Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §7.28.1-7.28.10

アウルンキ族の討伐とユーノー・モネータ神殿

384 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アウルンキ族の侵入によりルキウス・フリウスが独裁官となり、迅速にこれを鎮圧してユーノー・モネータ神殿を誓願する。神殿奉献後の不吉な怪異に対し、再度の独裁官任命と祈祷が行われるが、その後、空位期間を経て二人の貴族執政官が選出される。

§7.28.1hos consules secuti sunt M. Fabius Dorsuo, Ser. §7.28.2Sulpicius Camerinus.
これらの執政官に、マルクス・ファビウス・ドルスオとセルウィウス・ スルピキウス・カメリヌスが続いた。
Auruncum inde bellum ab repentina populatione coeptum, metuque, ne id factum populi unius, consilium omnis nominis Latini esset, dictator velut adversus armatum iam Latium L. Furius creatus magistrum equitum Cn. Manlium Capitolinum dixit;
その後、アウルンキ族との戦争が突発的な略奪によって始まり、これが一民族の仕業ではなく、ラティウムの名を持つ者すべての計画ではないかという恐怖から、すでに武装したラティウム全体に対抗するかのように、ルキウス・フリウスが独裁官に任命され、騎兵長官にグナエウス・マンリウス・カピトリヌスを指名した。
§7.28.3et cum, quod per magnos tumultus fieri solitum erat, iustitio indicto dilectus sine vacationibus habitus esset, legiones, quantum maturari potuit, in Auruncos ductae.
そして、大いなる騒乱の際に行われるのが常であったように、訴訟休止が宣言されて免除なしの徴兵が行われ、軍団はできる限り迅速にアウルンキ族のもとへと率いられた。
ibi praedonum magis quam hostium animi inventi;
現地では、敵というよりは略奪者の精神が見出された。
prima itaque acie debellatum est.
そのため、最初の戦闘で戦争は終結した。
§7.28.4dictator tamen, quia et ultro bellum intulerant et sine detractatione se certamini offerebant, deorum quoque opes adhibendas ratus inter ipsam dimicationem aedem Iunoni Monetae vovit;
しかし独裁官は、彼らが自ら戦争を仕掛けてきたこと、そして躊躇なく戦闘に身を投じてきたことから、神々の力も借りるべきであると考え、戦闘の最中にユーノー・モネータに神殿を誓願した。
cuius damnatus voti cum victor Romam revertisset, dictatura se abdicavit.
この誓願を果たす義務を負った彼は、勝者としてローマに戻ると、独裁官を辞任した。
§7.28.5senatus duumviros ad eam aedem pro amplitudine populi Romani faciendam creari iussit;
元老院は、ローマ市民の偉大さにふさわしいその神殿を建設するために二人委員を任命することを命じた。
locus in arce destinatus, quae area aedium M. Manli Capitolini fuerat.
場所はカピトリウムの砦の中に定められたが、そこはマルクス・マンリウス・ カピトリヌスの邸宅の跡地であった。
§7.28.6consules dictatoris exercitu ad bellum Volscum usi Soram ex hostibus, incautos adorti, ceperunt.
執政官たちは独裁官の軍隊を用いてウォルスキ族との戦争に向かい、不意を突いて敵からソラを奪取した。
anno post, quam vota erat, aedes Monetae dedicatur C. Marcio Rutilo tertium, T. Manlio Torquato iterum consulibus.
誓願された年の翌年、ガイウス・マルキウス・ルティルスが三度目、ティトゥス・マンリウス・トルクァトゥスが二度目の執政官のときに、モネータ神殿が奉献された。
§7.28.7prodigium extemplo dedicationem secutum, simile vetusto montis Albani prodigio;
奉献式の直後に、アルバ山の古い不吉な前兆に似た怪異が続いた。
namque et lapidibus pluit et nox interdiu visa intendi;
というのも、石の雨が降り、日中に夜が深まるように見えたからである。
librisque inspectis cum plena religione civitas esset, senatui placuit dictatorem feriarum constituendarum causa dici.
書が調べられ、国家が宗教的な不安に満ちていたとき、祭日を制定するために独裁官を任命することが元老院の意にかなった。
§7.28.8dictus P. Valerius Publicola; magister equitur ei Q. Fabius Ambustus datus est.
プブリウス・ウァレリウス・プブリコラが独裁官に任命され、クィントゥス・ファビウス・アンブストゥスが彼の騎兵長官に与えられた。
non tribus tantum supplicatum ire placuit, sed finitimos etiam populos, ordoque iis, quo quisque die supplicarent, statutus.
部族だけでなく、隣接する諸民族も祈祷に行かせることに決定され、それぞれの民族がどの日に祈祷を行うべきかという順序が定められた。
iudicia eo anno populi tristia in faeneratores facta, §7.28.9quibus ab aedilibus dicta dies esset, traduntur.
その年に、高利貸しに対する人民の厳しい裁判が行われ、彼らは按察官によって告発されたと伝えられている。
et res haud ulla insigni ad memoriam causa ad interregnum rediit;
そして、記憶に値するような顕著な原因は何もないまま、政情は空位期間へと戻った。
§7.28.10eo interregno, ut id actum videri posset, ambo patricii consules creati sunt M. Valerius Corvus tertium, A. Cornelius Cossus.
その空位期間において、それが意図されたことであるかのように見える形で、二人の貴族の執政官、マルクス・ウァレリウス・コルウス(三度目)とアウルス・コルネリウス・コッススが選出された。

語釈・文法注

  1. §7.28.2ne id factum populi unius, consilium omnis nominis Latini esset — 接続法過去 `esset` に導かれる従属節で、`ne`(〜ではないかと恐れて)は名詞 `metu`(恐れ)を修飾・補足している。`factum` と `consilium` がそれぞれ補語であり、「一民族の(単独の)仕業ではなく、全体としての計画である」という対比構造において、`sed` などの接続詞が省略(結合省略)されている。
  2. §7.28.4cuius damnatus voti — 慣用表現 `damnatus voti`(「誓願の義務を負わされた」すなわち「願いが叶い、誓約履行の義務を負った」)を用いた構造。関係代名詞 `cuius` は `voti` を修飾する。`damnatus`(完了分詞)は主句の主語(dictator)に一致している。
  3. §7.28.6anno post, quam — `postquam`(〜の後に)が `post` と `quam` に分離し(tmesis)、その間に時間の隔たりを示す奪格 `anno`(一年)が挿入された構文。全体として「誓願された翌年(一年後)に」を意味する。
  4. §7.28.9quibus ab aedilibus dicta dies esset — 関係節 `quibus... esset` の先行詞は前句の `faeneratores`(高利貸したち)である。`diem dicere` は「裁判の日を指定する(起訴する)」という意味の慣用表現の受動態であり、ここでは接続法過去完了 `dicta dies esset` となっている。主動詞 `traduntur` は、彼らが「〜であったと伝えられている」という個人的構文(不定詞の省略)として機能している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §7.28.1-7.28.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.28.1-7.28.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。