Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §7.4.1-7.4.7

マニリウスの残酷さと護民官による告発

360 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

独裁官を辞任したルキウス・マニリウスは、翌年、護民官マルクス・ポンポニウスによって起訴される。主な告発内容は、徴兵における残虐行為に加えて、口下手な自らの実の息子を不当に田舎に追放し、奴隷同然の過酷な労働を強いて虐待したというものであった。

§7.4.1neque eo minus principio insequentis annis Q. Servilio Ahala L. Genucio consulibus dies Manlio dicitur a M. Pomponio tribuno plebis.
それにもかかわらず、翌年の初め、クィントゥス・セルウィリウス・アハラとルキウス・ゲヌキウスが執政官のときに、護民官マルクス・ポンポニウスによって、マニリウスに対して(裁判の)期日が告げられた。
§7.4.2acerbitas in dilectu, non damno modo civium sed etiam laceratione corporum cumulata, §7.4.3partim virgis caesis, qui ad nomina non respondissent, partim in vincula ductis, invisa erat, et ante omnia invisum ipsum ingenium atrox cognomenque Imperiosi, grave liberae civitati, ab ostentatione saevitiae adscitum, quam non magis in alienis quam in proximis ac sanguine ipse suo exerceret.
徴兵における彼の苛酷さは、市民への金銭的損失だけでなく、身体への損壊によって募るものであり、点呼に答えなかった者たちの一部は鞭打たれ、一部は獄に繋がれて、憎悪の的となっていた。 そして何よりも、自由な国家にとって耐え難いものである、彼の残忍な気性そのものと、「インペリオスス(強権的)」という通り名が忌み嫌われていた。 それは彼の残虐性の誇示から得られた名であり、彼はその残虐性を、他人に対してと同じように、最も身近な者たち、すなわち彼自身の血を分けた者に対しても振るったのである。
criminique ei tribunus inter cetera dabat,
そして、護民官はとりわけ彼に対して次のことを罪状として挙げた。
§7.4.4quod filium iuvenem, nullius probri conpertum, extorrem urbe domo penatibus, foro luce congressu aequalium prohibitum, in opus servile,
すなわち、いかなる非行も認められない若い息子を、都市からも、家からも、祖先神からも追放し、広場や日の光、同輩との交わりから遠ざけ、奴隷のような労働へと、ほぼ監獄や奴隷労働所同然の場所へと追いやったことである。
§7.4.5prope in carcerem atque in ergastulum dederit, ubi summo loco natus dictatorius iuvenis cotidiana miseria disceret vere imperioso patre se natum esse.
そこで、最高の名家に生まれた独裁官の息子たる若者は、日々の悲惨さの中で、自分が真に「強権的な(インペリオスス)」父親から生まれたのだということを学ばされることになった。
at quam ob noxam? quia infacundior sit et lingua inpromptus.
だが、どのような罪咎のためか。 彼が口下手で、言葉が滑らかに出てこないからというのだ。
§7.4.6quod naturae damnum utrum nutriendum patri, si quidquam in eo humani esset, an castigandum ac vexatione insigne faciendum fuisse? ne mutas quidem bestias minus alere ac fovere, si quid ex progenie sua parum prosperum sit;
自然によるその欠陥は、もし父親に少しでも人間的な温かみがあるならば、養い育まれるべきであったのか、それとも罰せられ、虐待によってことさらに際立たされるべきであったのか。 言葉を持たぬ獣でさえ、自らの産み落とした子に何か不都合なところがあれば、それを養い育むことを怠りはしない。
§7.4.7at hercule L. Manlium malum malo augere filii et tarditatem ingenii insuper premere et, si quid in eo exiguum naturalis vigoris sit, id extinguere vita agresti et rustico cultu inter pecudes habendo.
だが、何ということか、ルキウス・マニリウスは息子の不幸に不幸を重ね、その生まれつきの鈍さをさらに抑えつけ、彼の中に自然な活力のわずかな萌芽があったとしても、野良仕事や、家畜の間で生活させる田舎風の育て方によって、それを消し去ってしまっているのだ。

語釈・文法注

  1. 7.4.1dies Manlio dicitur — 慣用表現 `dies dicitur` は「(裁判の)期日を告げる」、すなわち「起訴する」「裁判にかける」を意味する。`Manlio` は利害(不利益)の与格。
  2. 7.4.3qui ad nomina non respondissent — 関係節 `qui ... respondissent` の動詞が接続法(過去完了)になっているのは、これが護民官の告発内容や当時の人々の不満の文脈における、主観的理由または想定された事例を表すためである。
  3. 7.4.4nullius probri conpertum — `conpertum` は `filium iuvenem` を修飾する分詞。`nullius probri` は属格で、犯罪や非行の容疑などを表す「罪の属格」として `conpertum` に係り、「いかなる不名誉な行いも認められない」の意となる。
  4. 7.4.6quod naturae damnum utrum nutriendum patri ... an castigandum ... fuisse — 護民官の演説が間接話法で提示されている。`quod naturae damnum` が対格不定詞構造の主語(対格)であり、`nutriendum [fuisse]` および `castigandum [fuisse]` は動形容詞(未来受動分詞)に `fuisse` が省略された対格不定詞である。`patri` は動形容詞の行為者を表す与格。
  5. 7.4.7habendo — 奪格の動名詞。`id`(自然の活力のわずかな萌芽)を目的語に取り、さらに `vita agresti et rustico cultu` および場所を示す `inter pecudes` と結びつき、手段(「〜することによって」)を表している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §7.4.1-7.4.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.4.1-7.4.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。