Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.35.1-6.35.10

リキニウス・セクスティウス法案と政務官選挙の阻止

349 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

護民官に選出されたリキニウスとセクスティウスは、債務制限、土地所有制限、執政官の平民への開放という三つの改革法案を提出する。貴族側が他の護民官の拒否権で対抗したため、二人は高級政務官の選挙をすべて阻止し、ローマは5年間の政務官不在(無政府)状態に陥る。

§6.35.1occasio videbatur rerum novandarum propter ingentem vim aeris alieni, cuius levamen mali plebes nisi suis in summo imperio locatis nullum speraret: accingendum ad eam cogitationem esse;
莫大な借金という悪弊のために、今こそ国制を改革する好機であると思われた。 平民は、自分たちの側の者が最高権力に就かない限り、この悪弊からの救済を全く期待できなかったからである。 したがって、この構想の実現に向けて準備を整えねばならないと考えられた。
§6.35.2conando agendoque iam eo gradum fecisse plebeios, unde, si porro adnitantur, pervenire ad summa et patribus aequari tam honore quam virtute possent.
努力と行動によって、平民はすでに次のような段階まで歩みを進めており、そこから、もしさらに努力を重ねるなら、最高峰に到達し、徳においても名誉においても貴族と対等になり得るというのである。
§6.35.3in praesentia tribunos plebis fieri placuit, quo in magistratu sibimet ipsi viam ad ceteros honores aperirent.
当面の間は、彼らが平民護民官になることが決定された。 その官職において、彼らが自らのために他の官職への道を開くことになるからである。
§6.35.4creatique tribuni C. Licinius et L. Sextius promulgavere leges omnes adversus opes patriciorum et pro commodis plebis, unam de aere alieno, ut deducto eo de capite, quod usuris pernumeratum esset, id, quod superesset, triennio aequis pensionibus persolveretur;
そして護民官に選出されたガイウス・リキニウスとルキウス・セクスティウスは、貴族の権勢に対抗し平民の利益に資するすべての法案を上程した。 一つは債務に関するもので、利子として支払われた分を元本から差し引いた上で、残額を3年間にわたり均等分割で完済すべきこととするもの。
alteram de modo agrorum, §6.35.5ne quis plus quingentas iugera agri possideret;
もう一つは土地の制限に関するもので、誰も500ユーゲラを超える土地を所有してはならないとするもの。
tertiam, ne tribunorum militum comitia fierent consulumque utique alter ex plebe crearetur, — cuncta ingentia et quae sine certamine maximo obtineri non possent.
三つ目は、軍事護民官の選挙は行わず、執政官の一方は必ず平民から選出されるべきこととするものであった。 これらはすべて重大な事柄であり、極めて激しい闘争なしには勝ち得ないものであった。
omnium igitur simul rerum, §6.35.6quarum inmodica cupido inter mortales est, agri, pecuniae, honorum discrimine proposito conterriti patres cum trepidassent publicis privatisque consiliis, nullo remedio alio praeter expertam multis iam ante certaminibus intercessionem invento collegas adversus tribunicias rogationes conparaverunt.
それゆえ、人間が過度な欲望を抱くすべてのもの、すなわち土地、金銭、名誉のすべてについて、同時に決定的な局面が提示されたことで、恐れおののいた貴族たちは、公私の会議でうろたえたが、これまでに何度も闘争で試された拒否権以外には何の解決策も見いだせず、同僚の他の護民官たちを味方に引き入れて、法案に対抗させた。
§6.35.7qui ubi tribus ad suffragium ineundum citari a Licinio Sextioque viderunt, stipati patrum praesidiis ne recitari rogationes nec sollemne quidquam aliud ad sciscendum plebi fieri passi sunt.
これらの同僚護民官たちは、リキニウスとセクスティウスによって部族会が投票のために召集されるのを見ると、貴族たちの護衛に囲まれて、法案が朗読されることも、平民が決議を行うためのいかなる正式な手続きが行われることも許さなかった。
§6.35.8iamque frustra saepe concilio advocato cum pro antiquatis rogationes essent: “bene habet” inquit Sextius;
こうしてすでに何度もむなしく民会が召集され、法案が否決されたも同然の状態にあったとき、セクスティウスは言った。 「結構。
“quando quidem tantum intercessionem pollere placet, isto ipso telo tutabimur plebem.
拒否権がそれほどまでに効力を持つのがお望みならば、我々はその同じ武器をもって平民を守ることにしよう。
§6.35.9agite dum, comitia indicite, patres, tribunis militum creandis;
さあ、貴族諸君、軍事護民官を選出するための民会を公示するがよい。
faxo, ne iuvet vox ista “veto,” qua nunc concinentes collegas nostros tam laeti auditis.
君たちが今、声を揃えて唱える我が同僚たちから、あれほど嬉しそうに聞いている『拒否する』というあの言葉が、二度と君たちを喜ばせないようにしてやろう。
” haud inritae cecidere minae;
」この脅しは無駄に終わらなかった。
§6.35.10comitia praeter aedilium tribunorumque plebi nulla sunt habita.
按察官と平民護民官の選挙を除いて、選挙は一切行われなかった。
Licinius Sextiusque tribuni plebis refecti nullos curules magistratus creari passi sunt;
平民護民官に再選されたリキニウスとセクスティウスは、いかなる高級政務官の選出も許さなかった。
eaque solitudo magistratuum et plebe reficiente duos tribunos et iis comitia tribunorum militum tollentibus per quinquennium urbem tenuit.
そして、平民がこれら二人の護民官を再選し続け、彼らが軍事護民官の選挙を阻止したことにより、この政務官の不在は5年間にわたってローマ市を支配した。

語釈・文法注

  1. 6.35.1accingendum ad eam cogitationem esse — 動詞 accingere の未来受動分詞(ゲルンディウーウム)を用いた非人称受動構文で、間接話法(Oratio Obliqua)において助動詞 esse が補われ、前文の videbatur などの思索・判断を表す主節に依存している。行為の主体(与格)は文脈上「平民(plebi)」または「彼ら(sibi)」が省略されている。
  2. 6.35.4ut deducto eo de capite, quod usuris pernumeratum esset — ut節は leges の具体的な内容を説明する名詞節。deducto eo は、関係節 quod...esset を伴う中性指示代名詞 eo を名詞的要素とする独立絶対奪格(ablative absolute)。de capite は「元本から」の意味。quod 節内の動詞 esset は間接話法(または法案の内容を主観的に規定する叙実条件)による接続法過去である。
  3. 6.35.8cum pro antiquatis rogationes essent — cum は譲歩(〜であったにもかかわらず)または状況(〜であるときに)の接続法(essent)を導く。pro antiquatis は「否決された(あるいは廃案になった)ものとして」の意味で、ここでは「法案が実質的に否決されたも同然の扱いを受けていた」という状況を表現している。
  4. 6.35.9faxo, ne iuvet — faxo は faciam(facio の 1人称単数未来形)の古風な表現形式(sigmatic future)。名詞節を導く接続詞 ut(ここでは否定の ne)を伴って「私は〜となるように取り計らう(させる)」という意味を成し、ここでは「〜とならないようにしてやる」という強い意志や警告を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.35.1-6.35.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.35.1-6.35.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。