Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §7.37.1-7.37.17

데키우스에 대한 포상과 수에술라 전투의 승리

1770개 구절 중 393번째 · 라틴어

요약

데키우스와 그의 부하들은 집정관으로부터 푸짐한 포상을 받고 군단과 자체 수비대로부터 영예로운 관을 수여받았다. 한편, 수에술라에서 집정관 우알레리우스가 이끄는 로마군은 식량 조달을 위해 흩어진 삼니움군을 기습하여 적의 진영과 많은 군기, 방어구를 탈취하며 대승을 거두었다。

§7.37.1ita rebus gestis consul advocata contione P. Deci non coeptas solum ante, sed cumulatas nova virtute laudes peragit et praeter militaria alia dona aurea corona eum et centum bubus eximioque uno albo opimo auratis cornibus donat.
이와 같이 일이 성취되자, 집정관은 집회를 소집하여 푸블리우스 데키우스에 대해 이전에 시작된 찬사뿐만 아니라 새로운 용맹으로 쌓아 올린 더 높은 칭송을 마쳤으며, 다른 군사적 포상 외에도 금관과 황소 백 마리, 그리고 뿔에 금칠을 한 유달리 뛰어난 하얗고 살진 황소 한 마리를 그에게 수여했다.
§7.37.2milites, qui in praesidio simul fuerant, duplici frumento in perpetuum, in praesentia singulis bubus binisque tunicis donati.
당시 수비대에 함께 있었던 병사들에게는 영구히 두 배의 곡물이, 현재로서는 저마다 황소 한 마리와 튜니카 두 벌씩이 수여되었다.
secundum consulis donationem legiones gramineam coronam obsidialem, clamore donum adprobantes, Decio inponunt.
집정관의 포상에 이어 군단은 포위를 푼 공로를 기리는 풀관을 함성으로 그 선물을 승인하면서 데키우스의 머리에 씌웠다.
altera corona, eiusdem honoris index, a praesidio suo inposita est.
동일한 영예의 상징인 또 다른 관이 그 자신의 수비대에 의해 씌워졌다.
§7.37.3his decoratus insignibus bovem eximium Marti immolavit, centum boves militibus dono dedit, qui secum in expeditione fuerant.
이러한 표장들로 장식된 그는 뛰어난 황소를 마르스에게 제물로 바쳤고, 자신과 함께 원정에 참여했던 병사들에게 백 마리의 황소를 선물로 주었다.
iisdem militibus legiones libras farris et sextarios vini contulerunt;
동일한 병사들에게 군단은 각각 1리브라의 밀과 1섹스타리우스의 포도주를 기부했다.
omniaque ea ingenti alacritate per clamorem militarem, indicem omnium adsensus, gerebantur.
그리고 이 모든 일은 모두의 동의를 나타내는 병사들의 함성과 함께 대단한 열기 속에서 행해졌다.
Tertia pugna ad Suessulam commissa est,
세 번째 전투는 수에술라에서 교전되었다.
§7.37.4qua fugatus a M. Valerio Samnitium exercitus, omni robore iuventutis domo accito, certamine ultimo fortunam experiri statuit.
거기에서 마르쿠스 우알레리우스에 의해 패주했던 삼니움인의 군대는 본국으로부터 청년의 모든 정예를 소집하여 마지막 결전으로 운명을 시험하기로 결심했다.
§7.37.5ab Suessula nuntii trepidi Capuam, inde equites citati ad Valerium consulem opem oratum veniunt.
수에술라로부터 겁에 질린 전령들이 카푸아로 왔고, 그곳에서 급사 급인 기병들이 집정관 우알레리우스에게 원조를 요청하기 위해 달려왔다.
§7.37.6confestim signa mota relictisque inpedimentis et castrorum valido praesidio raptim agitur agmen;
즉시 군기가 움직이고 수하물과 진영의 강력한 수비대를 남겨둔 채 행군이 신속히 추진되었다.
nec procul ab hoste locum perexiguum, ut quibus praeter equos ceterorum iumentorum calonumque turba abesset, castris cepit.
그리고 적에게서 멀지 않은 곳에 진영을 위한 아주 좁은 장소를 확보했는데, 이는 그들에게 말 외에는 다른 가축이나 군역 인부의 무리가 없었기 때문이다.
Samnitium exercitus, §7.37.7velut haud ulla mora pugnae futura esset, aciem instruit;
삼니움인의 군대는, 마치 전투에 아무런 지체도 없을 것처럼 전열을 갖추었다.
deinde, postquam nemo obvius ibat, infestis signis ad castra hostium succedit.
그 후, 아무도 맞서 나오지 않는 것을 보고, 그들은 적대적인 군기를 앞세우고 적의 진영으로 다가갔다.
§7.37.8ubi ut militem in vallo vidit missique ab omni parte exploratum, quam in exiguum orbem contracta castra essent, §7.37.9paucitatem inde hostium colligentes, rettulerunt, fremere omnis acies conplendas esse fossas scindendumque vallum et in castra inrumpendum;
거기서 토루 위에 병사들이 있는 것을 보고, 사방에서 정찰을 위해 파견되었던 자들이 진영이 얼마나 좁은 반경으로 축소되어 있는지를 보고하자, 그로부터 적의 소수함을 추론한 정찰병들의 보고를 듣고, 전열 전체가 호를 메우고 토루를 깎아내어 진영으로 난입해야 한다고 술렁거렸다.
§7.37.10transactumque ea temeritate bellum foret, ni duces continuissent impetum militum.
만일 장군들이 병사들의 충동을 억제하지 않았다면 그 무모함으로 전쟁은 끝났을 것이다.
ceterum, quia multitudo sua commeatibus gravis et prius sedendo ad Suessulam et tum certaminis mora haud procul ab rerum omnium inopia esset, placuit, dum inclusus paveret hostis, frumentatum per agros militem duci:
그러나 그들의 대군이 식량 면에서 부담이 되었고, 이전의 수에술라에서의 체류와 그 당시 전투의 지체로 인해 모든 물자의 결핍에 직면해 있었기 때문에, 포위된 적이 두려워하고 있는 동안 병사들을 들판으로 보내 식량을 조달하게 하기로 결정했다.
§7.37.11interim quieto Romano, qui expeditus, quantum umeris inter arma geri posset frumenti, secum attulisset, defutura omnia.
한편으로, 무장을 한 채 어깨에 멜 수 있을 만큼의 밀만을 휴대하여 가벼운 몸이었던 정지해 있는 로마군에게는 모든 것이 부족해질 것이라고 적들은 생각했다.
consul palatos per agros cum vidisset hostes, §7.37.12stationes infrequentes relictas, paucis milites adhortatus ad castra oppugnanda ducit.
집정관은 적들이 들판에 흩어져 있는 것을 보고, 초소들이 드문드문 남겨진 것을 확인한 뒤, 몇 마디 말로 병사들을 독려하고 진영을 공격하기 위해 이끌었다.
§7.37.13quae cum primo clamore atque impetu cepisset, pluribus hostium in tentoriis suis quam in portis valloque caesis, signa captiva in unum locum conferri iussit relictisque duabus legionibus custodiae et praesidii causa gravi edicto monitis, ut, donec ipse revertisset, praeda abstinerent, profectus agmine instructo,
첫 함성 과 돌격으로 진영을 점령했을 때, 문과 토루에서보다 자신들의 천막 안에서 더 많은 적이 살해되었다. 그는 포획한 군기를 한곳에 모으도록 명령했고, 감시와 수비를 위해 두 군단을 남겨두고 자신이 돌아올 때까지 약탈을 삼가도록 엄한 포고로 경고한 뒤, 전열을 갖추어 출발했다.
§7.37.14cum praemissus eques velut indagine dissipatos Samnites ageret, caedem ingentem fecit.
미리 파견된 기병이 흩어진 삼니움인들을 마치 그물로 몰아가듯 몰아내는 가운데, 그는 엄청난 살육을 감행했다.
nam neque, §7.37.15quo signo coirent inter se, neque, utrum castra peterent an longiorem intenderent fugam, territis constare poterat;
왜냐하면, 겁에 질린 그들로서는 어떤 신호로 서로 모여야 할지, 혹은 진영을 향해야 할지 아니면 더 먼 도망을 꾀해야 할지 판단할 수 없었기 때문이다.
§7.37.16tantumque fugae ac formidinis fuit, ut ad quadraginta milia scutorum, nequaquam tot caesis, et signa militaria cum iis, quae in castris capta erant, ad centum septuaginta ad consulem deferrentur.
그리고 도망과 공포가 너무나 심하여, 결코 그만큼 많은 이들이 살해된 것은 아님에도 불구하고 약 4만 개의 방패와, 진영에서 획득한 것과 함께 약 170개에 달하는 군기가 집정관에게 전달되었다.
§7.37.17tum in castra hostium reditum ibique omnis praeda militi data.
그 후 적의 진영으로 귀환했고, 그곳의 모든 전리품이 병사들에게 주어졌다.

어휘·문법 주석

  1. §7.37.6ut quibus praeter equos ceterorum iumentorum calonumque turba abesset — 접속법 `abesset`를 동반한 `ut quibus` 구문으로, 이유를 나타내는 관계절이다("그들에게는 ~이 없었기 때문에"). 로마군이 신속한 행군을 위해 말 이외의 가축과 군역 인부들을 미리 떼어놓고 왔음을 설명한다。
  2. §7.37.8missique ab omni parte exploratum — `missi`는 명사적으로 사용된 완료분사("파견된 자들")이며, `exploratum`은 목적을 나타내는 수피눔(목적 대격)이다. 이 `missi`는 `§7.37.9`에 나오는 동사 `rettulerunt`의 주어가 된다。
  3. §7.37.10transactumque ea temeritate bellum foret, ni duces continuissent impetum militum — 과거 사실에 반대되는 조건문이다. 귀결절의 동사 `foret`는 `esset`의 대용이다(`transactum foret` = `transactum esset`). "만일 장군들이 ~을 억제하지 않았더라면 전쟁이 끝났을 텐데"라는 반사실적 가정을 나타낸다。
  4. §7.37.11interim quieto Romano... defutura omnia — 주절의 동사(생각하다 등)가 생략된 간접화법이다. `quieto Romano`는 여격(소유의 여격 혹은 영향의 여격)으로, 부정사구 `defutura omnia [esse]`의 논리적 주체 또는 대상을 가리킨다. 삼니움인들이 "가만히 있는 로마군에게는 모든 것이 부족해질 것"이라고 생각했음을 묘사한다。
  5. §7.37.15quo signo coirent inter se — 비인칭 동사 `poterat` 및 형용사 `territis`(여격)가 이끄는 `constare`("분명하다")에 걸리는 간접의문절이다. 의문형용사 `quo`에 의해 도입되며, 동사 `coirent`는 고려의 접속법(deliberative subjunctive)으로 사용되었다("어떤 신호로 서로 모여야 할지").

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §7.37.1-7.37.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.37.1-7.37.17

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.