Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §7.25.1-7.25.13

大規模な徴兵とカミッルスの単独指揮権掌握

381 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

平民の支持による凱旋式が挙行され、ラティウム同盟の決裂やギリシア人・ガリア人の侵入に対抗して大規模なローマ市民軍の徴兵が行われる。さらにアッピウス・クラウディウスの急死を受け、カミッルスが唯一の執政官として指揮権を握り、ポンプティヌス地方でガリア人に対峙する。

§7.25.1priusquam inirent novi consules magistraturn, triumphus a Popilio de Gallis actus magno favore plebis;
新しい執政官たちが職務に就く前に、ポピリウスによるガリア人に対する凱旋式が、平民の多大な支持のもとで挙行された。
mussantesque inter se rogitabant, num quem plebei consulis paeniteret;
彼らは互いにささやき合いながら、平民出身の執政官を後悔している者がいるだろうか、と問い合っていた。
§7.25.2simul dictatorem increpabant, qui legis Liciniae spretae mercedem, privata cupiditate quam publica iniuria foediorem, cepisset, ut se ipse consulem dictator crearet.
同時に彼らは独裁官を非難していた。 彼は、独裁官でありながら自分自身を執政官に選出するために、公的な不正よりも私的な貪欲さにおいてより忌まわしい、リキニウス法を無視した報酬を受け取ったからである。
annus multis variisque motibus fuit insignis.
この年は多くの様々な変動によって際立った年となった。
§7.25.3Galli ex Albanis montibus, quia hiemis vim pati nequiverant, per campos maritumaque loca vagi populabantur;
アルバの山々から下りてきたガリア人たちは、冬の厳しさに耐えかねて、平原や沿岸地域を徘徊しながら略奪を行っていた。
§7.25.4mare infestum classibus Graecorum erat oraque litoris Antiatis Laurensque tractus et Tiberis ostia, ut praedones maritimi cum terrestribus congressi ancipiti semel proelio decertarint dubiique discesserint in castra Galli, Graeci retro ad naves, uictos se an victores putarent.
海はギリシア人の艦隊によって脅かされ、アンティウムの海岸、ラウレンスの地域、そしてティベリス川の河口も同様であった。 そのため、海の略奪者たちが陸の略奪者たちと衝突し、一度は勝敗の決しない激しい戦いが行われ、ガリア人は陣営へ、ギリシア人は船へと引き揚げ、自分たちが敗者なのか勝者なのか確信を持てないままであった。
§7.25.5inter hos longe maximus extitit terror concilia populorum Latinorum ad lucum Ferentinae habita responsumque haud ambiguum imperantibus milites Romanis datum, absisterent imperare iis, quorum auxilio egerent;
これらの中で群を抜いて最大の恐怖が生じた。 それは、フェレンティナの森でラティウム諸部族の会議が開かれ、兵士を要求するローマ人に対して、自分たちが援助を必要としている人々に命令するのはやめよ、といういささかも曖昧でない返答がなされたことである。
§7.25.6Latinos pro sua libertate potius quam pro alieno imperio laturos arma.
ラティウム人は他国の支配のためではなく、自らの自由のために武器を取るつもりである、と。
§7.25.7inter duo simul bella externa defectione etiam sociorum senatus anxius cum cerneret metu tenendos, quos fides non tenuisset, contendere omnes imperii vires consules dilectu habendo iussit;
二つの外国との戦争が同時に進行し、さらに同盟者の離反にも直面して元老院は不安を募らせていたが、忠誠心によってつなぎ止められなかった者たちは恐怖によってつなぎ止めねばならないと察したとき、徴兵を行うことで国家のすべての力を尽くすよう執政官たちに命じた。
civili quippe standum exercitu esse, quando socialis desereret.
同盟軍が離反する以上、市民からなる軍隊に頼らねばならなかったからである。
§7.25.8undique, non urbana tantum sed etiam agresti iuventute, decem legiones scriptae dicuntur quaternum milium et ducenorum peditum equitumque trecenorum, quem nunc novum exercitum,
いたるところから、都市だけでなく農村の青年からも、それぞれ歩兵四千二百人と騎兵三百人からなる十個軍団が編成されたと言われている。
§7.25.9si qua externa vis ingruat, hae vires populi Romani, quas vix terrarum capit orbis, contractae in unum haud facile efficiant;
このような新しい軍隊は、もし何か外部からの脅威が押し寄せたとしても、全世界がほとんど収容しきれないほどのローマ民衆のこれほどの軍事力をもってしても、一箇所に集められたとして容易には編成できないであろう。
adeo in quae laboramus sola crevimus, divitias luxuriamque.
それほどまでに、我々は我々を苦しめている唯一のもの、すなわち富と贅沢においてのみ成長してしまったのだ。
§7.25.10inter cetera tristia eius anni consul alter Ap. Claudius in ipso belli apparatu moritur, redieratque res ad Camillum,
その年の他の悲惨な出来事の中で、もう一人の執政官アッピウス・クラウディウスが戦争の準備のただ中に死亡し、事態はカミッルスへと戻った。
§7.25.11cui unico consuli vel ob aliam dignationem haud subiciendam dictaturae vel ob omen faustum ad Gallicum tumultum cognominis dictatorem adrogari haud satis decorum visum est patribus.
この唯一の執政官に対し、彼の持つ尊厳が独裁官職の下に置かれるべきではないためか、あるいはガリア人の反乱に対してカミッルスという名が吉兆を意味するためか、独裁官を付加することは、元老院議員たちにとって十分にふさわしいこととは見なされなかった。
§7.25.12consul duabus legionibus urbi praepositis, octo cum L. Pinario praetore divisis, memor paternae virtutis Gallicum sibi bellum extra sortem sumit, praetorem maritimam oram tutari Graecosque arcere litoribus iussit.
執政官は、二つの軍団を都市の守備に配備し、八つの軍団を法務官ルキウス・ピナリウスと分け合った後、父の勇気を胸に、ガリア人との戦争をくじ引きによらず自らの任務として引き受け、法務官には、沿岸部を守りギリシア人を海岸から遠ざけるよう命じた。
§7.25.13et cum in agrum Pomptinum descendisset, quia neque in campis congredi nulla cogente re volebat, et prohibendo populationibus, quos rapto vivere necessitas cogeret, satis domari credebat hostem, locum idoneum stativis delegit.
そして彼がポンプティヌス地方へと下りていったとき、何の必要性もないのに平原で決戦を交えることを望まず、また略奪によって生きることを余儀なくされている敵に対して、略奪を阻止することによって十分に屈服させることができると信じていたため、常設の陣営に適した場所を選んだ。

語釈・文法注

  1. 7.25.1num quem plebei consulis paeniteret — 非人称動詞 paenitet は、後悔の主体を対格(quem)、後悔の対象を属格(plebei consulis)で表す。直訳すれば「平民出身の執政官が誰かを後悔させているか(=誰かが後悔しているか)」となる。
  2. 7.25.2ut se ipse consulem dictator crearet — 接続法 crearet を導く ut 節。ここでは、先行する mercedem(報酬)の具体的な内容を説明する説明的(同格的)名詞節、あるいは cepisset(受け取った)の目的を表す副詞節として解釈できる。
  3. 7.25.4oraque litoris Antiatis Laurensque tractus et Tiberis ostia — これらの主語名詞句は、前文の mare に並列している。動詞 erat および形容詞 infestum は、これら複数の中性・女性名詞に合わせて、infesta/infestae erat/erant の形で省略されていると解釈される。
  4. 7.25.5absisterent imperare — 間接話法における命令(jussive subjunctive)。直接話法での命令形(absistite)が、主節の過去時制(datum [est])に伴う時制の一致により、接続法未完了過去 absisterent となっている。
  5. 7.25.8quem nunc novum exercitum — 関係代名詞 quem で始まる先行詞(exercitum)の先取り(attraction/prolepsis)。この関係句全体が、次節 §7.25.9 の主動詞 efficiant の直接目的語となっており、「〜というこれほど新しい軍隊を、今日では(容易には編成できないだろう)」という構造を作る。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §7.25.1-7.25.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.25.1-7.25.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。