§7.30.1legati introducti in senatum maxime in hanc sententiam locuti sunt: “populus nos Campanus legatos ad vos, patres conscripti, misit amicitiam in perpetuum, auxilium praesens a vobis petitum.
元老院に導入された使節たちは、おおむね次のような趣旨で演説した。 「元老院議員諸公、カンパニアの民は、永遠の友好と、そして貴方方からの即座の援助を求めるために、私たちを使節として貴方方のもとへ派遣いたしました。
§7.30.2quam si secundis rebus nostris petissemus, sicut coepta celerius, ita infirmiore vinculo contracta esset;
もし私たちがこの友好を順境において求めていたならば、それはより迅速に開始されたでしょうが、より弱い絆で結ばれたことでしょう。
tunc enim, ut qui ex aequo nos venisse in amicitiam meminissemus, amici forsitan pariter ac nunc, subiecti atque obnoxii vobis minus essemus;
というのも、そのときには、対等な立場で私たちが友好関係に入ったということを記憶していたであろう者たちとして、おそらく現在と同様に友人ではあっても、貴方方に対して服従し、依存する度合いはより少なかったでしょうから。
§7.30.3nunc, misericordia vestra conciliati auxilioque in dubiis rebus defensi, beneficium quoque acceptum colamus oportet, ne ingrati atque omni ope divina humanaque indigni videamur.
しかし今や、貴方方の慈悲によって引き寄せられ、危機において援助によって守られたのですから、私たちが恩知らずで、神仏および人間のあらゆる救済に値しない者と見なされないために、受けた恩義をも大切に育むべきです。
§7.30.4neque hercule, quod Samnites priores amici sociique vobis facti sunt, ad id valere arbitror, ne nos in amicitiam accipiamur, sed ut vetustate et gradu honoris nos praestent;
そして誓って、サムニウム人が先に貴方方の友人および同盟者となったということが、私たちが友好関係に受け入れられないという結果をもたらすほどの影響力を持つとは、私は思いません。 そうではなく、ただ彼らが古さと名誉の階級において私たちに勝るという効果を持つだけであると考えます。
neque enim foedere Samnitium, ne qua nova iungeretis foedera, cautum est.
なぜなら、サムニウム人との条約において、貴方方が新たな条約を結ばないようにという規定はなされていないからです。
§7.30.5fuit quidem apud vos semper satis iusta causa amicitiae, velle eum vobis amicum esse, qui vos appeteret;
実際、貴方方を慕い求める者が貴方方の友人であることを望むということは、貴方方の間では常に、十分に正当な友好の理由となってきました。
§7.30.6Campani, etsi fortuna praesens magnifice loqui prohibet, non urbis amplitudine, non agri ubertate ulli populo praeterquam vobis cedentes, haud parva, ut arbitror, accessio bonis rebus vestris in amicitiam venimus vestram.
私たちカンパニア人は、たとえ現在の境遇が誇らしげに語ることを禁じているとしても、都市の規模においても、土地の豊かさにおいても、貴方方以外のいかなる民族にも劣るものではありません。 私が思うに、貴方方の繁栄にとって決して小さくない追加として、私たちは貴方方の友好へと入るのです。
Aequis Volscisque,
アイクイ人とウォルスキ人、この都市の永遠の敵に対して、彼らがいつ動き出そうとも、私たちはその背後に控えることになります。
§7.30.7aeternis hostibus huius urbis, quandocumque se moverint, ab tergo erimus, et quod vos pro salute nostra priores feceritis, id nos pro imperio vestro et gloria semper faciemus.
そして、貴方方が私たちの安全のために最初にしてくださることを、私たちは貴方方の帝国と栄光のために常に恩返しとして行う所存です。
§7.30.8subactis his gentibus, quae inter nos vosque sunt, quod prope diem futurum spondet et virtus et fortuna vestra, continens imperium usque ad nos habebitis.
私たちと貴方方の間に位置するこれらの民族が征服されれば、 ――そしてそのことは、貴方方の勇気と幸運が近く実現することを保証しておりますが――、貴方方は私たちに至るまで途切れることのない支配権を手にすることになるでしょう。
§7.30.9acerbum ac miserum est, quod fateri nos fortuna nostra cogit: eo ventum est, patres conscripti, ut aut amicorum aut inimicorum Campani simus.
私たちの境遇が告白することを強いる事実は、痛ましく、かつ悲惨なことです。 元老院議員諸公、事態はここまで至ったのです。 すなわち、カンパニア人が貴方方の友人となるか、それとも敵のものとなるかのいずれかしかないというところまで。
§7.30.10si defenditis, vestri, si deseritis, Samnitium erimus;
もし貴方方が守ってくださるなら、私たちは貴方方のものとなり、もし見捨てられるなら、サムニウム人のものとなります。
Capuam ergo et Campaniam omnem vestris an Samnitium viribus accedere malitis, deliberate.
それゆえ、カプアとカンパニア全土が、貴方方の力に加わることを望むか、それともサムニウム人の力に加わることを望むか、よくお考えください。
§7.30.11omnibus quidem, Romani, vestram misericordiam vestrumque auxilium aequum est patere, iis tamen maxime, qui, fidem suam inplorantibus aliis dum supra vires suas praestant, omnes ipsi in hanc necessitatem venerunt.
ローマ人諸氏よ、確かにすべての人に対して、貴方方の慈悲と援助が開かれていることは正当なことですが、とりわけ、自らの保護を求める他者のために力を超えて保証しようとした結果、自分たち自身がことごとくこの窮境に陥ってしまった人々に対してこそ、開かれるべきです。
§7.30.12quamquam pugnavimus verbo pro Sidicinis, re pro nobis, cum videremus finitimum populum nefario latrocinio Samnitium peti et, ubi conflagrassent Sidicini, ad nos traiecturum illud incendium esse.
もっとも、私たちは言葉の上ではシディキニ人のために戦いましたが、実際には自分たちのために戦ったのです。 隣接する民族がサムニウム人の邪悪な略奪行為によって襲われているのを目にし、シディキニ人が燃え尽きたときには、その火災が私たちへと燃え移るであろうことを予見したからです。
§7.30.13nec enim nunc, quia dolent iniuriam acceptam Samnites, sed quia gaudent oblatam sibi esse causam, oppugnatum nos veniunt.
というのも、今サムニウム人が私たちを攻撃しに来ているのは、被った不義を痛みに感じているからではなく、自分たちに口実が与えられたことを喜んでいるからなのです。
§7.30.14an, si ultio irae haec et non occasio cupiditatis explendae esset, parum fuit, quod semel in Sidicino agro, iterum in Campania ipsa legiones nostras cecidere?
あるいは、もしこれが怒りの復讐であり、欲望を満たす機会でないとするなら、一度はシディキニの領土で、二度目はカンパニアそのもので、彼らが私たちの軍団を打ち破ったということで、不十分だったというのでしょうか。
§7.30.15quae est ista tam infesta ira, quam per duas acies fusus sanguis explere non potuerit? adde huc populationem agrorum, praedas hominum atque pecudum actas, incendia villarum ac ruinas, omnia ferro ignique vastata;
二つの戦線で流された血が満たすことのできなかったような、それほどまでに敵意に満ちた怒りとは何なのでしょうか。 そこに、田野の略奪、連れ去られた人々や家畜の掠奪品、農家の放火と破壊、鉄と火によって荒廃させられたすべてを加えるがよい。
§7.30.16hiscine ira expleri non potuit? sed cupiditas explenda est.
これらによっても怒りは満たされ得なかったのでしょうか。 いや、満たされねばならないのは欲望なのです。
ea ad oppugnandam Capuam rapit;
それが、彼らをカプアの攻撃へと駆り立てているのです。
§7.30.17aut delere urbem pulcherrimam aut ipsi possidere volunt.
彼らは極めて美しいこの都市を破壊するか、あるいは自ら領有することを望んでいます。
sed vos potius, Romani, beneficio vestro occupate ear, quam illos habere per maleficium sinatis.
しかしローマ人諸氏よ、彼らが悪行によってそれを所有することを許すよりは、むしろ貴方方が恩義を施すことによってそれを手中に収めてください。
non loquor apud recusantem iusta bella populum;
私は正当な戦争を拒むような民を前にして話しているのではありません。
sed tamen, si ostenderitis auxilia vestra, ne bello quidem arbitror vobis opus fore.
しかしながら、もし貴方方が援助の意思を示すならば、戦争さえ貴方方には必要なくなるであろうと私は思います。
§7.30.18usque ad nos contemptus Samnitium pervenit, supra non ascendit;
サムニウム人の侮りは、私たちに至るまで達していますが、それより上には昇りません。
itaque umbra vestri auxilii, Romani, tegi possumus, quidquid deinde habuerimus, quidquid ipsi fuerimus, vestrum id omne existimaturi.
それゆえ、ローマ人諸氏よ、私たちは貴方方の援助の影によって保護されることができ、その後私たちが持つことになるすべてのもの、私たちがどのような存在であるにしてもそのすべてを、貴方方のものとみなす所存です。
vobis arabitur ager Campanus, §7.30.19vobis Capua urbs frequentabitur;
カンパニアの土地は貴方方のために耕され、貴方方のためにカプアの都市は人々で満ち溢れるでしょう。
conditorum, parentium, deorum inmortalium numero nobis eritis;
貴方方は私たちにとって、建国者、親、そして不死なる神々の地位に置かれることになるでしょう。
nulla colonia vestra erit, quae nos obsequio erga vos fideque superet.
貴方方に対する従順と忠誠において、私たちを凌駕するような貴方方の植民市は一つとして存在しないでしょう。
§7.30.20Adnuite, patres conscripti, nutum numenque vestrum invictum Campanis et iubete sperare incolumem Capuam futuram.
元老院議員諸公、カンパニア人に対して貴方方の無敵の同意の意思をお与えください。 そして、カプアが安全であり続けるであろうと希望を抱くようお命じください。
§7.30.21qua frequentia omnium generum multitudinis prosequente creditis nos illinc profectos? quam omnia votorum lacrimarumque plena reliquisse? in qua nunc expectatione senatum populumque Campanum, coniuges liberosque nostros esse?
あらゆる階層の群衆のいかなる大群に見送られて、私たちがそこを出発したと貴方方はお信じになりますか。 すべてのものが祈りと涙に満ちた状態で後に残されたことを、どれほどお信じになりますか。 カンパニアの元老院と人民、そして私たちの妻や子供たちが、今どれほどの期待のうちにあることでしょうか。
§7.30.22stare omnem multitudinem ad portas viam hinc ferentem prospectantes certum habeo.
すべての群衆が門のところに立ち、ここから通じる道を注視していることを、私は確信しております。
quid illis nos, patres conscripti, sollicitis ac pendentibus animi renuntiare iubetis?
元老院議員諸公、不安で心が揺れ動いている彼らに、私たちが何を持ち帰って報告するようお命じになりますか。
§7.30.23alterum responsum salutem victoriam, lucem ac libertatem, alterum — ominari horreo, quae ferat.
一方の回答は、安全と勝利、光と自由をもたらすでしょうが、もう一方の回答が何をもたらすかは、不吉な予感がして口にするのも恐ろしいほどです。
proinde ut aut de vestris futuris sociis atque amicis aut nusquam ullis futuris nobis consulite. ”
それゆえ、将来の貴方方の同盟者であり友人となる者たちのために、あるいは、どこにも存在しなくなるであろう私たちのために、熟慮のうえご決定ください。 」