Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.39.1-6.39.12

リキニウス法案の一括採決要求と再選の辞退

353 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

独裁官マンリウスのもとで平民会が開かれるが、平民が執政官法案のみを否決しようとしたため、護民官リキニウスとセクスティウスは全法案の一括可決を迫り、再選を辞退するそぶりを見せて平民の奮起を促す。

§6.39.1inter priorem dictaturam abdicatam novamque a Manlio initam ab tribunis velut per interregnum concilio plebis habito apparuit, quae ex promulgatis plebi, quae latoribus gratiora essent.
前任の独裁官の辞任から、マンリウスによる新たな独裁官の就任までの間、まるで空位期間であるかのように、護民官たちによって平民会が開催され、告示された法案のうち、何が平民にとってより好ましく、何が提案者たちにとってより好ましいものであるかが明らかになった。
§6.39.2nam de faenore atque agro rogationes iubebant, de plebeio consule antiquabant;
というのも、平民は利子および土地に関する法案については賛成票を投じようとしたが、平民出身の執政官に関する法案については否決しようとしたからである。
et perfecta utraque res esset, ni tribuni se in omnia simul consulere plebem dixissent.
そして、もし護民官たちが、平民はすべての法案について一括して決議すべきであると言い出さなかったなら、両方の案件は可決されていたであろう。
§6.39.3P. Manlius deinde dictator rem in causam plebis inclinavit C. Licinio, qui tribunus militum fuerat, magistro equitum de plebe dicto.
その後、独裁官プブリウス・マンリウスは、かつて軍事護民官であった平民出身のガイウス・リキニウスを騎兵長官に指名することで、事態を平民の側に有利に傾けた。
§6.39.4id aegre patres passos accipio;
貴族たちがこのことを快く思わなかったと私は聞き及んでいる。
dictatorem propinqua cognatione Licini se apud patres excusare solitum, simul negantem magistri equitum maius quam tribuni consularis imperium esse.
独裁官は貴族たちに対し、リキニウスとの近い親族関係を理由に弁明するのが常であり、同時に、騎兵長官の命令権は執政官格軍事護民官のそれよりも大きいわけではないと否定していたという。
§6.39.5Licinius Sextiusque, cum tribunorum plebi creandorum indicta comitia essent, ita se gerere, ut negando iam sibi velle continuari honorem acerrime accenderent ad id, quod dissimulando petebant, plebem:
リキニウスとセクスティウスは、平民護民官の選出選挙が布告されたとき、もはや自分たちは職務の継続を望まないと言って辞退するそぶりを見せることで、その実、偽装して求めていたものへと平民の心を最も激しく燃え立たせるように振る舞った。
§6.39.6nonum se annum iam velut in acie adversus optumates maximo privatim periculo, nullo publice emolumento stare.
彼らは主張した。 自分たちはすでに九年もの間、まるで陣頭に立つかのように、個人的には最大の危険を冒し、公的には何ら報われることなく、最良市民たちと対峙し続けてきた。
consenuisse iam secum et rogationes promulgatas et vim omnem tribuniciae potestatis.
告示された法案も、護民官の権能のすべての力も、今や自分たちとともに老いさらばえてしまった。
§6.39.7primo intercessione collegarum in leges suas pugnatum esse, deinde ablegatione iuventutis ad Veliternum bellum, postremo dictatorium fulmen in se intentatum.
最初は同僚護民官たちの拒否権によって自分たちの法律への戦いが挑まれ、次には若者たちがウェリトラエの戦争へと送り出されることで、最後には独裁官の雷撃が自分たちに向けて突きつけられた。
§6.39.8iam nec collegas nec bellum nec dictatorem obstare, quippe qui etiam omen plebeio consuli magistro equitum ex plebe dicendo dederit: se ipsam plebem et commoda morari sua.
今や、同僚も戦争も独裁官も障害とはなっていない。 何しろ、その独裁官でさえ、平民出身の騎兵長官を指名したことで、平民出身の執政官の誕生への吉兆を与えたほどなのだ。 障害となっているのは、平民自身と、彼ら自身の利益にほかならない。
§6.39.9liberam urbem ac forum a creditoribus, liberos agros ab iniustis possessoribus extemplo, §6.39.10si velit, habere posse.
債権者たちのいない自由な都市と広場を、不当な占有者たちのいない自由な土地を、直ちに望みさえすれば手に入れることができるのだ。
quae munera quando tandem satis grato animo aestimaturos, si inter accipiendas de suis commodis rogationes spem honoris latoribus earum incidant? non esse modestiae populi Romani id postulare, ut ipse faenore levetur et in agrum iniuria possessum a potentibus inducatur, per quos ea consecutus sit, senes tribunicios non sine honore tantum sed etiam sine spe honoris relinquat.
自分たちの利益に関する法案を受け入れながら、その提案者たちから政務官職への希望を断ち切るのだとしたら、いったい、いつになれば十分な感謝の念をもってこれらの恩恵を評価するというのか。 自分たちが利子から解放され、有力者たちによって不当に占有されていた土地に入植させてもらいながら、それを達成してくれた、護民官として年老いた者たちを、名誉なしに放置するだけでなく、名誉への希望さえ奪ったままにしておくことを要求するのは、ローマ民衆の節度ではない。
§6.39.11proinde ipsi primum statuerent apud animos, quid vellent, deinde comitiis tribuniciis declararent voluntatem.
それゆえ、諸君はまず自分たちが何を望んでいるのかを自らの心の中で定め、次いで護民官選挙においてその意志を表明せよ。
si coniuncte ferri ab se promulgatas rogationes vellent, esse, quod eosdem reficerent tribunos plebis;
もし自分たちが告示した諸法案が一括して可決されることを望むなら、あの同じ平民護民官たちを再選すべき理由がある。
perlaturos enim, quae promulgaverint;
なぜなら、彼らこそが告示された法案を成立させるからである。
§6.39.12sin, quod cuique privatim opus sit, id modo accipi velint, opus esse nihil invidiosa continuatione honoris;
しかし、もし各自が個人的に必要とするものだけを受け入れることを望むなら、非難の的となる職務の継続など全く必要ない。
nec se tribunatum nec illos ea, quae promulgata sint, habituros.
我々が護民官職を得ることも、諸君が告示された諸法案を得ることもないであろう。

語釈・文法注

  1. 6.39.1quae ex promulgatis plebi, quae latoribus gratiora essent — 間接疑問節であり、`apparuit` の主語あるいはその補語をなす。後半の `quae` の後には `gratiora essent` が省略されている。`ex promulgatis` は「告示された法案の中から」という部分属格の代わりの前置詞句である。
  2. 6.39.2perfecta utraque res esset, ni tribuni se in omnia simul consulere plebem dixissent — 過去の反実仮想条件文。帰結節が接続法過去完了受動態(`perfecta esset`)、条件節(`ni` = `nisi`)が接続法過去完了能動態(`dixissent`)をとる。`dixissent` の目的語となる対格不定詞句 `se in omnia simul consulere plebem` において、`se` は不定詞の意味上の主語(護民官たち)、`plebem` は `consulere` の直接目的語(平民に諮る)である。
  3. 6.39.5ita se gerere — 記述の生き生きとした躍動感を表す歴史的不定詞(`gerere`)であり、三人称複数(`Licinius Sextiusque`)の未完了過去指示法と同等の機能を果たしている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.39.1-6.39.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.39.1-6.39.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。