Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §8.5.1-8.5.10

アンニウスの平等権要求と執政官マンリウスの拒絶

403 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ラティウムの使節アンニウスは元老院でローマに対し、執政官の一方や元老院の半分をラティウムから出すなどの対等な権利を要求する。これに対しローマの執政官マンリウスは激怒し、要求を断固拒否して主権を主張する。

§8.5.1ubi est Romam ventum, in Capitolio eis senatus datus est.
ローマに到着すると、カピトリウムにおいて彼らに元老院の接見が与えられた。
ibi cum T. Manlius consul egisset cum eis ex auctoritate patrum, §8.5.2ne Samnitibus foederatis bellum inferrent, Annius, tamquam victor armis Capitolium cepisset, non legatus iure gentium tutus loqueretur:
そこで執政官ティトゥス・マンリウスが、元老院の決議に基づいて彼らと交渉し、\n 同盟者であるサムニウム人に戦争を仕掛けないようにと求めたとき、アンニウスは、万民法によって身を守られた使節として語るのではなく、あたかも武力によって勝者としてカピトリウムを占領したかのように、次のように語った。
§8.5.3“tempus erat” inquit, “T. Manli vosque patres conscripti, tandem iam vos nobiscum nihil pro imperio agere, cum florentissimum deum benignitate nunc Latium armis virisque, Samnitibus bello victis, Sidicinis Campanisque sociis, nunc etiam Volscis adiunctis, videretis, colonias quoque vestras Latinum Romano praetulisse imperium.
\n 「ティトゥス・マンリウスよ、そして元老院議員たちよ、あなた方がもはや私たちに対して支配権に基づいて何事も行わないべき時が、とうに来ていました。 なぜなら、神々の恵みによって、今やラティウムが武器と人員において極めて繁栄しており、サムニウム人が戦争で打ち破られ、シディキニ人とカンパニア人が同盟者となり、今やウォルスキ人さえも加わっており、あなた方の植民市さえもローマの支配よりラティウムの支配を好んだということを、あなた方は見ているからです。
§8.5.4sed quoniam vos, regno inpotenti finem ut inponatis, non inducitis in animum, nos, quamquam armis possumus adserere Latium in libertatem, consanguinitati tamen hoc dabimus, ut condiciones pacis feramus aequas utrisque, quoniam vires quoque aequari dis inmortalibus placuit.
\n しかし、あなた方がその抑えの効かない支配に終止符を打つことを決意しない以上、私たちは、武力によってラティウムを自由へと導くことができるとはいえ、同胞関係に免じてこれを与えましょう、すなわち、双方にとって対等な和平の条件を提示することを。 力をも等しくすることが不死の神々のお気に召したのですから。
§8.5.5consulem alterum Roma, alterum ex Latio creari oportet, senatus partem aequam ex utraque gente esse, unum populum, unam rem publicam fieri;
\n 一方の執政官はローマから、他方はラティウムから選出されるべきであり、元老院の等しい割合が双方の民族から構成されるべきであり、一つの民、一つの国家が形成されるべきです。
§8.5.6et ut imperii eadem sedes sit idemque omnibus nomen, quoniam ab altera utra parte concedi necesse est, quod utrisque bene vertat, sit haec sane patria potior, et Romani omnes vocemur.
\n そして、支配の場所が同一であり、すべての人にとって同一の名前であるために――どちらか一方の側が譲歩することが必要である以上、それが双方にとって吉と出ますように――、この祖国がより優先されるものとされ、私たちが全員ローマ人と呼ばれることにしましょう。
” forte ita accidit,
」\n偶然、次のように起こった。
§8.5.7ut parem ferociae huius et Romani consulem T. Manlium haberent, qui adeo non tenuit iram, ut, si tanta dementia patres conscriptos cepisset, ut ab Setino homine leges acciperent, gladio cinctum in senatum venturum se esse palam diceret et, quemcumque in curia Latinum vidisset, sua manu interempturum.
\n ローマ人たちもまた、この傲慢さに匹敵する執政官ティトゥス・マンリウスを有していた。 彼はあまりにも怒りを抑えきれなかったので、もしそのような狂気が元老院議員たちを捕らえ、彼らがセティア人から法律を受け入れるようなことになるならば、自分は剣を帯びて元老院に入り、議場の中でラティウム人を見かけたら誰であれ自分の手で殺害するだろう、と公然と言った。
§8.5.8et conversus ad simulacrum Iouis “audi, Iuppiter, haec scelera” inquit;
\n そして、ユーピテルの像の方を向いて言った。 「ユーピテルよ、これらの非道を聞き届けたまえ。
“audite, Ius Fasque.
正義と神法よ、聞き届けたまえ。
peregrinos consules et peregrinum senatum in tuo, Iuppiter, augurato templo captus ipse atque oppressus visurus es?
ユーピテルよ、あなたは、鳥占いで清められたあなた自身の神殿において、異邦人の執政官と異邦人の元老院を、あなた自身が捕らえられ制圧された状態で、見ることになるというのですか。
§8.5.9haecine foedera Tullus, Romanus rex, cum Albanis, patribus vestris, Latini, haec L. Tarquinius vobiscum postea fecit?
\n ラティウム人よ、このような条約を、ローマの王トゥッルスがあなた方の祖先であるアルバ人と結んだというのか。 このような条約を、後にルキウス・タルクィニウスがあなた方と結んだというのか。
§8.5.10non venit in mentem pugna apud Regillum lacum? adeo et cladium veterum vestrarum et beneficiorum nostrorum ergo vos obliti estis?”
\n レギッルス湖畔の戦いが頭に浮かばないのか。 それほどまでに、あなた方は自らの古い敗北と、私たちの恩恵の双方を忘れてしまったというのか。 」

語釈・文法注

  1. §8.5.3tempus erat — "tempus erat"(時であった)に不定詞句 "vos ... nihil pro imperio agere"(あなた方が支配権に基づいて何事も行わないこと)が続いている。未完了過去形 "erat" は、本来ならとうに実現しているべきであった非実在の義務や、実現が遅れている状況を強調する表現である。
  2. §8.5.4non inducitis in animum — "inducere in animum"(心に導き入れる)は「決意する、〜する気になる」というイディオム。ここでは "ut" 節 "regno inpotenti finem ut inponatis"(抑えの効かない支配に終止符を打つこと)を目的語として取っている。
  3. §8.5.7ut parem ferociae — "accidit" の結果を表す名詞節 "ut ... haberent" の中にある。 "parem"(〜に匹敵する、形容詞 par の対格)は "consulem T. Manlium" に係り、与格 "ferociae huius"(この傲慢さ)を支配している。
  4. §8.5.8captus ipse atque oppressus — 対格不定詞句の主語ではなく、主節の主語 "tu"(Jupiter)に一致する主格・男性・単数の分詞。 "visurus es"(〜しようとしている、見るつもりか)の補語として機能し、「あなた自身が捕らえられ、制圧された状態で見るのか」という主体的状況を描写している。
  5. §8.5.10ergo — 写本によっては "erga vos"(あなた方に対する)とも読まれるが、"ergo" のままであれば、ここでは属格支配の後置前置詞「〜のゆえに」ではなく、接続詞「したがって、それゆえに」として機能している。"cladium" と "beneficiorum" は動詞 "obliti estis"(obliviscor)の支配する属格である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §8.5.1-8.5.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:8.5.1-8.5.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。