Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.10.1-6.10.9

ネペテの奪還と同盟部族への対応

324 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍はネペテを強襲して奪還し、降伏の首謀者らを処刑して同盟都市の秩序を回復した。また、ラティウム人とヘルニキ人から兵員不提供の釈明を受けた元老院は、戦争の理由は認めつつも時期尚早と判断した。

§6.10.1videbatur plus in ea urbe recipienda laboris fore, non eo solum, quod tota hostium erat, sed etiam quod parte Nepesinorum prodente civitatem facta erat deditio.
この都市を奪還することは、より多くの困難を伴うと思われた。 それは、都市全体が敵の手中にあったからというだけでなく、ネペテ市民の一部が国家を裏切ったことで降伏が行われていたからでもあった。
§6.10.2mitti tamen ad principes eorum placuit, ut secernerent se ab Etruscis fidemque, quam inplorassent ab Romanis, ipsi praestarent.
それでも、彼らの指導者たちのもとに使節を送り、エトルリア人から自らを切り離し、かつてローマ人に懇願した信義を自分たち自身で果たすよう促すことが決定された。
§6.10.3unde cum responsum allatum esset nihil suae potestatis esse, Etruscos moenia custodiasque portarum tenere, primo populationibus agri terror est oppidanis admotus;
そこから、「自分たちには何の権限もなく、エトルリア人が城壁と門の警備を掌握している」という返答がもたらされると、まず耕作地の略奪によって、町の人々に恐怖が与えられた。
§6.10.4deinde, postquam deditionis quam societatis fides sanctior erat, fascibus sarmentorum ex agro conlatis ductus ad moenia exercitus conpletisque fossis scalae admotae, et clamore primo impetuque oppidum capitur.
その後、彼らにとって降伏の誓いの方が同盟の信義よりも神聖なものであることが明らかになると、野原から集められた柴の束が城壁へと運ばれ、堀が埋められて梯子がかけられ、最初の時の鬨の声と突撃によって町は陥落した。
§6.10.5Nepesinis inde edictum, ut arma ponant, parcique iussum inermi;
その後、ネペテ市民には武器を置くよう布告が出され、無抵抗の者は助けるよう命じられた。
Etrusci pariter armati atque inermes caesi.
エトルリア人は武装している者もしていない者も同様に殺害された。
Nepesinorum quoque auctores deditionis securi percussi;
ネペテ市民のうちの降伏の首謀者たちも斧で斬首された。
innoxiae multitudini redditae res, oppidumque cum praesidio relictum.
無実の群衆には財産が返還され、街には守備隊が残された。
§6.10.6ita duabus sociis urbibus ex hoste receptis victorem exercitum tribuni cum magna gloria Romam reduxerunt.
このようにして2つの同盟都市が敵から奪還され、護民官たちは勝利した軍隊を率いて大いなる栄光とともにローマへと帰還した。
eodem anno ab Latinis Hernicisque res repetitae quaesitumque, cur per eos annos militem ex instituto non dedissent.
同じ年、ラティウム人とヘルニキ人に対して賠償が要求され、この数年間に規定に従って兵士を提供しなかった理由が問いただされた。
§6.10.7responsum frequenti utriusque gentis concilio est nec culpam in eo publicam nec consilium fuisse, quod suae iuventutis aliqui apud Volscos militaverint;
両部族の多数が集まった評議会において、「自分たちの若者の一部がヴォルスキ人のもとで従軍したことについて、国家としての罪も意図もなかった」と返答された。
§6.10.8eos tamen ipsos pravi consilii poenam habere, nec quemquam ex iis reducem esse;
「しかし、その若者たち自身が誤った企ての罰を受けており、彼らのうちで帰還した者は一人もいない。
militis autem non dati causam terrorem adsiduum a Volscis fuisse, quam pestem adhaerentem lateri suo tot super alia aliis bellis exhauriri nequisse.
また、兵士を提供しなかった原因は、ヴォルスキ人からの絶えざる恐怖であり、自分たちの脇腹にへばりついているこの災厄は、次から次へと重なる他の多くの戦争によっても取り除くことができなかったのだ」と。
§6.10.9quae relata patribus magis tempus quam causam non visa belli habere.
これらが元老院議員たちに報告されたが、戦争の理由を欠いているというよりは、むしろ時期(が適さないこと)を理由としているように思われた。

語釈・文法注

  1. 6.10.1videbatur plus in ea urbe recipienda laboris fore — fore(futurum esse)を不定詞とする対格不定詞句(plus ... laboris fore)が、非人称的に用いられた videbatur の実質的な主語となっている。laboris は plus にかかる部分属格。in ea urbe recipienda は動形容詞(ゲルンディウム的形容詞)の構文で、「その都市を奪還することにおいて」を意味する。
  2. 6.10.3nihil suae potestatis esse — suae potestatis は所有・属性を表す属格(記述の属格/述語的属格)で、「自分たちの権限に属する」を意味する。esse の主語は nihil であり、全体で「自分たちの力に及ぶものは何もない」という間接話法(伝聞の返答)の対格不定詞句を形成している。
  3. 6.10.4postquam deditionis quam societatis fides sanctior erat — 通常、postquam(〜の後に)は直説法完了時制を伴うが、ここでは持続的な状態を示すために直説法未完了過去 erat が用いられており、「(降伏の約束の方が同盟の信義よりも神聖なものであるという状態に)なった今や」「〜である以上」という因果的なニュアンスを含んでいる。
  4. 6.10.5parcique iussum inermi — parcere(許す、助ける)は与格(inermi「無抵抗の者に」)を支配する自動詞であるため、受動態では非人称表現(parci [est])となる。ここでは iussum [est](命じられた)という非人称の主動詞に parci(受動不定詞)が懸かっており、「無抵抗の者に容赦がなされるよう命じられた」という意味になる。
  5. 6.10.8quam pestem adhaerentem lateri suo ... exhauriri nequisse — quam pestem は関係代名詞の文頭接続(連結の関係詞)であり、先行詞 terrorem を受けて「この(脇腹にへばりつく)災厄」と言い換えている。nequisse は nequire(できない)の完了不定詞であり、全体が間接話法における対格不定詞句を構成し、主動詞 fuisse と並列されている。
  6. 6.10.9magis tempus quam causam non visa belli habere — non の位置が倒置されており、本来は non visa [sunt] ... habere(〜を持っているとは思われなかった)の意。つまり、「彼らは戦争の理由(causam belli)を欠いているというよりは、むしろ時期(tempus、戦争をする適切な機会)を欠いているように思われた」という対比構造である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.10.1-6.10.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.10.1-6.10.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。