§6.32.1Parvo intervallo ad respirandum debitoribus dato, postquam quietae res ab hostibus erant, celebrari de integro iuris dictio, et tantum abesse spes veteris levandi faenoris, ut tributo novum faenus contraheretur in murum a censoribus locatum saxo quadrato faciundum.
債務者たちに息をつくための短い猶予が与えられ、敵からの脅威が収まると、裁判が改めて精力的に行われるようになり、かつての負債を軽減するという希望は遠く及ばず、それどころか、ケンソルたちによって切り石で建造されるよう発注された城壁のために、貢納金によって新たな負債が契約されるほどであった。
§6.32.2cui succumbere oneri coacta plebes, quia quem dilectum inpedirent non habebant tribuni plebis.
平民はこの重荷に屈することを余儀なくされた。 というのも、平民護民官たちには、妨害すべきいかなる徴兵もなかったからである。
§6.32.3tribunos etiam militares patricios omnes coacta principum opibus fecit: L. Aemilium, P. Valerium quartum, C. Veturium, Ser. Sulpicium, L. et C. Quinctios Cincinnatos.
さらに平民は、有力者たちの影響力に強制されて、軍事護民官をすべてパトリキから選出した。 すなわち、ルキウス・アエミリウス、四度目のプブリウス・ウァレリウス、ガイウス・ウェトゥリウス、セルウィウス・スルピキウス、ルキウスおよびガイウスのクィンクティウス・キンキナトゥス兄弟である。
§6.32.4iisdem opibus obtinuere, ut adversus Latinos Volscosque, qui coniunctis legionibus ad Satricum castra habebant, §6.32.5nullo inpediente omnibus iunioribus sacramento adactis tres exercitus scriberent, unum ad praesidium urbis, alterum, qui, si qui alibi motus extitisset, ad subita belli mitti posset; tertium longe validissimum P. Valerius et L. Aemilius ad Satricum duxere.
彼らは同じ影響力をもって、サトリクムの近くで軍団を合流させて陣を敷いていたラティウム人およびウォルスキ人に対して、誰も妨害することなくすべての若者に軍事宣誓をさせて、三つの軍隊を編成することを勝ち取った。 一つは都市の守備のため、もう一つは他で何らかの動乱が生じた場合に不測の戦争に対応して派遣されうるもの、そして、はるかに最も強力な第三の軍勢を、プブリウス・ウァレリウスとルキウス・アエミリウスがサトリクムへと率いた。
§6.32.6ubi cum aciem instructam hostium loco aequo invenissent, extemplo pugnatum;
そこで彼らが平坦な場所で整列した敵の戦列を見出すと、ただちに戦闘が始まった。
et ut nondum satis certam victoriam, sic prosperae spei pugnam imber ingentibus procellis fusus diremit.
しかし、未だ十分に確実な勝利とは言えないまでも、幸先良い希望を抱かせる戦闘を、激しい嵐とともに降り注いだ豪雨が中断させた。
§6.32.7postero die iterata pugna;
翌日、戦闘が再開された。
et aliquamdiu aequa virtute fortunaque Latinae maxime legiones, longa societate militiam Romanam edoctae, restabant.
そして、しばらくの間、互角の勇気と運命をもって、とりわけ、長年の同盟関係によってローマの軍事技術を叩き込まれていたラティウム人の軍団が抵抗し続けた。
§6.32.8eques inmissus ordines turbavit, turbatis signa peditum inlata, quantumque Romana se invexit acies, tantum hostes gradu demoti;
投入された騎兵が戦列を混乱させ、混乱した敵に対して歩兵の軍旗が押し進められ、ローマの戦列が前進した分だけ、敵は立ち位置を後退させられた。
§6.32.9et, ut semel inclinavit pugna, iam intolerabilis Romana vis erat.
そして、一度戦況が傾くと、もはやローマの力は抗しがたいものとなった。
fusi hostes cum Satricum, quod duo milia inde aberat, non castra peterent, ab equite maxime caesi;
敗走した敵は、そこから二マイル離れたサトリクムを目指し、自陣には向かわなかったので、主に騎兵によって切り伏せられた。
castra capta direptaque.
陣地は占領され、略奪された。
ab Satrico nocte, §6.32.10quae proelio proxima fuit, fugae simili agmine petunt Antium;
サトリクムから、夜に、戦闘の直後の夜、彼らは逃亡に等しい隊列でアンティウムを目指した。
et cum Romanus exercitus prope vestigiis sequeretur, plus tamen timor quam ira celeritatis habuit.
そして、ローマ軍がすぐ後ろを追撃したものの、やはり、怒りよりも恐怖の方がより多くの速度を持っていた。
prius itaque moenia intravere hostes, quam Romanus extrema agminis carpere aut morari posset.
したがって、ローマ軍が隊列の最後尾を襲撃したり足止めしたりできるようになる前に、敵は城壁内に入った。
§6.32.11inde aliquot dies vastando agro absumpti, nec Romanis satis instructis apparatu bellico ad moenia adgredienda nec illis ad subeundum pugnae casum.
その後、数日が農地の荒廃に費やされた。 ローマ人の方も城壁を攻撃するための兵器が十分に整っておらず、敵の方も戦闘の危険に身を投じる覚悟ができていなかったからである。