Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.9.1-6.9.12

エトルリア戦争への転戦とストリウムの救援

323 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カミッルスはアンティウムへの進軍を望んでいたが、エトルリア人の脅威にさらされたネペテとストリウムからの救軍要請により、元老院の命でエトルリア戦争を引き受ける。カミッルスとウァレリウスは急行し、エトルリア人に包囲されていたストリウムを奪還する。

§6.9.1ceterum animus ducis rei maiori, Antio, inminebat:
しかし、指揮官の心は、より大きな事柄、すなわちアンティウムに向けられていた。
§6.9.2id caput Volscorum, eamfuisse originem proximi belli.
それがヴォルスキ人の中心地であり、最近の戦争の根源であったからである。
sed quia nisi magno apparatu, tormentis machinisque, tam valida urbs capi non poterat, relicto ad exercitum collega Romam est profectus, ut senatum ad excidendum Antium hortaretur.
しかし、これほど強力な都市は、大規模な装備や、投石機や攻城兵器がなければ奪取できなかったため、同僚を軍に残したまま、彼は元老院にアンティウムを破壊するよう促すためにローマへ出発した。
§6.9.3inter sermonem eius — credo rem Antiatem diuturniorem manere dis cordi fuisse — legati ab Nepete ac Sutrio auxilium adversus Etruscos petentes veniunt, brevem occasionem esse ferendi auxilii memorantes.
彼が話している最中に――アンティウムの存続がより長引くことが、神々の御心に適っていたのだと私は信じるが――ネペテとストリウムからの使節が、エトルリア人に対する援助を求めてやって来て、援助を差し伸べる好機は残り少ないと報告した。
§6.9.4eo vim Camilli ab Antio fortuna avertit.
こうして運命はカミッルスの勢力をアンティウムから遠ざけた。
namque cum ea loca opposita Etruriae et velut claustra inde portaeque essent, et illis occupandi ea, cum quid novi molirentur, et Romanis recuperandi tuendique cura erat.
というのも、それらの場所はエトルリアに対峙し、いわばそこからの障壁や門のようなものであったため、エトルリア人にとっては何か新しい企てを企てる際にそこを占領すること、ローマ人にとってはそこを奪還し守ることが関心事であったからである。
igitur senatui cum Camillo agi placuit, §6.9.5ut omisso Antio bellum Etruscum susciperet.
それゆえ、元老院はカミッルスと交渉することに決めた、アンティウムを差し置いてエトルリアとの戦争を引き受けるようにと。
legiones urbanae, quibus Quinctius praefuerat, ei decernuntur.
クィンクティウスが率いていた都市軍団が彼に割り当てられた。
§6.9.6quamquam expertum exercitum adsuetumque imperio, qui in Volscis erat, mallet, nihil recusavit.
彼は、ヴォルスキ人のもとにある、経験豊かで彼の指揮に慣れた軍隊の方を望んでいたものの、何も拒まなかった。
Valerium tantummodo imperii socium depoposcit.
ただウァレリウスを指揮の相棒として要求しただけであった。
Quinctius Horatiusque successores Valerio in Volscos missi.
クィンクティウスとホラティウスがウァレリウスの後任としてヴォルスキ人のもとへ送られた。
profecti ab urbe Sutrium Furius §6.9.7et Valerius partem oppidi iam captam ab Etruscis invenere, ex parte altera intersaeptis itineribus aegre oppidanos vim hostium ab se arcentes.
市を出発したフリウスとウァレリウスは、町の一部がすでにエトルリア人によって占領されているのを発見した。 他方の側では、道路が遮断される中で、町の人々が敵の攻撃をかろうじて自分たちから防ぎ止めていた。
§6.9.8cum Romani auxilii adventus tum Camilli nomen celeberrimum apud hostes sociosque et in praesentia rem inclinatam sustinuit et spatium ad opem ferendam dedit.
ローマの援軍の到来と、敵味方の間で極めて名高かったカミッルスの名の双方によって、当面の傾きかけた状況は支えられ、救いの手を差し伸べるための猶予が得られた。
§6.9.9itaque diviso exercitu Camillus collegam in eam partem circumductis copiis, quam hostes tenebant, moenia adgredi iubet, non tam a spe scalis capi urbem posse, quam ut aversis eo hostibus et oppidanis iam pugnando fessis laxaretur labor et ipse spatium intrandi sine certamine moenia haberet.
それゆえ、軍を分割し、カミッルスは同僚に対し、部隊を回り込ませて敵が占領している側の城壁を攻撃するよう命じた。 それは、梯子によって街を占領できるという期待からというよりはむしろ、敵の注意をそちらに向けさせることで、すでに戦いで疲弊した町の人々の労苦を和らげ、自身が戦いなしに城壁内に入るための猶予を得るためであった。
§6.9.10quod cum simul utrimque factum esset ancepsque terror Etruscos circumstaret et moenia summa vi oppugnari et intra moenia esse hostem viderent, porta se, quae una forte non obsidebatur, trepidi uno agmine eiecere.
これが両側から同時に実行され、エトルリア人たちを挟み撃ちの恐怖が取り囲み、城壁が最大の力で攻撃される一方で、城壁の内部にも敵がいるのを見たとき、彼らは恐れおののき、偶然にも包囲されていなかった唯一の門から一塊になって逃げ出した。
§6.9.11magna caedes fugientium et in urbe et per agros est facta plures a Furianis intra moenia caesi;
逃亡者に対する大虐殺が市内でも野原でも行われた。 城壁内ではフリウスの部下たちによってより多くの者が殺された。
Valeriani expeditiores ad persequendos fuere nec ante noctem, quae conspectum ademit, finem caedendi fecere.
ウァレリウスの部下たちは追撃するのにより身軽であり、視界を奪い去った夜が訪れるまで殺戮をやめなかった。
§6.9.12Sutrio recepto restitutoque sociis Nepete exercitus ductus, quod per deditionem acceptum iam totum Etrusci habebant.
ストリウムが奪還されて同盟者に返還されると、軍はネペテへと導かれたが、そこは降伏によって受け入れられ、すでに全面的にエトルリア人が支配していた。

語釈・文法注

  1. §6.9.2id caput Volscorum, eam fuisse originem proximi belli — 代名詞 `id` と `eam` は、それぞれ述語名詞 `caput` (中性) と `originem` (女性) に性・数が一致している(吸引)。また、この文全体が間接話法(対格と不定詞 `fuisse`)になっており、カミッルスの思考または一般的認識を示している。
  2. §6.9.3dis cordi fuisse — 二重与格の構成。`dis`(「神々にとって」、人・所有の与格)と `cordi`(「心に適うこととして」、目的・結果の与格)からなり、「神々の御心に適うことであった」という意味を表す。
  3. §6.9.9non tam a spe scalis capi urbem posse, quam ut... — 理由や意図を示す表現が、前半は前置詞 `a` +名詞 `spe`(それに続く対格と不定詞 `capi... posse` を伴う)であるのに対し、後半は目的節 `ut...` となっており、構文上の非対称性(変化)が見られる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.9.1-6.9.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.9.1-6.9.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。