Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §7.21.1-7.21.9

平民執政官の選出と五人委員会による負債救済

377 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

リキニウス法の遵守をめぐる激しい対立の末、平民出身の執政官が誕生し、新執政官は5人委員会を設置して深刻な負債問題を公的資金等によって解決した。その後、エトルリアの脅威に対応するため独裁官が任命されたが、事態は穏便に収まった。

§7.21.1extremo anno comitia consularia certamen patrum ac plebis diremit, tribunis negantibus passuros comitia haberi, ni secundum Liciniam legem haberentur, dictatore obstinato tollere potius totum e re publica consulatum quam promiscuum patribus ac plebi facere.
年の終わりに、執政官選挙が貴族と平民の争いを中断させた。 護民官たちがリキニウス法に従って行われない限り選挙の実施を許さないと主張したのに対し、独裁官は、執政官職を貴族と平民に共有させるくらいなら、国家から執政官職そのものを完全に廃止する方がましだと頑なに主張したからである。
§7.21.2prolatandis igitur comitiis cum dictator magistratu abisset, res ad interregnum rediit.
そのため選挙が延期され、独裁官が任期を終えて退任すると、事態は空位期間へと戻った。
infestam inde patribus plebem interreges cum accepissent, ad undecimum interregem seditionibus certatum est.
その後、空位期執政官たちが貴族に対して敵対的な平民を引き継ぐと、11人目の空位期執政官に至るまで紛争を伴って争われた。
§7.21.3legis Liciniae patrocinium tribuni iactabant; propior dolor plebi faenoris ingravescentis erat, curaeque privatae in certaminibus publicis erumpebant.
護民官たちはリキニウス法の擁護を声高に主張していたが、平民にとっては、重くなる負債の利子の苦痛の方がより身近なものであり、私的な不満が公の争いの中で噴出していた。
§7.21.4quorum taedio patres L. Cornelium Scipionem interregem concordiae causa observare legem Liciniam comitiis consularibus iussere.
これに対する嫌気から、貴族たちは和解のために、空位期執政官ルキウス・コルネリウス・スキピオに対し、執政官選挙においてリキニウス法を遵守するよう命じた。
P. Valerio Publicolae datus e plebe collega C. Marcius Rutilus.
プブリウス・ウァレリウス・プブリコラに、平民出身の同僚としてガイウス・マルキウス・ルティルスが与えられた。
§7.21.5inclinatis semel in concordiam animis novi consules faenebrem quoque rem, quae distinere una animos videbatur, levare adgressi solutionem alieni aeris in publicam curam verterunt quinqueviris creatis, quos mensarios ab dispensatione pecuniae appellarunt.
人々の心が一度和解へと傾くと、新しい執政官たちは、人々の心を分裂させている唯一の事柄と思われた負債問題をも軽減しようと試み、5人委員会を設置して借金の返済を公的な配慮へと転じた。 この5人委員会は、資金の配分の役割から銀行家と呼ばれた。
§7.21.6meriti aequitate curaque sunt, ut per omnium annalium monumenta celebres nominibus essent;
彼らはその公正さと配慮によって、すべての年代記の記録を通じてその名が有名になるに値した。
fuere autem C. Duillius, P. Decius Mus, M. Papirius, Q. Publilius et T. Aemilius.
彼らは、ガイウス・ドゥイッリウス、プブリウス・デキウス・ムス、マルクス・パピリウス、クィントゥス・プブリリウス、およびティトゥス・アエミリウスであった。
§7.21.7qui rem difficillimam tractatu et plerumque parti utrique, semper certe alteri gravem cum alia moderatione tum inpendio magis publico quam iactura sustinuerunt.
彼らは、扱うのが極めて困難で、たいていは双方の当事者にとって、少なくとも常に一方にとっては重荷となるこの問題を、様々な穏健な手段のみならず、損失よりはむしろ公的な出資によって解決した。
§7.21.8tarda enim nomina et inpeditiora inertia debitorum quam facultatibus aut aerarium mensis cum aere in foro positis dissolvit, ut populo prius caveretur, aut aestimatio aequis rerum pretiis liberavit, ut non modo sine iniuria sed etiam sine querimoniis partis utriusque exhausta vis ingens aeris alieni sit.
なぜなら、債務者の資力不足というよりは怠慢のせいで回収が滞っていた債務を、国庫が広場に資金を置いた机を設置して代弁するか(その際、国家に対してあらかじめ保証がなされるようにした)、あるいは公正な価格による財産評価によって債務者を解放したため、どちらの当事者にとっても不利益がないだけでなく不満を抱かせることもなく、巨額の負債が解消されたからである。
terror inde vanus belli Etrusci, §7.21.9cum coniurasse duodecim populos fama esset, dictatorem dici coegit;
その後、エトルリア戦争という根拠のない恐怖が、 12の部族が同盟を結んだという噂によって、独裁官の任命を余余儀なくさせた。
dictus in castris — eo enim ad consules missum senatus consultum est — C. Iulius, cui magister equitum adiectus L. Aemilius.
陣営において――というのも、元老院議決がそこにいる執政官たちのもとに送られたからである――ガイウス・ユリウスが独裁官に指名され、彼に騎兵長官としてルキウス・アエミリウスが付け加えられた。
ceterum foris tranquilla omnia fuere.
しかし、国外ではすべてが平穏であった。

語釈・文法注

  1. 7.21.1comitia consularia certamen patrum ac plebis diremit — diremit(dirimo の完了)は「中断する」「引き裂く」の意味。ここでは「執政官選挙(の到来)が、貴族と平民の(それまでの通常の)争いを中断させた、または割り込んで一時的に変化させた」という意味で用いられている。分詞構文や絶対的奪格に繋がる主節の状況を提示している。
  2. 7.21.1tribunis negantibus passuros comitia haberi — passuros の前に se(不定詞の意味上の主語)が省略されている。対格不定詞構文で、se passuros [esse] comitia haberi(自分たちは選挙が行われるのを許すつもりはない)となる。
  3. 7.21.8tarda enim nomina et inpeditiora inertia debitorum quam facultatibus — この文の骨格は、目的語 nomina(債務、貸付金の意)が文頭に置かれ、二つの動詞 dissolvit(主語 aerarium)と liberavit(主語 aestimatio)に係っている。tarda et inpeditiora は nomina を修飾する形容詞で、「債務者の資力の不足よりはむしろ怠慢によって、回収が遅れ、滞っていた債務」という意味。
  4. 7.21.8ut populo prius caveretur — caveretur は非人称受動(「保証がなされる」)。populo は「国家(ローマ人民)」を指す与格(利益の与格)。国庫(aerarium)が借金を肩代わりする際、債務者が国家に対してあらかじめ適切な担保などの保証を提供するように取り決めたことを示す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §7.21.1-7.21.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.21.1-7.21.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。