Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.8.1-6.8.10

ヴォルスキ軍の撃退とサトリクムの攻略

322 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カミッルスの勇猛な指揮と畏るべき存在感によってローマ軍はヴォルスキ軍を撃退し、突然の嵐により戦闘は一時中断する。同盟軍に捨てられたヴォルスキ軍はサトリクムに撤退するが、カミッルスは迅速な強襲によってこれを攻略し降伏させる。

§6.8.1dato deinde signo ex equo desilit et proximum signiferum manu arreptum secum in hostem rapit “infer,
その後、合図が送られると、彼は馬から飛び降り、最も近くにいた旗手の手を掴み、自分と一緒に敵の方へと引きずり進み、「兵士よ、軍旗を前に進めよ!
§6.8.2miles,” clamitans “signum.
」と叫び続けた。
” quod ubi videre ipsum Camillum, iam ad munera corporis senecta invalidum, vadentem in hostes, procurrunt pariter omnes clamore sublato “sequere imperatorem” pro se quisque clamantes.
すでに老齢のために身体の務めを果たすには弱っていたカミッルス自身が、敵に向かって進んでいくのを彼らが見たとき、全員が同時に、鬨の声を上げて走り出で、「指揮官に続け! 」と各自が叫んだ。
§6.8.3emissum etiam signum Camilli iussu in hostium aciem ferunt, idque ut repeteretur concitatos antesignanos;
また、カミッルスの命令によって軍旗が敵の戦列の中に投げ込まれ、それを取り戻すために前線の兵たちが奮起したとも伝えられている。
§6.8.4ibi primum pulsum Antiatem, terroremque non in primam tantum aciem sed etiam ad subsidiarios perlatum.
そこでまずアンティウム兵が撃退され、恐怖は第一線だけでなく、予備兵にまで及んだ。
§6.8.5nec vis tantum militum movebat excitata praesentia ducis, sed quod Volscorum animis nihil terribilius erat quam ipsius Camilli forte oblata species;
そして、指揮官の存在によって奮起した兵士たちの力だけが戦況を動かしていたのではなく、ヴォルスキ人の心にとって、カミッルス自身の姿が不意に目の前に現れることほど恐ろしいものはなかったということもあった。
§6.8.6ita, quocumque se intulisset, victoriam secum haud dubiam trahebat.
こうして、彼がどこへ進んでいこうとも、彼は自分とともに確実な勝利を引き連れていた。
maxime id evidens fnit, cum in laevum cornu prope iam pulsum arrepto repente equo cum scuto pedestri advectus conspectu suo proelium restituit ostentans vincentem ceteram aciem.
このことは、すでに崩壊しかけていた左翼に、彼が歩兵用の盾を手に突然馬を駆って駆けつけ、自らの姿を見せることで戦いを立て直し、他の戦列が勝利しつつあることを指ししめしたときに、最も明白となった。
§6.8.7iam inclinata res erat, sed turba hostium et fugam inpediebat et longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat, cum repente ingentibus procellis fusus imber certam magis victoriam quam proelium diremit.
すでに戦況はローマ側に傾いていたが、敵の大群は逃走をも妨げており、また疲弊した兵士にとって、これほどの大群を長い殺戮によって片付ける必要があった。 そのとき、突然の猛烈な嵐とともに降り注いだ豪雨が、戦闘というよりはむしろ確実な勝利を遮った。
§6.8.8signo deinde receptui dato nox insecuta quietis Romanis perfecit bellum.
その後、退却の合図が送られ、続いて訪れた夜が、休息するローマ人に戦争を完了させた。
Latini namque et Hernici relictis Volscis domos profecti sunt malis consiliis pares adepti eventus;
なぜなら、ラティウム人とヘルニキ人はヴォルスキ人を見捨てて帰郷したからであり、悪い企てにふさわしい結果を得たのである。
§6.8.9Volsci, ubi se desertos ab eis videre, quorum fiducia rebellaverant, relictis castris moenibus Satrici se includunt.
ヴォルスキ人は、自分たちが、それを信頼して反乱を起こした人々に見捨てられたのを見たとき、陣営を捨ててサトリクムの城壁内に閉じこもった。
quos primo Camillus vallo circumdare et aggere atque operibus oppugnare est adortus.
カミッルスはまず彼らを土塁で囲み、盛土や攻城物によって攻撃し始めた。
§6.8.10quae postquam nulla eruptione impediri videt, minus esse animi ratus in hoste, quam ut in eo tam lentae spei victoriam expectaret, cohortatus milites, “ne tamquam Veios oppugnantes in opere longinquo sese tererent: victoriam in manibus esse,” ingenti militum alacritate moenia undique adgressus scalis oppidum cepit.
これらが敵のいかなる突撃によっても妨げられないのを見て、敵には、そのような遅々とした望みの勝利をそこで待ち続けるほどの気力はないと考えた彼は、兵士たちを鼓舞し、「ウェィィを攻撃しているかのように長期の工事で身をすり減らすな、勝利は手の内にある」と言って、兵士たちの凄まじい意気込みとともに、いたるところから城壁を襲い、梯子を用いて町を占領した。
Volsci abiectis armis sese dediderunt.
ヴォルスキ人は武器を捨てて降伏した。

語釈・文法注

  1. §6.8.2quod ubi videre — quod は連結の相対代名詞(中性単数対格)で、前述のカミッルスが旗手の手を掴んで前進する様子を指す。videre は viderunt(三人称複数完了能動態)の詩的・歴史的な短縮形であり、主語は一般の兵士たち。
  2. §6.8.3emissum etiam signum Camilli iussu in hostium aciem ferunt — ferunt は「人々は伝える、と言われている」を意味し、対格不定詞構文(主語:signum、不定法:省略された esse を伴う完了受動分詞 emissum)を支配する。続く concitatos [esse] antesignanos も同様に ferunt に支配される間接話法である。
  3. §6.8.7longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat — conficienda erat は動形容詞(受動必要分詞)に esse の未完了過去が加わった二重迂回変化(必要・義務)であり、行為者は与格 fesso militi(疲弊した兵士にとって)で表される。
  4. §6.8.10minus esse animi ratus in hoste, quam ut — animi は minus に係る部分属格(「より少ない気力」)。minus... quam ut は結果を表す接続法 expectaret を導き、「敵には〜するほど十分な気力はないと判断して」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.8.1-6.8.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.8.1-6.8.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。