Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §6.8.1-6.8.10

볼스키군 격퇴와 사트리쿰 함락

1770개 구절 중 322번째 · 라틴어

요약

카밀루스의 용맹한 지휘와 압도적인 존재감 덕분에 로마군은 볼스키군을 격퇴하며, 갑작스러운 폭풍우로 전투가 임시 중단된다. 동맹군에게 버림받은 볼스키군은 사트리쿰으로 퇴각하지만, 카밀루스는 신속한 강습으로 성읍을 함락시키고 항복을 받아낸다.

§6.8.1dato deinde signo ex equo desilit et proximum signiferum manu arreptum secum in hostem rapit “infer, §6.8.2miles,” clamitans “signum.
그 후 신호가 떨어지자 그는 말에서 내려 가장 가까이 있던 기수의 손을 움켜잡고 자신과 함께 적을 향해 끌고 나아가며, "군사여, 군기를 앞으로 나아가게 하라!" 하고 외쳤다.
” quod ubi videre ipsum Camillum, iam ad munera corporis senecta invalidum, vadentem in hostes, procurrunt pariter omnes clamore sublato “sequere imperatorem” pro se quisque clamantes.
이미 노령으로 육체적 임무를 수행하기에는 약해진 카밀루스 자신이 적을 향해 나아가는 것을 그들이 보았을 때, 모두가 일제히 함성을 지르며 달려 나갔고, 각자 "지휘관을 따르라!" 하고 외쳤다.
§6.8.3emissum etiam signum Camilli iussu in hostium aciem ferunt, idque ut repeteretur concitatos antesignanos;
또한 카밀루스의 명령에 의해 군기가 적의 전열 속으로 던져졌고, 그것을 되찾기 위해 선봉병들이 고무되었다고 전해진다.
§6.8.4ibi primum pulsum Antiatem, terroremque non in primam tantum aciem sed etiam ad subsidiarios perlatum.
그곳에서 안티움인이 처음으로 격퇴되었으며, 공포는 제일선뿐만 아니라 예비대에게까지 전해졌다.
§6.8.5nec vis tantum militum movebat excitata praesentia ducis, sed quod Volscorum animis nihil terribilius erat quam ipsius Camilli forte oblata species;
그리고 지휘관의 임석으로 고무된 군사들의 힘만이 전황을 움직인 것이 아니라, 볼스키인들의 마음속에 카밀루스 자신의 모습이 우연히 나타나는 것보다 더 두려운 것은 없었기 때문이기도 했다.
§6.8.6ita, quocumque se intulisset, victoriam secum haud dubiam trahebat.
그리하여 그가 어디로 나아가든, 그는 자신과 함께 확실한 승리를 이끌고 다녔다.
maxime id evidens fnit, cum in laevum cornu prope iam pulsum arrepto repente equo cum scuto pedestri advectus conspectu suo proelium restituit ostentans vincentem ceteram aciem.
이 점은 이미 붕괴 직전에 있던 좌익으로 그가 보병용 방패를 든 채 갑자기 말을 타며 달려와, 자신의 모습을 보여줌으로써 전투를 재건하고 다른 전열이 이기고 있음을 보여주었을 때 가장 명백해졌다.
§6.8.7iam inclinata res erat, sed turba hostium et fugam inpediebat et longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat, cum repente ingentibus procellis fusus imber certam magis victoriam quam proelium diremit.
이미 전황은 기울어 있었으나, 적들의 무리는 도망치는 것조차 가로막고 있었고, 피로한 군사에게는 이토록 거대한 무리를 오랜 살육으로 끝장내야 하는 과제가 있었다. 그때 갑자기 거센 폭풍과 함께 쏟아진 폭우가 전투라기보다는 오히려 확실한 승리를 가로막았다.
§6.8.8signo deinde receptui dato nox insecuta quietis Romanis perfecit bellum.
이어서 퇴각 신호가 내려지고 뒤따라온 밤은 휴식을 취하는 로마인들에게 전쟁을 종결지었다.
Latini namque et Hernici relictis Volscis domos profecti sunt malis consiliis pares adepti eventus;
라티움인과 헤르니키인은 볼스키인을 버려두고 고향으로 떠났으니, 나쁜 음모에 걸맞은 결과를 얻은 셈이다.
§6.8.9Volsci, ubi se desertos ab eis videre, quorum fiducia rebellaverant, relictis castris moenibus Satrici se includunt.
볼스키인들은 자신들이 그 신뢰를 바탕으로 반란을 일으켰던 이들에게 버림받은 것을 보았을 때, 진영을 버리고 사트리쿰의 성벽 안으로 도망쳐 들어갔다.
quos primo Camillus vallo circumdare et aggere atque operibus oppugnare est adortus.
카밀루스는 처음에 그들을 토루로 둘러싸고 성토와 공성 기구로 공격하기 시작했다.
§6.8.10quae postquam nulla eruptione impediri videt, minus esse animi ratus in hoste, quam ut in eo tam lentae spei victoriam expectaret, cohortatus milites, “ne tamquam Veios oppugnantes in opere longinquo sese tererent: victoriam in manibus esse,” ingenti militum alacritate moenia undique adgressus scalis oppidum cepit.
적들이 아무런 돌파 시도로도 이를 방해하지 못하는 것을 보자, 적에게는 그토록 더딘 희망의 승리를 그곳에서 기다릴 만큼의 기력이 없다고 여긴 그는, 군사들을 격려하여 "마치 베이이를 공략하듯 오랜 공사 속에서 스스로를 낭비하지 말라. 승리는 우리 손안에 있다"고 말하였고, 군사들의 엄청난 열의와 함께 사방에서 성벽을 공격하여 사다리를 타고 성읍을 함락시켰다.
Volsci abiectis armis sese dediderunt.
볼스키인들은 무기를 버리고 항복했다.

어휘·문법 주석

  1. §6.8.2quod ubi videre — quod는 연결 상대대명사(중성 단수 대격)로, 앞서 묘사된 카밀루스가 기수의 손을 잡고 나아가는 모습을 가리킨다. videre는 3인칭 복수 완료 능동태 직설법인 viderunt의 시적·역사적 축약형이며, 주어는 로마 군사들이다.
  2. §6.8.3emissum etiam signum Camilli iussu in hostium aciem ferunt — ferunt는 "사람들이 전하다" 혹은 "~라고들 한다"를 뜻하며 대격과 부정사 구문(주어: signum, 부정사: esse가 생략된 완료 수동 분사 emissum)을 지배한다. 이어지는 절인 concitatos [esse] antesignanos 역시 ferunt에 의존하는 간접화법이다.
  3. §6.8.7longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat — conficienda erat는 미래 수동 분사(당위 분사)에 미완료 과거인 esse가 결합된 수동 우회식 결합(당위·필요)이며, 행위자는 여격 fesso militi(피로한 군사에게)로 표현된다.
  4. §6.8.10minus esse animi ratus in hoste, quam ut — animi는 minus를 수식하는 부분 속격('더 적은 기력')이다. minus... quam ut 구문은 결과를 나타내는 접속법 expectaret를 이끌어, '적에게는 ~를 기대할 만큼의 충분한 기력이 없다고 생각하여'라는 뜻이 된다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §6.8.1-6.8.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.8.1-6.8.10

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.