§8.25.1eodem anno lectisternium Romae, quinto post conditam urbem, iisdem, quibus ante, placandis habitum est deis.
同じ年、ローマで建国以来五度目となる、以前と同じ神々を宥めるための神前供宴が執り行われた。
§8.25.2novi deinde consules iussu populi cum misissent, qui indicerent Samnitibus bellum, ipsi maiore conatu quam adversus Graecos cuncta parabant;
その後、新しい執政官たちは民衆の命令により、サムニウム人に宣戦を布告するための使節を派遣すると、自らはギリシア人に対するものよりも大規模な備えで万事の準備を進めた。
et alia nova nihil tum animo tale agitantibus accesserunt auxilia:
そして、当時そのようなことを全く考えてもみなかった彼らに、別の新たな援軍が加わった。
§8.25.3Lucani atque Apuli, quibus gentibus nihil ad eam diem cum Romano populo fuerat, in fidem venerunt, arma virosque ad bellum pollicentes;
ルカニア人とアプリア人という、その日までローマ人民と何の関係も持っていなかった諸部族が、戦争のための武器と兵士を約束して信義に服してきた。
foedere ergo in amicitiam accepti.
それゆえ、彼らは条約によって友好関係へと受け入れられた。
eodem tempore etiam in Samnio res prospere gesta.
同じ時期に、サムニウムにおいても状況は順調に推移した。
§8.25.4tria oppida in potestatem venerunt, Allifae Callifae Rufrium, aliusque ager primo adventu consulum longe lateque est pervastatus.
三つの町、アッリファエ、カッリファエ、ルフルウムが支配下に入り、それ以外の土地も執政官たちの最初の到来とともに広く隈なく荒らされた。
§8.25.5hoc bello tam prospere commisso alteri quoque bello, quo Graeci obsidebantur, iam finis aderat.
この戦争がこれほど順調に開始されたことで、ギリシア人が包囲されていたもう一つの戦争にも、すでに終わりが近づいていた。
nam praeterquam quod intersaeptis munimentis hostium pars parti abscisa erat, foediora aliquanto intra muros iis, §8.25.6quibus hostis territabat, et velut capti a suismet ipsi praesidiis indigna iam in liberis quoque ac coniugibus et quae captarum urbium extrema sunt patiebantur.
というのも、防壁が遮断されたことで敵の一方の陣営が他方から切り離されていただけでなく、城壁の内側では、敵が脅しをかけていたものよりもいくらかひどい事態が、あたかも自分たち自身の守備隊によって捕らえられたかのようになった人々に対して起こっており、自由の身である妻子に対しても不当な仕打ちや、占領された都市の極限の惨状を、彼ら自身がすでに被っていたからである。
§8.25.7itaque cum et a Tarento et a Samnitibus fama esset nova auxilia ventura, Samnitium plus, quam vellent, intra moenia esse rebantur, Tarentinorum iuventutem, §8.25.8Graeci Graecos, haud minus per quos Samniti Nolanoque quam ut Romanis hostibus resisterent, expectabant;
それゆえ、タレントゥムからもサムニウムからも新たな援軍が来るという噂があったが、サムニウム人は望む以上に城壁の内にいると彼らは考えており、一方でタレントゥムの若者たちを、同じギリシア人として、ローマ人という敵だけでなく、サムニウム人やノラ人に対しても抵抗するためにこそ待ち望んでいた。
postremo levissimum malorum deditio ad Romanos visa.
結局のところ、ローマ人への降伏が諸悪のうちで最も軽いものと思われた。
§8.25.9Charilaus et Nymphius principes civitatis communicato inter se consilio partes ad rem agendam divisere, ut alter ad imperatorem Romanorum transfugeret, alter subsisteret ad praebendam opportunam consilio urbem.
市の有力者であるカリラウスとニュンフィウスは、互いに計画を相談した上で、計画を実行するための役割を分担し、一方がローマ人の将軍のもとへ亡命し、他方は計略に都合の良い状態で都市を維持するために残ることにした。
§8.25.10Charilaus fuit, qui ad Publilium Philonem venit et, quod bonum faustum felix Palaepolitanis populoque Romano esset, tradere se ait moenia statuisse.
カリラウスがプブリリウス・ピロのもとに赴いた者であり、彼は、パライポリス市民とローマ人民にとって善く、吉であり、幸いであるようにと願いつつ、自分が城壁を引き渡す決意をしたと告げた。
§8.25.11eo facto utrum ab se prodita an servata patria videatur, in fide Romana positum esse.
その行為によって自らの祖国が裏切られたと見なされるか、あるいは救われたと見なされるかは、ローマ人の信義にかかっていると彼は述べた。
sibi privatim nec pacisci quicquam nec petere; publice petere quam pacisci magis,
自分個人としては、何事も交渉せず、何も求めないが、公的には、交渉するよりもむしろ求める。
§8.25.12ut, si successisset inceptis, cogitaret populus Romanus potius, cum quanto studio periculoque reditum in amicitiam suam esset, quam qua stultitia et temeritate de officio decessum.
すなわち、もし企てが成功したならば、ローマ人民は、どのような愚行と無謀さによって義務を怠ったかということよりも、むしろ、どれほどの熱意と危険を冒してその友好関係へと戻ってきたかということを考慮してほしい、と。
§8.25.13conlaudatus ab imperatore tria milia militum ad occupandam eam partem urbis, quam Samnites insidebant, accepit;
将軍から大いに賞賛された彼は、サムニウム人が占拠している市の一部を占領するために三千人の兵を受け取った。
praesidio ei L. Quinctius tribunus militum praepositus.
その守備隊には、軍事護民官のルキウス・クィンクティウスが指揮官として任命された。