Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §7.37.1-7.37.17

デキウスへの褒賞とスエッスラでの勝利

393 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

デキウスとその部下たちは執政官から手厚い褒賞を受け、軍団および自らの守備隊から栄誉ある冠を授けられた。一方、スエッスラにおいて執政官ウァレリウス率いるローマ軍は、食糧調達のために散開したサムニウム軍を急襲してその陣営と多くの軍旗・防具を奪い、大勝を収めた。

§7.37.1ita rebus gestis consul advocata contione P. Deci non coeptas solum ante, sed cumulatas nova virtute laudes peragit et praeter militaria alia dona aurea corona eum et centum bubus eximioque uno albo opimo auratis cornibus donat.
このようにして事が成し遂げられると、執政官は集会を召集し、プブリウス・デキウスに対する、以前に始められていたのみならず新たな勇気によって積み上げられた称賛の言葉を述べ終え、他の軍事的な贈り物のほかに、金の冠、100頭の牛、そして角に金を塗った優れた白い肥えた牛1頭を彼に授けた。
§7.37.2milites, qui in praesidio simul fuerant, duplici frumento in perpetuum, in praesentia singulis bubus binisque tunicis donati.
ともに守備隊の中にいた兵士たちは、永続的に2倍の糧食を、現在はそれぞれ1頭の牛と2着ずつのチュニカを授けられた。
secundum consulis donationem legiones gramineam coronam obsidialem, clamore donum adprobantes, Decio inponunt.
執政官の贈与に続いて、軍団は草の囲城冠を、歓声によってその贈り物を承認しつつ、デキウスの頭に載せた。
altera corona, eiusdem honoris index, a praesidio suo inposita est.
もう一つの冠は、同様の栄誉を示すものであったが、彼自身の守備隊によって載せられた。
§7.37.3his decoratus insignibus bovem eximium Marti immolavit, centum boves militibus dono dedit, qui secum in expeditione fuerant.
これらの勲章で飾られた彼は、優れた雄牛をマールスに捧げ、彼とともに遠征に参加していた兵士たちに100頭の牛を贈り物として与えた。
iisdem militibus legiones libras farris et sextarios vini contulerunt;
同じ兵士たちに対し、軍団はそれぞれ1リブラの小麦と1セクスタリウスのワインを拠出した。
omniaque ea ingenti alacritate per clamorem militarem, indicem omnium adsensus, gerebantur.
そしてこれらすべては、全員の同意を示す兵士たちの歓声とともに、非常に大きな熱気の中で行われた。
Tertia pugna ad Suessulam commissa est, §7.37.4qua fugatus a M. Valerio Samnitium exercitus, omni robore iuventutis domo accito, certamine ultimo fortunam experiri statuit.
第三の戦闘はスエッスラで交えられた、そこにおいて、マルクス・ウァレリウスによって敗走させられていたサムニウム人の軍勢は、本国から若者の全精力を召集し、最後の決戦によって運命を試すことを決意した。
§7.37.5ab Suessula nuntii trepidi Capuam, inde equites citati ad Valerium consulem opem oratum veniunt.
スエッスラから狼狽した使者たちがカプアへ、そこから急使の騎兵たちが執政官ウァレリウスのもとへ、援助を求めるためにやって来た。
§7.37.6confestim signa mota relictisque inpedimentis et castrorum valido praesidio raptim agitur agmen;
ただちに軍旗は動かされ、手荷物と陣営の強力な守備隊を残して、行軍は急速に進められた。
nec procul ab hoste locum perexiguum, ut quibus praeter equos ceterorum iumentorum calonumque turba abesset, castris cepit.
そして、敵から遠くない場所に、非常に小さな場所を陣営のために確保した。 馬を除いて、他の家畜や軍僕の群れを伴っていなかったからである。
Samnitium exercitus, §7.37.7velut haud ulla mora pugnae futura esset, aciem instruit;
サムニウム人の軍勢は、あたかも戦闘に何の遅れも生じないかのように、戦列を整えた。
deinde, postquam nemo obvius ibat, infestis signis ad castra hostium succedit.
その後、誰も立ち向かってこないのを見ると、彼らは軍旗を敵に向け、その陣営へと進み寄った。
§7.37.8ubi ut militem in vallo vidit missique ab omni parte exploratum, quam in exiguum orbem contracta castra essent, §7.37.9paucitatem inde hostium colligentes, rettulerunt, fremere omnis acies conplendas esse fossas scindendumque vallum et in castra inrumpendum;
そこで、土塁の上に兵士たちがいるのを見、また四方から探索のために派遣された者たちが、いかに狭い範囲に陣営が縮小されているかを報告すると、そこから敵の少数さを推し量りつつ、戦列全体が、堀を埋め、土塁を切り崩し、陣営になだれ込むべきだと騒ぎ立てた。
§7.37.10transactumque ea temeritate bellum foret, ni duces continuissent impetum militum.
そして、もし将軍たちが兵士たちの衝動を抑えなかったなら、その無謀さによって戦争は終わっていただろう。
ceterum, quia multitudo sua commeatibus gravis et prius sedendo ad Suessulam et tum certaminis mora haud procul ab rerum omnium inopia esset, placuit, dum inclusus paveret hostis, frumentatum per agros militem duci:
しかし、彼らの大軍は食糧の点で負担となっており、以前にスエッスラに留まっていたことと、その時の戦闘の遅延によって、あらゆる物資の欠乏に瀕していたため、包囲された敵が怯えている間に、食糧調達のために兵士たちを野に送り出すことが決定された。
§7.37.11interim quieto Romano, qui expeditus, quantum umeris inter arma geri posset frumenti, secum attulisset, defutura omnia.
一方で、身軽で、武器を携えながら肩に担いで運べるだけの小麦を携行していた静穏なローマ軍にとっては、あらゆるものが不足していくだろうと敵は考えた。
consul palatos per agros cum vidisset hostes, §7.37.12stationes infrequentes relictas, paucis milites adhortatus ad castra oppugnanda ducit.
執政官は、敵が野に散らばっているのを見ると、警備兵の数がまばらに残されているのを確認し、数少ない言葉で兵士たちを鼓舞すると、陣営を攻撃するために彼らを導いた。
§7.37.13quae cum primo clamore atque impetu cepisset, pluribus hostium in tentoriis suis quam in portis valloque caesis, signa captiva in unum locum conferri iussit relictisque duabus legionibus custodiae et praesidii causa gravi edicto monitis, ut, donec ipse revertisset, praeda abstinerent, profectus agmine instructo,
最初の時の声と突撃によってそこを占領したとき、敵のより多くが門や土塁においてではなく彼ら自身の天幕の中で斬り殺された。 彼は鹵獲した軍旗を一箇所に集めるよう命じ、警備と守備のために二つの軍団を残し、彼らに対し、自分が戻るまでは略奪を控えるよう厳しい布告をもって警告した上で、隊列を整えて出発した。
§7.37.14cum praemissus eques velut indagine dissipatos Samnites ageret, caedem ingentem fecit.
あらかじめ派遣されていた騎兵が、散り散りになったサムニウム人をまるで狩りの囲いのように追い立てる中、彼は甚大な殺戮を行った。
nam neque, §7.37.15quo signo coirent inter se, neque, utrum castra peterent an longiorem intenderent fugam, territis constare poterat;
というのも、どのような合図で互いに集まるべきか、また陣営を目指すべきか、それともより遠くへの逃亡を企てるべきか、怯える彼らには判断がつかなかったからである。
§7.37.16tantumque fugae ac formidinis fuit, ut ad quadraginta milia scutorum, nequaquam tot caesis, et signa militaria cum iis, quae in castris capta erant, ad centum septuaginta ad consulem deferrentur.
そして、逃亡と恐怖が甚だしかったので、決してそれほど多くの者が殺されたわけではないものの、約4万個の盾が、そして陣営で奪われたものと合わせて約170本の軍旗が、執政官のもとに持ち込まれた。
§7.37.17tum in castra hostium reditum ibique omnis praeda militi data.
その後、敵の陣営への帰還が行われ、そこでのすべての戦利品が兵士に与えられた。

語釈・文法注

  1. §7.37.6ut quibus praeter equos ceterorum iumentorum calonumque turba abesset — 関係代名詞を用いた `ut quibus` 構文であり、理由を表す接続法 `abesset` を伴っている。これは「彼らは〜であったので」という意味を表し、ローマ軍が極めて迅速に行軍するために不要な荷獣や軍僕をあらかじめ切り離していた状況を説明している。
  2. §7.37.8missique ab omni parte exploratum — `missi` は名詞的に用いられた完了分詞(「派遣された者たち」)で、`exploratum` は目的を表すスピーヌム(目的目的格)。この `missi` は `§7.37.9` の動詞 `rettulerunt` の主語となる。
  3. §7.37.10transactumque ea temeritate bellum foret, ni duces continuissent impetum militum — 過去の事実に反する条件文。帰結節の動詞 `foret` は `esset` の代用(`transactum foret` = `transactum esset`)。「もし将軍たちが……抑えなかったならば、戦争は終わっていただろうに」という反実仮想を表す。
  4. §7.37.11interim quieto Romano... defutura omnia — 主節が省略された間接話法(思考の表明)。`quieto Romano` は与格(所有の与格、あるいは影響の与格)で、不定詞句 `defutura omnia [esse]` の論理的主体または対象。サムニウム人たちが「じっとしているローマ軍には食糧が尽きるだろう」と考えていたことを描写している。
  5. §7.37.15quo signo coirent inter se — 非人称動詞 `poterat` および形容詞 `territis`(与格)を伴う `constare`(「明らかである」)に導かれる間接疑問節。疑問代名詞の形容詞用法 `quo` に導かれ、動詞 `coirent` は思案の接続法(deliberative subjunctive)として用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §7.37.1-7.37.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.37.1-7.37.17

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。