§8.25.1eodem anno lectisternium Romae, quinto post conditam urbem, iisdem, quibus ante, placandis habitum est deis.
같은 해에 로마에서 건국 이래 다섯 번째로, 이전과 동일한 신들을 달래기 위한 신전 공찬이 거행되었다.
§8.25.2novi deinde consules iussu populi cum misissent, qui indicerent Samnitibus bellum, ipsi maiore conatu quam adversus Graecos cuncta parabant;
그 후 새로운 집정관들은 백성들의 명령에 따라 삼니움인들에게 전쟁을 선포할 사절들을 보낸 뒤, 자신들은 그리스인들을 상대로 할 때보다 더 큰 기세로 모든 것을 준비했다.
et alia nova nihil tum animo tale agitantibus accesserunt auxilia:
그리고 당시에는 그와 같은 일을 전혀 생각지도 못했던 그들에게 또 다른 새로운 원군이 가세했다.
§8.25.3Lucani atque Apuli, quibus gentibus nihil ad eam diem cum Romano populo fuerat, in fidem venerunt, arma virosque ad bellum pollicentes;
그날까지 로마 인민과 아무런 관계도 맺지 않았던 부족들인 루카니아인들과 아풀리아인들이 전쟁을 위한 무기와 병력을 약속하며 로마의 신의 아래로 들어왔다.
foedere ergo in amicitiam accepti.
그리하여 그들은 동맹 조약을 통해 우호 관계로 받아들여졌다.
eodem tempore etiam in Samnio res prospere gesta.
같은 시기에 삼니움에서도 일들이 순조롭게 진행되었다。
§8.25.4tria oppida in potestatem venerunt, Allifae Callifae Rufrium, aliusque ager primo adventu consulum longe lateque est pervastatus.
세 성읍, 즉 알리파이, 칼리파이, 루프리움이 그들의 수중에 들어왔고, 그 밖의 영토도 집정관들의 첫 도달과 함께 사방으로 널리 황폐화되었다.
§8.25.5hoc bello tam prospere commisso alteri quoque bello, quo Graeci obsidebantur, iam finis aderat.
이 전쟁이 이처럼 순조롭게 시작됨으로써, 그리스인들이 포위되어 있던 다른 전쟁에도 이제 종말이 가까워졌다.
nam praeterquam quod intersaeptis munimentis hostium pars parti abscisa erat, foediora aliquanto intra muros iis, §8.25.6quibus hostis territabat, et velut capti a suismet ipsi praesidiis indigna iam in liberis quoque ac coniugibus et quae captarum urbium extrema sunt patiebantur.
왜냐하면 차단벽으로 인해 적의 일부가 다른 일부로부터 단절되었을 뿐만 아니라, 성벽 내부에서는 적이 위협하고 있던 것보다 한결 더 끔찍한 일들이, 마치 자신들의 수비대에게 사로잡힌 꼴이 된 사람들에게 일어나고 있었으며, 그들 스스로 이미 자유로운 처식에 대해서도 부당한 대우와 점령된 성읍의 극단적인 비참함을 겪고 있었기 때문이다.
§8.25.7itaque cum et a Tarento et a Samnitibus fama esset nova auxilia ventura, Samnitium plus, quam vellent, intra moenia esse rebantur, Tarentinorum iuventutem, §8.25.8Graeci Graecos, haud minus per quos Samniti Nolanoque quam ut Romanis hostibus resisterent, expectabant;
그리하여 타렌툼과 삼니움 양쪽에서 모두 새로운 원군이 올 것이라는 소문이 돌았지만, 그들은 삼니움인들이 자신들이 원하는 것보다 더 많이 성벽 안에 들어와 있다고 생각했고, 타렌툼의 젊은이들을, 그리스인으로서 그리스인들을 기다렸으니, 로마인이라는 적뿐만 아니라 그들을 힘입어 삼니움인과 놀라인에게도 대항하기 위함이 그에 못지않았다.
postremo levissimum malorum deditio ad Romanos visa.
결국 로마인들에게 투항하는 것이 여러 불행 중 가장 가벼운 일로 여겨졌다.
§8.25.9Charilaus et Nymphius principes civitatis communicato inter se consilio partes ad rem agendam divisere, ut alter ad imperatorem Romanorum transfugeret, alter subsisteret ad praebendam opportunam consilio urbem.
국가의 유력자인 카릴라우스와 님피우스는 서로 계책을 상의한 뒤, 계획을 실행하기 위한 역할을 분담했으니, 한 사람은 로마인들의 장군에게로 망명하고, 다른 한 사람은 그 계책에 유리하도록 성읍을 준비해 두기 위해 잔류하기로 했다.
§8.25.10Charilaus fuit, qui ad Publilium Philonem venit et, quod bonum faustum felix Palaepolitanis populoque Romano esset, tradere se ait moenia statuisse.
푸블릴리우스 필로에게 간 사람은 카릴라우스였으며, 그는 팔라이폴리스 인민과 로마 인민에게 좋고 상서로우며 행운이 깃들기를 기원하며, 자신이 성벽을 넘겨주기로 결심했다고 말했다.
§8.25.11eo facto utrum ab se prodita an servata patria videatur, in fide Romana positum esse.
그 행위로 인해 조국이 자신에 의해 배신당한 것으로 보일지 아니면 구원받은 것으로 보일지는 로마의 신의에 달려 있다고 그는 말했다.
sibi privatim nec pacisci quicquam nec petere; publice petere quam pacisci magis,
자신 사사로이로서는 아무것도 협상하지 않고 구하지도 않으나, 공적으로는 협상하기보다는 오히려 구하고자 한다고 했다.
§8.25.12ut, si successisset inceptis, cogitaret populus Romanus potius, cum quanto studio periculoque reditum in amicitiam suam esset, quam qua stultitia et temeritate de officio decessum.
즉, 만약 그 기획이 성공한다면, 로마 인민은 자신들이 어떤 어리석음과 무모함으로 의무에서 벗어났었는지보다는, 얼마나 큰 열의와 위험을 무릅쓰고 로마의 우호 관계로 돌아왔는지를 더 고려해 달라는 것이었다.
§8.25.13conlaudatus ab imperatore tria milia militum ad occupandam eam partem urbis, quam Samnites insidebant, accepit; praesidio ei L. Quinctius tribunus militum praepositus.
장군에게서 큰 칭찬을 받은 그는 삼니움인들이 점령하고 있던 성읍의 그 구역을 장악하기 위해 삼천 명의 군사를 받았으며, 그 수비대에는 군사 호민관 루키우스 퀸크티우스가 지휘관으로 임명되었다.