§7.36.1omnes transierunt vadentemque per intermissa custodiis loca Decium secuti sunt.
全員が右側に移動し、哨兵の配置が途切れた場所を抜けて進んでいくデキウスの後に従った。
§7.36.2iam evaserant media castra, cum superscandens uigilum strata somno corpora miles offenso scuto praebuit sonitum;
彼らはすでに敵陣の中央を通り抜けていたが、そのとき、眠りに沈み横たわった哨兵たちの体を乗り越えようとした一人の兵士が、盾をぶつけて音を立ててしまった。
quo excitatus vigil cum proximum movisset erectique alios concitarent, ignari, cives an hostes essent, praesidium erumperet an consul castra cepisset,
この音によって目覚めた哨兵が隣の者を揺り動かし、起き上がった者たちが他の者たちを揺り起こしたが、彼らは味方か敵か、また丘の守備隊が突撃してきたのか、それとも執政官が陣営を占領したのか分からずに混乱していた。
§7.36.3Decius, quoniam non fallerent, clamorem tollere iussis militibus torpidos somno insuper pavore exanimat, quo praepediti nec arma inpigre capere nec obsistere nec insequi poterant.
デキウスは、もはや欺き通せないと知ると、兵士たちに時の声をあげるよう命じ、眠りで感覚の麻痺している敵をさらに恐怖によって凍りつかせた。 そのため敵は身動きを封じられ、迅速に武器を取ることも、抵抗することも、追撃することもできなかった。
§7.36.4inter trepidationem tumultumque Samnitium praesidium Romanum obviis custodibus caesis ad castra consulis pervadit.
サムニウム人たちが狼狽し混乱する最中、ローマの守備隊は行く手に立ちふさがる哨兵たちを斬り倒して、執政官の陣営へと進み至った。
§7.36.5aliquantum supererat noctis, iamque in tuto videbantur esse, cum Decius “macte virtute” inquit, “milites Romani, este;
夜はまだいくらか残っており、彼らはすでに安全な場所にいると思われたが、そのときデキウスが言った。 「ローマの兵士諸君、諸君の勇気に誉れあれ。
§7.36.6vestrum iter ac reditum omnia saecula laudibus ferent;
諸君の行軍と帰還を、すべての世代が賛辞をもって称えるだろう。
sed ad conspiciendam tantam virtutem luce ac die opus est, nec vos digni estis, quos cum tanta gloria in castra reduces silentium ac nox tegat.
しかし、これほどの勇気が人目に触れるためには、光と昼の光が必要である。 また諸君は、これほどの栄光を帯びて陣営に帰還するのを、沈黙と夜が覆い隠すにふさわしい人々ではない。
§7.36.7hic lucem quieti opperiemur.
ここで我々は静かに夜明けを待とう。
” dictis obtemperatum;
」彼の言葉に従われた。
atque ubi primum inluxit, praemisso nuntio ad consulem castra ingenti gaudio concitantur, et tessera data incolumes reverti, qui sua corpora pro salute omnium haud dubio periculo obiecissent, pro se quisque obviam effusi laudant, gratulantur, singulos universos servatores suos vocant, dis laudes gratesque agunt, Decium in caelum ferunt.
そして、夜が明けるとすぐに、執政官のもとへあらかじめ使者が送られ、陣営は巨大な喜びに沸き立った。 そして、全員の安全のために自らの身体を確実な危険にさらした者たちが無事に帰還するという合言葉が伝えられると、人々はそれぞれ先を争って彼らを迎えに溢れ出て、称賛し、祝い、一人ひとりをも、また全員をも、自分たちの救世主と呼び、神々に賛美と感謝を捧げ、デキウスを天にまで上るほどに称えた。
§7.36.8hic Deci castrensis triumphus fuit incedentis per media castra cum armato praesidio coniectis in eum omnium oculis et omni honore tribunum consuli aequantibus.
これがデキウスの陣営内での凱旋式であった。 彼は武装した守備隊とともに陣営の中央を行進し、全員の目が彼に注がれ、人々はあらゆる栄誉においてその軍事護民官を執政官と同等にした。
§7.36.9ubi ad praetorium ventum est, consul classico ad contionem convocat orsusque meritas Deci laudes interfante ipso Decio distulit contionem,
本営に到着すると、執政官はラッパによって兵士たちを集会に召集した。 そして、デキウスに値する称賛を語り始めたが、デキウス自身が口を挟んだため、集会を延期した。
§7.36.10qui auctor omnia posthabendi, dum occasio in manibus esset, perpulit consulem, ut hostes et nocturno pavore attonitos et circa collem castellatim dissipatos adgrederetur;
彼は、好機が手元にある間は他のすべてのことを後回しにすべきだと主張して執政官を説得し、夜間の恐怖にうろたえ、また丘の周囲に分散している敵を攻撃させた。
credere etiam aliquos ad se sequendum emissos per saltum vagari.
また、自分たちを追撃するために派遣された敵の一部が、峠のあちこちを彷徨っていると信じられる、とも語った。
§7.36.11iussae legiones arma capere egressaeque castris, cum per exploratores notior iam saltus esset, via patentiore ad hostem ducuntur,
軍団は武器を取るよう命じられ、陣営から出た。 偵察兵によって峠の様子がすでに以前よりよく知られていたので、より開けた道を通って敵のもとへと導かれた。
§7.36.12quem incautum inproviso adortae, cum palati passim Samnitium milites plerique inermes nec coire in unum nec arma capere nec recipere intra vallum se possent, paventem primum in castra conpellunt, deinde castra ipsa turbatis stationibus capiunt.
油断している敵を不意に襲撃すると、散り散りになったサムニウムの兵士たちの多くが武装しておらず、一箇所に集まることも、武器を取ることも、土塁の内側に退避することもできなかったため、ローマ軍はまず怯える彼らを陣営へと追い込み、次いで衛兵を混乱させて、陣営そのものを占領した。
perfertur circa collem clamor fugatque ex suis quemque praesidiis.
丘の周囲に叫び声が伝わり、各自をそれぞれの守備位置から逃亡させた。
§7.36.13ita magna pars absenti hosti cessit;
こうして、大部分の敵は直接戦うことなく退却した。
quos intra vallum egerat pavor — fuere autem ad triginta milia — omnes caesi, castra direpta.
恐怖によって土塁の内側へと追い詰められていた者たちは――なお、彼らは約3万人いたが――全員が殺され、陣営は略奪された。