§8.6.13conparant inter se, ut, ab utra parte cedere Romanus exercitus coepisset, inde se consul devoveret pro populo Romano Quiritibusque.
彼らは互いに、どちらの側からローマの軍隊が後退し始めるにせよ、そちらの側の執政官が、ローマ市民たるローマの民のために自分自身を奉献すること、と取り決めた。
§8.6.14agitatum etiam in consilio est, ut, si quando umquam severo ullum imperio bellum administratum esset, tunc utique disciplina militaris ad priscos redigeretur mores.
また、軍事会議において、もしこれまでに厳格な命令の下で何らかの戦争が遂行されたことがあったとすれば、今回は特に、軍事規律が古の習俗へと戻されるべきである、ということも議論された。
§8.6.15curam acuebat, quod adversus Latinos bellandum erat, lingua, moribus, armorum genere, institutis ante omnia militaribus congruentes: milites militibus, centurionibus centuriones, tribuni tribunis conpares collegaeque iisdem praesidiis, saepe iisdem manipulis permixti fuerant.
ラティウム人に対して戦わなければならないという事実が、懸念を募らせていた。 なぜなら彼らは言語、風習、武器の種類、そして何よりも軍事制度において一致しており、兵士は兵士と、百人隊長は百人隊長と、トリブヌスはトリブヌスと同僚や仲間として、同じ守備隊で、しばしば同じ中隊で、入り混じっていたからである。
§8.6.16per haec ne quo errore milites caperentur, edicunt consules, ne quis extra ordinem in hostem pugnaret.
このような事情から、兵士たちが何らかの誤りに囚われないように、執政官たちは、何人も隊列を外れて敵と戦ってはならない、という布告を出した。