§8.4.1cum aliud alii censerent, tum Annius: “quamquam ipse ego rettuli, quid responderi placeret, tamen magis ad summam rerum nostrarum pertinere arbitror, quid agendum nobis, quam quid loquendum sit.
사람들마다 저마다의 의견을 내놓고 있을 때, 안니우스가 말했다. “비록 제 자신이 어떻게 대답하는 것이 좋을지에 대해 자문을 구하기는 하였으나, 우리의 국사의 근본에는 무엇을 말해야 할지보다는 우리가 무엇을 해야 할지가 더 중요하다고 생각합니다.
facile erit explicatis consiliis accommodare rebus verba.
계획이 명확해진다면, 사실에 말을 맞추는 것은 쉬울 것입니다.
§8.4.2nam si etiam nunc sub umbra foederis aequi servitutem pati possumus, quid abest, quin proditis Sidicinis non Romanorum solum sed Samnitium quoque dicto pareamus respondeamusque Romanis nos, ubi innuerint, posituros arma?
왜냐하면 만약 지금조차도 대등한 조약의 그늘 아래서 예속을 감내할 수 있다면, 시디키니인들을 배반하고 로마인들뿐만 아니라 삼니움인들의 명령에도 복종하며, 로마인들이 신호하는 즉시 우리가 무기를 놓을 것이라고 답하는 것에 대해 무엇이 방해가 되겠습니까?
§8.4.3sin autem tandem libertatis desiderium remordet animos, si foedus sociale est, si societas aequatio iuris est, consanguineos nos Romanorumn esse, quod olim pudebat, nunc gloriari licet, si socialis illis exercitus is est, quo adiuncto duplicent vires suas, quem secernere ab se consilia bellis propriis ponendis sumendisque nolint, cur non omnia aequantur?
그러나 만약 마침내 자유에 대한 열망이 마음을 뒤흔든다면, 만약 동맹 조약이 존재한다면, 만약 동맹이 권리의 평등이라면, 예전에는 부끄러움이었던 ‘우리가 로마인들과 피를 나눈 동포라는 사실’을 이제는 자랑스럽게 여길 수 있습니다. 또한 만약 그들에게 동맹군이란 그것이 더해짐으로써 자신들의 전력을 배가시키고, 자신들의 전쟁을 그만두거나 일으키는 계획을 세울 때 자신들로부터 떼어놓기를 원치 않는 군대라면, 왜 모든 것이 평등해지지 않겠습니까?
§8.4.4cur non alter ab Latinis consul datur? ubi pars virium, ibi et imperii pars esto.
왜 라티움인들 중에서 한 명의 집정관이 주어지지 않습니까? 전력의 일부가 있는 곳에 지배권의 일부도 있어야 합니다.
§8.4.5est quidem nobis hoc per se haud nimis amplum, quippe concedentibus Romam caput Latio esse;
참으로 이것 자체는 우리에게 그리 지나친 요구는 아닙니다. 로마가 라티움의 수부임을 우리가 인정하고 있기 때문입니다.
§8.4.6sed ut amplum videri posset, diuturna patientia fecimus.
그러나 그것이 과분한 것처럼 보일 수 있게 만든 것은 우리의 오랜 인내였습니다.
atqui si quando umquam consociandi imperii, usurpandae libertatis tempus optastis, en hoc tempus adest et virtute vestra et deum benignitate vobis datum.
하지만 지배권을 공유하고 자유를 쟁취할 기회를 한 번이라도 바란 적이 있다면, 보십시오, 여러분의 용기와 신들의 은혜로 여러분에게 주어진 이 때가 바로 그 때입니다.
§8.4.7temptastis patientiam negando militem.
여러분은 병사 제공을 거부함으로써 그들의 인내심을 시험했습니다.
quis dubitat exarsisse eos, cum plus ducentorum annorum morem solveremus? pertulerunt tamen hunc dolorem.
우리가 이백 년이 넘는 관습을 깨뜨렸을 때 그들이 격분했으리라는 것을 누가 의심하겠습니까? 그럼에도 그들은 이 고통을 참아냈습니다.
§8.4.8bellum nostro nomine cuin Paelignis gessimus;
우리는 우리 자신의 이름으로 파일리그니인들과 전쟁을 치렀습니다.
qui ne nostrorum quidem finium nobis per nos tuendorum ius antea dabant, nihil intercesserunt.
이전에는 우리의 영토를 우리 힘으로 지키는 권리조차 주지 않았던 자들이 아무런 방해도 하지 않았습니다.
Sidicinos in fidem receptos, §8.4.9Campanos ab se ad nos descisse, exercitus nos parare adversus Samnites, foederatos suos, audierunt nec moverunt se ab urbe.
그들은 시디키니인들이 우리의 보호 아래 들어온 것과, 칸파니아인들이 자신들로부터 우리에게로 이탈한 것, 그리고 우리가 그들의 동맹인 삼니움인들을 상대로 군대를 준비하고 있다는 소식을 들었음에도 도시에서 꼼짝도 하지 않았습니다.
§8.4.10unde haec illis tanta modestia nisi a conscientia virium et nostrarum et suarum? idoneos auctores habeo querentibus de nobis Samnitibus ita responsum ab senatu Romano esse, ut facile appareret, ne ipsos quidem iam postulare, ut Latium sub Romano imperio sit.
그들의 이토록 큰 겸양은 우리와 그들 양방의 전력에 대한 자각에서 나온 것이 아니고 무엇이겠습니까? 우리의 일을 불평하는 삼니움인들에게 로마 원로원이 이처럼 대답했음을 전하는 확실한 소식통이 제게 있습니다. 그것은 그들 자신조차도 이제는 라티움이 로마의 지배 아래 있기를 요구하지 않는다는 것이 쉽게 드러나는 대답이었습니다.
usurpate modo postulando quod illi vobis taciti concedunt.
그들이 묵묵히 양보하고 있는 것을 단지 요구함으로써 행사하십시오.
§8.4.11si quem hoc metus dicere prohibet, en ego ipse audiente non populo Romano modo senatuque, sed Iove ipso, qui Capitolium incolit, profiteor me dicturum, ut, si nos in foedere ac societate esse velint, consulem alterum ab nobis senatusque partem accipiant. ” §8.4.12haec ferociter non suadenti solum, sed pollicenti clamore et adsensu omnes permiserunt, ut ageret diceretque, quae e re publica nominis Latini fideque sua viderentur.
만약 두려움이 누군가에게 이것을 말하는 것을 가로막는다면, 보십시오, 로마의 시민과 원로원뿐만 아니라 카피톨리움에 거하시는 유피테르 신께서 친히 듣고 계시는 가운데, 제 자신이 이렇게 말할 것임을 엄숙히 선언합니다. 즉 만약 그들이 우리와 조약 및 동맹 관계에 머물기를 원한다면, 우리 측에서 한 명의 집정관과 원로원의 절반을 받아들여야 한다고 말입니다.” 이처럼 격렬하게 권고할 뿐만 아니라 약속하는 그에게, 모든 이들이 함성과 찬성으로써 라티움이라는 이름의 공익에 부합하고 자신의 신의에 합당하다고 생각되는 바를 행동하고 말하도록 허락하였다.