§6.7.1iustitio indicto dilectuque habito Furius ac Valerius ad Satricum profecti, quo non Volscorum modo iuventutem Antiates ex nova subole lectam sed ingentem vim Latinorum Hernicorumque conciverant ex integerrimis diutina pace populis. §6.7.2itaque novus hostis veteri adiunctus commovit animos militis Romani.
법정 폐쇄가 선포되고 징집이 실시된 후, 푸리우스와 발레리우스는 사트리쿰으로 출발했다. 그곳으로 안티움 시민들은 볼스키인의 새로운 세대에서 선발한 청년들뿐만 아니라, 오랜 평화로 온전하게 보존된 부족들로부터 나온 라티움인과 헤르니키인의 거대한 군세도 모았었다. 그리하여 옛 적에 더해진 새로운 적은 로마 군사들의 마음을 흔들어 놓았다.
quod ubi aciem iam instruenti Camillo centuriones renuntiaverunt, turbatas militum mentes esse, segniter arma capta, cunctabundosque et resistentes egressos castris esse, quin voces quoque auditas “cum centenis hostibus singulos pugnaturos, et aegre inermem tantam multitudinem, nedum armatam sustineri posse,” in equum insilit et ante signa, §6.7.3obversus in aciem, ordines interequitans: “quae tristitia, milites, haec, quae insolita cunctatio est? hostem an me an vos ignoratis? hostis est quid aliud quam perpetua materia virtutis gloriaeque vestrae? vos contra me duce, §6.7.4ut Falerios Veiosque captos et in capta patria Gallorum legiones caesas taceam, modo trigeminae victoriae triplicem triumphum ex his ipsis Volscis et ex Aequis et ex Etruria egistis. §6.7.5an me, quod non dictator vobis sed tribunus signum dedi, non agnoscitis ducem? neque ego maxima imperia in vos desidero, et vos in me nihil praeter me ipsum intueri decet;
이미 전열을 정비하고 있던 카밀루스에게 백부장들이 이 사실을 보고했을 때, 즉 군사들의 마음이 동요하고 있으며, 무기를 마지못해 집어 들었고, 머뭇거리고 저항하면서 진영을 나섰다는 것과, 심지어 "일당백으로 싸워야 할 판인데, 무장하지 않은 이토록 큰 무리조차 막아내기 어려운데 하물며 무장한 무리를 어찌 막아내겠는가"라는 목소리마저 들렸다는 것을 보고했을 때, 그는 말에 뛰어올라 군기 앞으로 나아갔다. 그는 전열을 향해 돌아서서 대열 사이를 말을 타고 지나가며 말했다. "군사들이여, 이 우울함은 무엇이며, 이 이례적인 머뭇거림은 무엇인가? 적을 모르는 것인가, 나를 모르는 것인가, 아니면 너희 자신을 모르는 것인가? 적이란 너희의 용맹과 영광의 영속적인 얘깃거리 외에 다른 무엇이겠는가? 반면에 너희는 내가 지휘관이었을 때, 팔레리와 베이이를 함락시키고 점령당한 조국에서 갈리아인의 군단을 섬멸한 일은 굳이 언급하지 않더라도, 최근에 바로 이 볼스키인들과 에쿠이인, 그리고 에트루리아를 상대로 세 번의 승리를 거두어 세 번의 개선식을 거행했었다. 아니면 내가 독재관으로서가 아니라 군사 집정관으로서 너희에게 신호를 보냈다고 해서 나를 지휘관으로 인정하지 않는 것인가? 나 역시 너희에 대해 최고의 권력을 원치 않으며, 너희도 나에게서 나 자신 외에는 아무것도 바라보지 않는 것이 마땅하다.
neque enim dictatura mihi umquam animos fecit, ut ne exilium quidem ademit. §6.7.6iidem igitur omnes sumus, et cum eadem omnia in hoc bellum adferamus, quae in priora attulimus, eundem eventum belli expectemus.
왜냐하면 독재관의 직이 나에게 결코 오만함을 준 적이 없었고, 추방이 그것을 빼앗아 가지도 못했기 때문이다. 그러므로 우리 모두는 똑같은 사람들이다. 우리가 이전의 전쟁에 가지고 나갔던 것과 똑같은 모든 것을 이번 전쟁에도 가지고 나가는 만큼, 똑같은 전쟁의 결과를 기대하자.
simul concurreritis, quod quisque didicit ac consuevit, faciet: vos vincetis, illi fugient. ”
너희가 부딪치는 즉시, 각자가 배우고 익혀 온 것을 행할 것이다. 너희는 이길 것이고, 저들은 도망칠 것이다."