§8.24.1eodem anno Alexandream in Aegypto proditum conditam, Alexandrumque Epiri regem ab exule Lucano interfectum sortes Dodonaei Iouis eventu adfirmasse.
同じ年、エジプトのアレクサンドリアが創建されたこと、そしてエピュロス王アレクサンドロスがルカニア人の亡命者に殺害され、ドドナのユピテルの神託がその結末によって証明されたことが、伝えられている。
§8.24.2accito ab Tarentinis in Italiam data dictio erat, caveret Acherusiam aquam Pandosiamque urbem; ibi fatis eius terminumn dari.
タレントゥム人によってイタリアに招かれた際、彼には、アケルススの水とパンドシアの町を警戒せよ、そこでお前の運命に終止符が打たれる、という神託が与えられていた。
§8.24.3eoque ocius transmisit in Italiam, ut quam maxime procul abesset urbe Pandosia in Epiro et Acheronte amni, quem ex Molosside fluentem in stagna inferna accipit Thesprotius sinus.
それゆえ彼は、エピュロスにあるパンドシアの町や、モロッシス地方から流れてテスプロティア湾が冥府の沼へと受け入れるアケロン川から、できる限り遠く離れようと、いっそう急いでイタリアへと渡ったのである。
ceterum ut ferme fugiendo in media fata ruitur, §8.24.4cum saepe Bruttias Lucanasque legiones fudisset, Heracleam Tarentinorum coloniam ex Lucanis, Sipottum Apulorum Consentiamque Bruttiorum ac Terinam, alias inde Messapiorum ac Lucanorum cepisset urbes et trecentas familias inlustres in Epirum, quas obsidum numero haberet, §8.24.5misisset, haud procul Pandosia urbe, inminente Lucanis ac Bruttiis finibus, tris tumulos aliquantum inter se distantes insedit, ex quibus incursiones in omnem partem agri hostilis faceret;
しかし、逃避することによってまさに自らの運命のなかに突き進んでしまうのが常であるように、彼はブルッティウムやルカニアの軍勢をしばしば打ち破り、ルカニア人からタレントゥムの植民市ヘラクレアを、アプリア人からシポントゥムを、ブルッティウム人からコンセンティアを、またテリナを、さらにそこからメッサピア人やルカニア人の他の諸都市を奪い、人質として留め置くために名門の三百家族をエピュロスへと送り届けていたが、ルカニアとブルッティウムの境界に臨むパンドシアの町のほど近くで、互いにいくらか離れた三つの丘を占拠し、そこから敵地のあらゆる方向へと襲撃を行えるようにした。
§8.24.6et ducentos ferme Lucanorum exules circa se pro fidis habebat, ut pleraque eius generis ingenia sunt, cum fortuna mutabilem gerentes fidem.
また、約二百人のルカニア人の亡命者を忠臣として身辺に置いていたが、彼らの気質はその種の常として、運命とともに変わる忠誠心を持つものであった。
§8.24.7Imbres continui campis omnibus inundatis cum interclusissent trifariam exercitum a mutuo inter se auxilio, duo praesidia, quae sine rege erant, inproviso hostium adventu opprimuntur;
連日の豪雨によってすべての平原が冠水し、軍勢が三方に分断されて互いの援助が断たれてしまったとき、王のいなかった二つの守備隊が敵の不意の襲撃によって圧倒された。
deletisque eis ad ipsius obsidionem omnes conversi.
そしてそれらが壊滅すると、敵は全員で王自身の包囲へと向かった。
§8.24.8inde ab Lucanis exulibus ad suos nuntii missi sunt, pactoque reditu promissum est regem aut vivum aut mortuum in potestatem daturos.
そこでルカニア人の亡命者たちから本国の同胞へ使者が送られ、帰国を条件に、王を生かすか殺すかして彼らの手に渡すことが約束された。
§8.24.9ceterum cum delectis ipse egregium facinus ausus per medios erumpit hostes et ducem Lucanorum comminus congressum obtruncat;
しかし王は、選り抜きの兵たちとともに果敢な行動に出て、敵の真ん中を突破し、一騎打ちで立ち向かってきたルカニア人の将軍を斬り伏せた。
§8.24.10contrahensque suos ex fuga palatos pervenit ad amnem, ruinis recentibus pontis, quem vis aquae abstulerat, indicantem iter.
そして敗走して散り散りになっていた味方を呼び集め、激流が押し流した橋の新しい残骸が渡河の場所を示している川へとたどり着いた。
quem cum incerto vado transiret agmen, §8.24.11fessus metu ac labore miles increpans nomen abominandum fluminis “iure Acheros vocaris” inquit.
軍勢がそこを足元の不確かな瀬伝いに渡っていたとき、恐怖と疲労に疲れ果てた一人の兵士が、その不吉な川の名を罵って「お前がアケロスと呼ばれるのは当然だ」と言った。
quod ubi ad aures accidit regis, adiecit extemplo animum fatis suis substititque dubius, an transiret.
これが王の耳に入るや、彼は即座に自らの運命に思い至り、渡るべきか躊躇して立ち止まった。
§8.24.12tum Sotimus, minister ex regiis pueris, quid in tanto discrimine periculi cunctaretur, interrogans, indicat Lucanos insidiis quaerere locum.
そのとき、王の小姓の一人であったソティムスが、これほど危険な瀬戸際にあってなぜ躊躇うのかと尋ね、ルカニア人が伏兵のための場所を狙っていることを告げた。
§8.24.13quos ubi respexit rex procul grege facto venientes, stringit gladium et per medium amnem transmittit equum;
王が振り返ると、彼らが離れた場所で一団となって迫ってくるのが見えたため、剣を抜いて川の真ん中へと馬を進めた。
iamque in vadum egressum eminus veruto Lucanus exul transfigit.
そしてすでに浅瀬に這い上がろうとしたところを、ルカニア人の亡命者が遠くから投げ槍で彼を刺し貫いた。
§8.24.14lapsum inde cum inhaerente telo corpus exanime detulit amnis in hostium praesidia.
そこから落馬した、槍が突き刺さったままの息絶えた遺体は、川の流れによって敵の守備隊のところまで流されていった。
ibi foeda laceratio corporis facta.
そこで遺体の無惨な損壊が行われた。
namque praeciso medio partem Consentiam misere, pars ipsis retenta ad ludibrium.
遺体は真っ二つに切断され、半分はコンセンティアへと送られ、半分は彼ら自身の手元に嘲笑の的として留め置かれた。
§8.24.15quae cum iaculis saxisque procul incesseretur, mulier una ultra humanarum irarum fidem saevienti turbae inmixta, ut parumper sustinerent, precata, flens ait virum sibi liberosque captos apud hostes esse; sperare corpore regio utcumque mulcato se suos redempturam.
その遺体が遠くから投げ槍や石を投げつけられていたとき、人間の怒りの限度を超えて荒れ狂う群衆の中に一人の女性が紛れ込み、少しの間手を止めるよう懇願し、涙ながらに、自分の夫と子供たちが敵に捕らえられていること、そして、この王の遺体がどのように損壊されていようとも、それによって家族を買い戻せるのではないかと期待していることを告げた。
§8.24.16is finis lacerationi fuit, sepultumque Consentiae quod membrorum reliquum fuit cura mulieris unius, ossaque Metapontum ad hostes remissa,
これで遺体の損壊は終わりとなり、手足の残りはその一人の女性の手によってコンセンティアに埋葬され、骨はメタポントゥムの敵へと送り返された。
§8.24.17inde Epirum devecta ad Cleopatram uxorem sororemque Olympiadem, quarum mater magni Alexandri altera, soror altera fuit.
そこからさらに、妻のクレオパトラと姉のオリンピアスが待つエピュロスへと運ばれた。 彼女たちのうち、一人は大王アレクサンドロスの母であり、もう一人はその姉であった。
haec de Alexandri Epirensis tristi eventu,
エピュロス王アレクサンドロスの悲劇的な最後については、以上の通りである。
§8.24.18quamquam Romano bello fortuna eum abstinuit, tamen, quia in Italia bella gessit, paucis dixisse satis sit.
運命は彼をローマとの戦争から遠ざけたとはいえ、イタリアで戦争を行った人物であるため、簡潔に述べておくことで十分であろう。