§7.30.1legati introducti in senatum maxime in hanc sententiam locuti sunt: “populus nos Campanus legatos ad vos, patres conscripti, misit amicitiam in perpetuum, auxilium praesens a vobis petitum.
원로원에 소개된 사절들은 대체로 다음과 같은 취지로 연설했다. “원로원 의원 여러분, 캄파니아 인민은 영원한 우호와 당장 필요한 원조를 여러분에게 청하기 위해 저희를 여러분에게 사절로 보냈습니다.
§7.30.2quam si secundis rebus nostris petissemus, sicut coepta celerius, ita infirmiore vinculo contracta esset;
만일 저희가 번영할 때 이를 청했더라면, 동맹의 시작은 더 신속했겠지만 더 약한 결속으로 맺어졌을 것입니다.
tunc enim, ut qui ex aequo nos venisse in amicitiam meminissemus, amici forsitan pariter ac nunc, subiecti atque obnoxii vobis minus essemus;
왜냐하면 그때는 대등한 입장에서 우호 관계에 들어갔음을 저희가 기억했을 터이므로, 아마도 지금처럼 친구이기는 하되 여러분에게 굴종하고 얽매이는 일은 더 적었을 것이기 때문입니다.
§7.30.3nunc, misericordia vestra conciliati auxilioque in dubiis rebus defensi, beneficium quoque acceptum colamus oportet, ne ingrati atque omni ope divina humanaque indigni videamur.
그러나 이제는 여러분의 자비로 이끌리고 위기 속에서 원조로 보호를 받게 되었으니, 저희가 은혜를 모르고 신과 사람의 모든 구원을 받을 자격이 없는 자들로 보이지 않도록, 마땅히 입은 은혜를 소중히 여겨야 합니다.
§7.30.4neque hercule, quod Samnites priores amici sociique vobis facti sunt, ad id valere arbitror, ne nos in amicitiam accipiamur, sed ut vetustate et gradu honoris nos praestent;
그리고 삼니움인들이 먼저 여러분의 친구이자 동맹국이 되었다고 해서, 그것이 저희가 우호 관계에 받아들여지지 못하게 막는 영향력을 가진다고는 결코 생각지 않으며, 다만 그들이 오래됨과 명예의 격에 있어 저희보다 앞설 뿐이라고 생각합니다.
neque enim foedere Samnitium, ne qua nova iungeretis foedera, cautum est.
삼니움인과의 조약에서 여러분이 새로운 조약을 맺지 못하도록 규정되어 있지는 않기 때문입니다.
§7.30.5fuit quidem apud vos semper satis iusta causa amicitiae, velle eum vobis amicum esse, qui vos appeteret;
실로 여러분에게는 우호를 맺을 충분히 정당한 이유가 늘 존재해 왔습니다. 즉, 여러분을 열망하는 자가 여러분의 친구가 되기를 바란다는 것입니다.
§7.30.6Campani, etsi fortuna praesens magnifice loqui prohibet, non urbis amplitudine, non agri ubertate ulli populo praeterquam vobis cedentes, haud parva, ut arbitror, accessio bonis rebus vestris in amicitiam venimus vestram.
저희 캄파니아인들은 비록 현재의 처지가 당당하게 말하는 것을 허락지 않으나, 도시의 규모에서나 토지의 비옥함에서나 여러분을 제외한 어떤 민족에게도 뒤지지 않으며, 저희가 생각하기에 여러분의 번영에 결코 작지 않은 보탬이 되면서 여러분과의 우호 관계로 들어가는 것입니다.
Aequis Volscisque, §7.30.7aeternis hostibus huius urbis, quandocumque se moverint, ab tergo erimus, et quod vos pro salute nostra priores feceritis, id nos pro imperio vestro et gloria semper faciemus.
아이쿠이인들과 볼스키인들, 이 도시의 영원한 원수들이 언제 움직이든 저희는 그들의 배후에 있을 것이며, 여러분이 저희의 안전을 위해 먼저 베풀어 주시는 바를 저희는 여러분의 제국과 영광을 위해 늘 보답할 것입니다.
§7.30.8subactis his gentibus, quae inter nos vosque sunt, quod prope diem futurum spondet et virtus et fortuna vestra, continens imperium usque ad nos habebitis.
저희와 여러분 사이에 있는 이 민족들이 복속되면 ——여러분의 용맹과 행운이 머지않아 그렇게 되리라 약속하고 있습니다만—— 여러분은 저희에게 이르기까지 단절 없는 지배권을 가지게 될 것입니다.
§7.30.9acerbum ac miserum est, quod fateri nos fortuna nostra cogit: eo ventum est, patres conscripti, ut aut amicorum aut inimicorum Campani simus.
저희의 처지가 고백하도록 강요하는 사실은 고통스럽고 비참합니다. 원로원 의원 여러분, 사태는 여기까지 이르렀습니다. 즉 캄파니아인들이 여러분의 친구가 되거나, 아니면 원수들의 것이 되거나 둘 중 하나일 뿐이라는 지경에 말입니다.
§7.30.10si defenditis, vestri, si deseritis, Samnitium erimus;
여러분이 옹호해 주신다면 저희는 여러분의 것이 될 것이고, 버려두신다면 삼니움인들의 것이 될 것입니다.
Capuam ergo et Campaniam omnem vestris an Samnitium viribus accedere malitis, deliberate.
그러므로 카푸아와 캄파니아 전역이 여러분의 세력에 더해지기를 바라시는지, 아니면 삼니움인의 세력에 더해지기를 바라시는지 심사숙고해 주십시오.
§7.30.11omnibus quidem, Romani, vestram misericordiam vestrumque auxilium aequum est patere, iis tamen maxime, qui, fidem suam inplorantibus aliis dum supra vires suas praestant, omnes ipsi in hanc necessitatem venerunt.
로마인들이여, 참으로 모든 이에게 여러분의 자비와 원조가 열려 있는 것이 마땅하지만, 자신의 보호를 간청하는 다른 이들을 위해 제 능력을 넘어서서 보증해 주려다 결국 스스로 모두 이러한 곤경에 빠지게 된 이들에게야말로 가장 그래야 합니다.
§7.30.12quamquam pugnavimus verbo pro Sidicinis, re pro nobis, cum videremus finitimum populum nefario latrocinio Samnitium peti et, ubi conflagrassent Sidicini, ad nos traiecturum illud incendium esse.
비록 저희가 말로는 시디키니인들을 위해 싸웠으나 실제로는 저희 자신을 위해 싸웠던 것이니, 이웃 민족이 삼니움인들의 사악한 약탈로 공격받는 것을 보았고, 시디키니인들이 불타버리면 그 불길이 저희에게로 옮겨붙을 것임을 예견했기 때문입니다.
§7.30.13nec enim nunc, quia dolent iniuriam acceptam Samnites, sed quia gaudent oblatam sibi esse causam, oppugnatum nos veniunt.
삼니움인들이 지금 저희를 공격하러 오는 것은 입은 피해를 아파해서가 아니라, 자신들에게 구실이 주어졌음을 기뻐하기 때문입니다.
§7.30.14an, si ultio irae haec et non occasio cupiditatis explendae esset, parum fuit, quod semel in Sidicino agro, iterum in Campania ipsa legiones nostras cecidere?
만일 이것이 분노의 복수일 뿐이고 탐욕을 채울 기회가 아니라면, 한 번은 시디키니 영토에서, 두 번째는 캄파니아 자체에서 저희 군단을 격파한 것으로 부족했단 말입니까?
§7.30.15quae est ista tam infesta ira, quam per duas acies fusus sanguis explere non potuerit? adde huc populationem agrorum, praedas hominum atque pecudum actas, incendia villarum ac ruinas, omnia ferro ignique vastata;
두 전선에서 흘린 피로도 채우지 못한 그토록 적대적인 분노란 무엇입니까? 여기에 들판의 약탈, 약탈해 간 사람과 가축들, 농가의 방화와 파괴, 칼과 불로 황폐해진 모든 것을 더해 보십시오.
§7.30.16hiscine ira expleri non potuit? sed cupiditas explenda est.
이것들로도 분노가 채워질 수 없었단 말입니까? 그러나 채워져야 할 것은 탐욕입니다.
ea ad oppugnandam Capuam rapit;
그것이 그들을 카푸아 공격으로 몰아가고 있습니다.
§7.30.17aut delere urbem pulcherrimam aut ipsi possidere volunt.
그들은 이 가장 아름다운 도시를 파괴하거나 스스로 소유하기를 원합니다.
sed vos potius, Romani, beneficio vestro occupate ear, quam illos habere per maleficium sinatis.
그러나 로마인들이여, 그들이 악행을 통해 차지하도록 내버려두기보다는 차라리 여러분이 은혜를 베풂으로써 그것을 먼저 차지하십시오.
non loquor apud recusantem iusta bella populum;
저는 정당한 전쟁을 거부하는 민족 앞에서 말하고 있는 것이 아닙니다.
sed tamen, si ostenderitis auxilia vestra, ne bello quidem arbitror vobis opus fore.
그러나 여러분이 원조의 뜻을 보여주시기만 해도, 여러분에게는 전쟁조차 필요 없게 되리라 생각합니다.
§7.30.18usque ad nos contemptus Samnitium pervenit, supra non ascendit;
삼니움인들의 경멸은 저희에 이르기까지 도달했으나 그보다 높이 올라가지는 못합니다.
itaque umbra vestri auxilii, Romani, tegi possumus, quidquid deinde habuerimus, quidquid ipsi fuerimus, vestrum id omne existimaturi.
그러므로 로마인들이여, 저희는 여러분의 원조의 그늘 아래 보호받을 수 있으며, 그 후에 저희가 가지게 될 모든 것, 저희 자신이 될 모든 것을 완전히 여러분의 것으로 여길 것입니다.
vobis arabitur ager Campanus, §7.30.19vobis Capua urbs frequentabitur;
여러분을 위해 캄파니아의 들판이 갈릴 것이며, 여러분을 위해 카푸아 도시는 사람들로 붐빌 것입니다.
conditorum, parentium, deorum inmortalium numero nobis eritis;
여러분은 저희에게 건국자, 어버이, 불사신들의 대열에 서게 될 것입니다.
nulla colonia vestra erit, quae nos obsequio erga vos fideque superet.
여러분에 대한 순종과 충성에서 저희를 능가할 여러분의 식민시는 단 하나도 없을 것입니다.
§7.30.20Adnuite, patres conscripti, nutum numenque vestrum invictum Campanis et iubete sperare incolumem Capuam futuram.
원로원 의원 여러분, 캄파니아인들에게 여러분의 천하무적의 승낙과 신성한 의지를 보여주시고, 카푸아가 무사할 것이라 희망하도록 명령해 주십시오.
§7.30.21qua frequentia omnium generum multitudinis prosequente creditis nos illinc profectos? quam omnia votorum lacrimarumque plena reliquisse? in qua nunc expectatione senatum populumque Campanum, coniuges liberosque nostros esse?
온갖 부류의 무리가 얼마나 빽빽이 저희를 배웅하며 배출했는지 여러분은 믿으시겠습니까? 모든 것이 서원과 눈물로 가득 찬 채 뒤에 남겨졌음을 얼마나 믿으시겠습니까? 지금 캄파니아 원로원과 인민, 저희의 아내와 자식들이 어떤 기대 속에 있겠습니까?
§7.30.22stare omnem multitudinem ad portas viam hinc ferentem prospectantes certum habeo.
모든 무리가 성문에 서서 이리로 통하는 길을 바라보고 있음을 확신합니다.
quid illis nos, patres conscripti, sollicitis ac pendentibus animi renuntiare iubetis?
원로원 의원 여러분, 마음 졸이며 초조해하는 그들에게 저희가 무엇을 전하도록 명령하시겠습니까?
§7.30.23alterum responsum salutem victoriam, lucem ac libertatem, alterum — ominari horreo, quae ferat.
한쪽 대답은 구원과 승리, 빛과 자유를 가져다줄 것이나, 다른 쪽 대답은——그것이 무엇을 몰고 올지 불길하여 감히 입에 담기조차 두렵습니다.
proinde ut aut de vestris futuris sociis atque amicis aut nusquam ullis futuris nobis consulite. ”
그러므로 미래의 여러분의 동맹이자 친구가 될 저희를 위해서이거나, 아니면 장차 어디에도 존재하지 않게 될 저희를 위해서 심사숙고하여 결정해 주십시오.”