§7.31.1Submotis deinde legatis cum consultus senatus esset, etsi magnae parti urbs maxima opulentissimaque Italiae, uberrimus ager marique propinquus ad varietates annonae horreum populi Romani fore videbatur, tamen tanta utilitate fides antiquior fuit, responditque ita ex auctoritate senatus consul:
その後、使節たちが退出させられ、元老院に諮問がなされたとき、イタリアで最も大きく最も豊かな都市であり、極めて肥沃で、食糧供給の変動に対するローマ人民の穀物庫となるであろう海に近い土地は、議員の多くにとって極めて有益であると思われたものの、そのような大きな便益よりも信義の方が重んじられ、執政官は元老院の決議に基づいて次のように答えた。
§7.31.2“auxilio vos, Campani, dignos censet senatus;
「カンパニア人よ、元老院は貴方方が援助に値すると判断する。
sed ita vobiscum amicitiam institui par est, ne qua vetustior amicitia ac societas violetur.
しかし、より古い友好および同盟関係がいささかも損なわれないような方法で、貴方方との友好を構築するのが正当である。
Samnites nobiscum foedere iuncti sunt;
サムニウム人は私たちと条約によって結ばれている。
itaque arma, deos prius quam homines violatura, adversus Samnites vobis negamus;
それゆえ、人間よりもまず神々を冒涜することになるであろう武器を、サムニウム人に対して貴方方に貸し与えることは拒否する。
§7.31.3legatos, sicut ius fasque est, ad socios atque amicos precatum mittemus, ne qua vobis vis fiat.
私たちは、人間の法および神の法にかなう通り、貴方方にいかなる暴力も加えられないよう求めるために、同盟者であり友人である者たちのもとへ使節を派遣するつもりである。
” ad ea princeps legationis — sic enim domo mandatum attulerant —: “quando quidem” inquit “nostra tueri adversus vim atque iniuriam iusta vi non vultis, vestra certe defendetis;
」これに対して、使節団の代表は――というのも、彼らは本国からそのように命令を携えてきていたからであるが――次のように言った。 「貴方方が、私たちのものを暴力や不義に対して正当な武力で守ることを望まない以上、貴方方ご自身のものならば、必ずや防衛なさるでしょう。
§7.31.4itaque populum Campanum urbemque Capuam, agros, delubra deum, divina humanaque omnia in vestram, patres conscripti, populique Romani dicionem dedimus, quidquid deinde patiemur, dediticii vestri passuri.
それゆえ、カンパニアの民、カプアの都市、領土、神々の神殿、神聖なるものおよび世俗的なもののすべてを、元老院議員諸公、ならびにローマ人民の主権へと、私たちは引き渡します。 今後私たちが被るいかなることも、貴方方の帰順者として被ることになるでしょう。
” §7.31.5sub haec dicta omnes, manus ad consules tendentes, pleni lacrimarum in vestibulo curiae procubuerunt.
」これらの言葉の直後に、一同は、執政官たちに向けて手を伸ばし、涙に暮れながら、議事堂の玄関にひれ伏した。
§7.31.6commoti patres vice fortunarum humanarum, si ille praepotens opibus populus, luxuria superbiaque clarus, a quo paulo ante auxilium finitimi petissent, adeo infractos gereret animos, ut se ipse suaque omnia potestatis alienae faceret.
富において極めて強力であり、贅沢と傲慢さで有名であったあの民、少し前までは近隣諸国が援助を求めていた相手であった民が、これほどまでに打ち砕かれた精神を示し、自分自身と自らのすべてのものを他者の支配下へと委ねるに至ったことに、元老院議員たちは人間の運命の変転を思って深く心を動かされた。
§7.31.7tum iam fides agi visa deditos non prodi;
今や、降伏した人々を裏切らないという信義が問題になっていると思われた。
nec facturum aequa Samnitium populum censebant, si agrum urbemque per deditionem factam populi Romani oppugnarent.
また、もし彼らが、無条件降伏によってローマ人民のものとなった土地や都市を攻撃するならば、サムニウムの民が正当な行動をとることにはならないだろうと彼らは考えた。
legatos itaque extemplo mitti ad Samnites placuit.
それゆえ、ただちに使節をサムニウム人のもとへ派遣することが決定された。
§7.31.8data mandata, ut preces Campanorum, responsum senatus amicitiae Samnitium memor, deditionem postremo factam Samnitibus exponerent; §7.31.9peterent pro societate amicitiaque, ut dediticiis suis parcerent neque in eum agrum, qui populi Romani factus esset, hostilia arma inferrent; §7.31.10si leniter agendo parum proficerent, denuntiarent Samnitibus populi Romani senatusque verbis, ut Capua urbe Campanoque agro abstinerent.
与えられた命令は、カンパニア人の哀願、サムニウム人との友好を心に留めた元老院の回答、そして最後に、なされた無条件降伏をサムニウム人たちに説明すること、同盟と友好関係に免じて、自分たちの帰順者たちを容赦し、ローマ人民のものとなったその土地に、敵対的な武力を持ち込まないよう求めること、もし穏やかに働きかけることでは十分な効果が得られないならば、ローマ人民および元老院の名において、カプアの都市とカンパニアの土地から手を引くようサムニウム人たちに厳重に通告することであった。
§7.31.11haec legatis agentibus in concilio Samnitium adeo est ferociter responsum, ut non solum gesturos se esse dicerent id bellum, sed magistratus eorum e curia egressi stantibus legatis praefectos cohortium vocarent iisque clara voce imperarent,
使節たちがサムニウム人の民会でこれらの事柄を交渉しているとき、きわめて激しい返答がなされたため、彼らはその戦争を遂行するつもりであると公言しただけでなく、彼らの政務官たちは議事堂から出てきて、使節たちが立ったまま見ている前で、歩兵大隊の指揮官たちを呼び出し、彼らに大声で命じるほどであった。
§7.31.12ut praedatum in agrum Campanum extemplo proficiscerentur.
カンパニアの土地へただちに略奪に赴くように、と。