§6.7.1iustitio indicto dilectuque habito Furius ac Valerius ad Satricum profecti, quo non Volscorum modo iuventutem Antiates ex nova subole lectam sed ingentem vim Latinorum Hernicorumque conciverant ex integerrimis diutina pace populis.
法廷閉鎖が宣言され、徴兵が行われた後、フリウスとウァレリウスはサトリクムへと出発した。 そこへアンティウム市民たちが、ヴォルスキ人の新しい世代から選ばれた若者たちだけでなく、長い平和によって無傷であった諸民族から、ラティウム人およびヘルニキ人の巨大な軍勢をも集めていた。
§6.7.2itaque novus hostis veteri adiunctus commovit animos militis Romani.
したがって、古い敵に加わった新しい敵は、ローマ兵の心を揺り動かした。
quod ubi aciem iam instruenti Camillo centuriones renuntiaverunt, turbatas militum mentes esse, segniter arma capta, cunctabundosque et resistentes egressos castris esse, quin voces quoque auditas “cum centenis hostibus singulos pugnaturos, et aegre inermem tantam multitudinem, nedum armatam sustineri posse,” in equum insilit et ante signa,
すでに戦列を整えつつあったカミッルスに、百人隊長たちがこのことを報告したとき、すなわち、兵士たちの心が動揺しており、武器が気の進まない様子で取られ、ためらい抵抗しながら陣営から出て行ったこと、そればかりか、「一人一人が百人ずつの敵と戦うことになる、そして武装していないこれほどの大群でさえ持ちこたえるのは困難なのに、まして武装した大群など(持ちこたえ得ようか)」という声さえも聞かれたということを報告したとき、彼は馬に飛び乗り、軍旗の前に進み出た。
§6.7.3obversus in aciem, ordines interequitans: “quae tristitia, milites, haec, quae insolita cunctatio est? hostem an me an vos ignoratis? hostis est quid aliud quam perpetua materia virtutis gloriaeque vestrae? vos contra me duce, §6.7.4ut Falerios Veiosque captos et in capta patria Gallorum legiones caesas taceam, modo trigeminae victoriae triplicem triumphum ex his ipsis Volscis et ex Aequis et ex Etruria egistis.
彼は戦列の方を向き、列の間を馬で駆け抜けながら言った。 「兵士たちよ、この憂鬱は何か、この普通でない躊躇は何か? 敵を、あるいは私を、あるいはあなた方自身を知らないのか? 敵とは、あなた方の勇気と栄光の永続的な素材以外の何であろうか? 他方あなた方は、私を指揮官として、ファレリィやウェィィの攻略、および占領された祖国においてガリア人の軍団が殲滅されたことについては言及しないとしても、最近、このヴォルスキ人自身、およびアイクィ人、そしてエトルリアからの、三回の勝利による三様の凱旋式を挙行したのだ。
§6.7.5an me, quod non dictator vobis sed tribunus signum dedi, non agnoscitis ducem? neque ego maxima imperia in vos desidero, et vos in me nihil praeter me ipsum intueri decet;
あるいは、私があなた方に独裁官としてではなく執政官として合図を送ったからといって、私を指揮官と認めないのか? 私はあなた方に対して最大の権限を望まないし、あなた方が私の中に私自身以外の何ものをも見ないのがふさわしい。
neque enim dictatura mihi umquam animos fecit, ut ne exilium quidem ademit.
なぜなら、独裁官の職が私に高慢さを与えたことは一度もないし、追放がそれを奪い去ることもなかったからだ。
§6.7.6iidem igitur omnes sumus, et cum eadem omnia in hoc bellum adferamus, quae in priora attulimus, eundem eventum belli expectemus.
したがって、私たちは皆同じ人間なのだ。 そして、私たちが以前の戦争にもたらしたのとすべて同じものを、この戦争にももたらしているのであるから、同じ戦争の結果を期待しよう。
simul concurreritis, quod quisque didicit ac consuevit, faciet: vos vincetis, illi fugient.
あなた方が衝突するやいなや、各人が学び、慣れ親しんできたことを行うだろう。 あなた方は勝ち、彼らは逃げ去るだろう。
”
」