Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §8.4.1-8.4.12

アンニウスの演説と執政官の要求

402 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ラティウムの指導者アンニウスは集会で演説し、ローマに対抗して同盟の対等な権利、特にラティウム人から一方の執政官を選出することを要求すべきだと激しく主張し、満場一致の賛同を得る。

§8.4.1cum aliud alii censerent, tum Annius: “quamquam ipse ego rettuli, quid responderi placeret, tamen magis ad summam rerum nostrarum pertinere arbitror, quid agendum nobis, quam quid loquendum sit.
異なった人々が異なった意見を述べていた中で、アンニウスが次のように言った。 「私自身が、どのように返答すべきかについて諮ったのは事実ですが、私たちの国事の根本にとって、何を語るべきかよりも、私たちが何をすべきかの方が、より重要であると考えます。
facile erit explicatis consiliis accommodare rebus verba.
計画が明らかになれば、事実(行動)に言葉を適合させることは容易でしょう。
§8.4.2nam si etiam nunc sub umbra foederis aequi servitutem pati possumus, quid abest, quin proditis Sidicinis non Romanorum solum sed Samnitium quoque dicto pareamus respondeamusque Romanis nos, ubi innuerint, posituros arma?
なぜなら、もし今でさえ、対等な条約の影に隠れて隷属を耐え忍ぶことができると言うなら、シディキニ人を見捨てて、ローマ人だけでなくサムニウム人の命令にも従い、ローマ人が合図をすればすぐに武器を置くつもりだと答えることに対し、一体何が妨げとなり得ましょうか。
§8.4.3sin autem tandem libertatis desiderium remordet animos, si foedus sociale est, si societas aequatio iuris est, consanguineos nos Romanorumn esse, quod olim pudebat, nunc gloriari licet, si socialis illis exercitus is est, quo adiuncto duplicent vires suas, quem secernere ab se consilia bellis propriis ponendis sumendisque nolint, cur non omnia aequantur?
しかし、もしついに自由への熱望が心に燃え上がるなら、もし同盟条約が存在するなら、もし同盟が権利の平等であるなら、かつては恥であった『私たちがローマ人と血を分けた同胞であること』を今や誇ることが許されますし、もし彼らにとって同盟軍とは、それを加えることで自らの戦力を倍増させ、自らの戦争を止めたり起こしたりすることを決定する際に自分たちから切り離すことを望まないものであるなら、なぜすべてのことが平等にされないのでしょうか。
§8.4.4cur non alter ab Latinis consul datur? ubi pars virium, ibi et imperii pars esto.
なぜラティウム人から一方の執政官が出されないのでしょうか。 戦力の一部があるところには、支配権の一部もあるべきです。
§8.4.5est quidem nobis hoc per se haud nimis amplum, quippe concedentibus Romam caput Latio esse;
確かに、これ自体は私たちにとって過大すぎるものではありません。 ローマがラティウムの首府であることを私たちは認めているのですから。
§8.4.6sed ut amplum videri posset, diuturna patientia fecimus.
しかし、それが過大であるかのように見えうるものにしてしまったのは、私たちの長年の忍従です。
atqui si quando umquam consociandi imperii, usurpandae libertatis tempus optastis, en hoc tempus adest et virtute vestra et deum benignitate vobis datum.
とはいえ、もし支配権を共有し、自由を我がものとする機会をこれまで一度でも望んだことがあるなら、見よ、あなた方の勇気と神々の恵みによってあなた方に与えられたこの時こそが、その時なのです。
§8.4.7temptastis patientiam negando militem.
あなた方は兵士の提供を拒むことによって、彼らの忍耐力を試しました。
quis dubitat exarsisse eos, cum plus ducentorum annorum morem solveremus? pertulerunt tamen hunc dolorem.
私たちが二百年以上の慣行を破ったとき、彼らが激怒したことを誰が疑いましょうか。 それでも彼らはこの苦痛を耐え忍びました。
§8.4.8bellum nostro nomine cuin Paelignis gessimus;
私たちは自分たちの名においてパエリグニ人と戦争を行いました。
qui ne nostrorum quidem finium nobis per nos tuendorum ius antea dabant, nihil intercesserunt.
以前は、私たちが自らの手で領土を守ることさえ許さなかった彼らですが、全く介入しませんでした。
Sidicinos in fidem receptos, §8.4.9Campanos ab se ad nos descisse, exercitus nos parare adversus Samnites, foederatos suos, audierunt nec moverunt se ab urbe.
シディキニ人が私たちの保護下に受け入れられたこと、カンパニア人が彼らから離反して私たちの側についたこと、私たちが彼らの同盟者であるサムニウム人に対して軍隊を準備していることを彼らは耳にしながらも、市から動きもしませんでした。
§8.4.10unde haec illis tanta modestia nisi a conscientia virium et nostrarum et suarum? idoneos auctores habeo querentibus de nobis Samnitibus ita responsum ab senatu Romano esse, ut facile appareret, ne ipsos quidem iam postulare, ut Latium sub Romano imperio sit.
彼らのこのこれほどの謙抑さは、他ならぬ、私たちと彼ら双方の戦力の自覚から来ているのでなくて何でしょうか。 私は確かな根拠を持っています。 私たちのことを不満に思うサムニウム人に対し、ローマの元老院は次のように答えたのです。 すなわち、彼ら自身でさえ、もはやラティウムがローマの支配下にあることを要求していないということが、容易に明らかになるような返答でした。
usurpate modo postulando quod illi vobis taciti concedunt.
彼らが黙ってあなた方に認めているものを、ただ要求することによって我がものとしなさい。
§8.4.11si quem hoc metus dicere prohibet, en ego ipse audiente non populo Romano modo senatuque, sed Iove ipso, qui Capitolium incolit, profiteor me dicturum, ut, si nos in foedere ac societate esse velint, consulem alterum ab nobis senatusque partem accipiant.
もし恐怖が、誰かがこれを言うのを妨げているなら、見よ、私自身が、ローマの人々と元老院だけでなく、カピトリウムに住まうユーピテル神ご自身が聞いておられる前で、こう宣言して言いましょう。 すなわち、もし彼らが私たちと同盟および友好関係にあることを望むなら、私たちから一方の執政官と、元老院の半分を受け入れるべきである、と。
§8.4.12haec ferociter non suadenti solum, sed pollicenti clamore et adsensu omnes permiserunt, ut ageret diceretque, quae e re publica nominis Latini fideque sua viderentur.
」このように激しく勧告するだけでなく約束する彼に対し、全員が叫び声と同意をもって、ラティウムの名を持つ者たちの共通の利益となり、かつ自らの信義にかなうと思われることを行い、また語るようにと委ねた。

語釈・文法注

  1. 8.4.2quid abest, quin — 非人称的表現 `quid abest quin...`(…することに何が欠けていようか、いや何も欠けていない)は、反語的に「…しないわけにはいかない」「当然…するべきである」という強い必然性・不可避性を表す。接続法 `pareamus`(従う)および `respondeamus`(返答する)を伴う。
  2. 8.4.5concedentibus Romam caput Latio esse — `concedentibus` は、文脈上 `nobis`(私たち)を意味上の主語とする現在分詞の独立奪格(ablative absolute)であり、理由(「私たちが…を認めているので」)を表す。その中身として、対格 `Romam` と不定詞 `esse`、そして基準の与格 `Latio`(ラティウムにとって)を伴う対格不定詞構文が続いている。
  3. 8.4.8Sidicinos in fidem receptos — この句から §8.4.9 の `audierunt` に至るまで、3つの対格不定詞句(`Sidicinos... receptos [esse]`, `Campanos... descisse`, `exercitus nos parare...`)が並列され、すべて主動詞 `audierunt`(彼らは聞いた)の目的語となっている。長大な挿入的構造により、ローマ人がラティウム人の行動を把握していながら黙認していた事実が強調されている。
  4. 8.4.11audiente non populo Romano modo senatuque, sed Iove ipso — 現在分詞 `audiente` と、それに一致する奪格の名詞句(`non populo Romano modo senatuque, sed Iove ipso`)による独立奪格(ablative absolute)。「ローマの人民と元老院だけでなく、ユーピテル神ご自身が聞いておられる中で」という、証人を立てる誓約の状況を示す。単数分詞 `audiente` は、複数の主語のうち最後または最も重要なもの(`Iove ipso`)に一致している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §8.4.1-8.4.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:8.4.1-8.4.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。