§7.36.1omnes transierunt vadentemque per intermissa custodiis loca Decium secuti sunt.
모든 이가 건너갔고, 초소들의 배치가 끊긴 곳을 지나 전진하는 데키우스를 따랐다.
§7.36.2iam evaserant media castra, cum superscandens uigilum strata somno corpora miles offenso scuto praebuit sonitum;
그들이 이미 적진의 중앙을 통과했을 때, 잠에 취해 쓰러져 있는 초병들의 몸을 넘어가던 한 병사가 방패를 부딪쳐 소리를 냈다.
quo excitatus vigil cum proximum movisset erectique alios concitarent, ignari, cives an hostes essent, praesidium erumperet an consul castra cepisset,
이 소리에 잠이 깬 초병이 옆 사람을 흔들어 깨웠고, 일어난 자들이 다른 자들을 깨웠으나, 그들은 이들이 아군인지 적군인지, 수비대가 돌파해 나가는 것인지 아니면 집정관이 진영을 점령한 것인지 알지 못했다.
§7.36.3Decius, quoniam non fallerent, clamorem tollere iussis militibus torpidos somno insuper pavore exanimat, quo praepediti nec arma inpigre capere nec obsistere nec insequi poterant.
데키우스는 더 이상 속일 수 없음을 깨닫고, 병사들에게 함성을 지르도록 명령하여 잠으로 감각이 마비된 적들을 공포로 얼어붙게 만들었다. 이에 묶인 적들은 민첩하게 무기를 잡을 수도, 저항할 수도, 추격할 수도 없었다.
§7.36.4inter trepidationem tumultumque Samnitium praesidium Romanum obviis custodibus caesis ad castra consulis pervadit.
삼니움인들의 공포와 혼란의 와중에, 로마 수비대는 길을 가로막는 초병들을 베어 넘기며 집정관의 진영으로 나아갔다.
§7.36.5aliquantum supererat noctis, iamque in tuto videbantur esse, cum Decius “macte virtute” inquit, “milites Romani, este;
밤이 아직 제법 남아 있었고 그들은 이미 안전한 곳에 이른 듯 보였는데, 그때 데키우스가 말했다. "로마 병사들이여, 그대들의 용맹에 영광이 있기를.
§7.36.6vestrum iter ac reditum omnia saecula laudibus ferent;
그대들의 행군과 귀환을 모든 세대가 찬사로 칭송할 것이다.
sed ad conspiciendam tantam virtutem luce ac die opus est, nec vos digni estis, quos cum tanta gloria in castra reduces silentium ac nox tegat.
그러나 이토록 위대한 용맹을 목격하기 위해서는 빛과 낮의 시간이 필요하며, 이토록 큰 영광을 안고 진영으로 돌아가는 그대들을 침묵과 밤이 덮고 있는 것은 걸맞지 않다.
§7.36.7hic lucem quieti opperiemur. ” dictis obtemperatum;
여기서 우리는 조용히 날이 밝기를 기다릴 것이다." 그의 말에 복종하였다.
atque ubi primum inluxit, praemisso nuntio ad consulem castra ingenti gaudio concitantur, et tessera data incolumes reverti, qui sua corpora pro salute omnium haud dubio periculo obiecissent, pro se quisque obviam effusi laudant, gratulantur, singulos universos servatores suos vocant, dis laudes gratesque agunt, Decium in caelum ferunt.
그리고 날이 밝자마자 집정관에게 미리 전령을 보낸 뒤 진영은 거대한 기쁨으로 들끓었다. 그리고 모두의 안전을 위해 확실한 위험에 자신들의 몸을 던진 이들이 무사히 귀환한다는 전갈이 전달되자, 사람들은 저마다 마중하기 위해 쏟아져 나와 칭송하고 축하하며, 한 사람 한 사람 그리고 모두를 자신들의 구원자라 부르고, 신들에게 찬양과 감사를 드렸으며, 데키우스를 하늘 높이 드높였다.
§7.36.8hic Deci castrensis triumphus fuit incedentis per media castra cum armato praesidio coniectis in eum omnium oculis et omni honore tribunum consuli aequantibus.
이것이 진영 내에서 치러진 데키우스의凱旋式이었다. 그가 무장한 수비대와 함께 진영 중앙을 행진할 때 모든 이들의 눈길이 그에게 쏠렸고, 모두가 온갖 명예에서 그 군사 호민관을 집정관과 동등하게 대우했다.
§7.36.9ubi ad praetorium ventum est, consul classico ad contionem convocat orsusque meritas Deci laudes interfante ipso Decio distulit contionem,
본영에 이르자 집정관은 나팔로 병사들을 집회에 소집했고, 데키우스가 마땅히 받아야 할 찬사를 말하기 시작했으나, 데키우스 자신이 말을 가로막는 바람에 집회를 미루었다.
§7.36.10qui auctor omnia posthabendi, dum occasio in manibus esset, perpulit consulem, ut hostes et nocturno pavore attonitos et circa collem castellatim dissipatos adgrederetur;
기회가 손안에 있는 동안에는 다른 모든 것을 뒤로 미루어야 한다고 주장한 그는, 밤의 공포로 넋을 잃고 언덕 주변에 소부대별로 흩어져 있는 적들을 공격하도록 집정관을 설득했다.
credere etiam aliquos ad se sequendum emissos per saltum vagari.
또한 자신들을 추격하기 위해 파견된 적의 일부가 고갯길을 헤매고 있다고 믿는다고 말했다.
§7.36.11iussae legiones arma capere egressaeque castris, cum per exploratores notior iam saltus esset, via patentiore ad hostem ducuntur,
군단은 무기를 잡으라는 명령을 받고 진영을 나섰으며, 정찰병 덕분에 고갯길의 상황이 이미 더 잘 알려져 있었기에, 더 트인 길을 통해 적에게로 인도되었다.
§7.36.12quem incautum inproviso adortae, cum palati passim Samnitium milites plerique inermes nec coire in unum nec arma capere nec recipere intra vallum se possent, paventem primum in castra conpellunt, deinde castra ipsa turbatis stationibus capiunt.
방심하고 있는 적을 기습하였는데, 사방으로 흩어진 삼니움 병사들 대부분이 무장을 하지 않아 한데 모일 수도, 무기를 잡을 수도, 보루 안으로 대피할 수도 없었기에, 로마군은 먼저 겁에 질린 적들을 진영 안으로 몰아넣은 뒤, 경비병들을 교란하고 진영 자체를 점령했다.
perfertur circa collem clamor fugatque ex suis quemque praesidiis.
고함 소리가 언덕 주변에 퍼져나가 적들을 저마다의 초소에서 달아나게 만들었다.
§7.36.13ita magna pars absenti hosti cessit;
이리하여 큰 부분이 눈앞에 없는 적에게 굴복하여 물러났다.
quos intra vallum egerat pavor — fuere autem ad triginta milia — omnes caesi, castra direpta.
공포에 질려 보루 안으로 몰려들었던 자들은――그 수는 약 3만 명에 달했는데――모두 살해되었고 진영은 약탈당했다.