§6.31.1insequentis anni principia statim seditione ingenti arsere tribunis militum consulari potestate Sp. Furio, Q. Servilio iterum, L. Menenio tertium, P. Cloelio, M. Horatio, L. Geganio.
翌年の初めは、スプリウス・フリウス、二度目のクィントゥス・セルウィリウス、三度目のルキウス・メネニウス、プブリウス・クロエリウス、マルクス・ホラティウス、ルキウス・ゲガニウスが執政官権限のある軍事護民官となると、ただちに巨大な内紛で燃え上がった。
erat autem et materia et causa seditionis aes alienum.
ところで、内紛の火種であり原因となったのは負債であった。
§6.31.2cuius noscendi gratia Sp. Servilius Priscus Q. Cloelius Siculus censores facti, ne rem agerent, bello impediti sunt;
これ(負債)を調査するために、スプリウス・セルウィリウス・プリスクスとクィントゥス・クロエリウス・シクルスがケンソル(監察官)に選ばれたが、戦争に阻まれてその職務を行うことができなかった。
§6.31.3namque trepidi nuntii primo, fuga deinde ex agris legiones Volscorum ingressas fines popularique passim Romanum agrum attulere.
というのも、最初は不穏な噂が、次いで農地からの逃亡民が、ウォルスキ族の軍勢が国境に侵入し、ローマの領土をあちこちで略奪しているという知らせをもたらしたからである。
§6.31.4in qua trepidatione tantum afuit, ut civilia certamina terror externus cohiberet, ut contra eo violentior potestas tribunicia inpediendo dilectu esset, donec condiciones inpositae patribus, ne quis, quoad debellatum esset, tributum daret aut ius de pecunia credita diceret.
このパニックの中で、外部からの恐怖が国内の闘争を抑制するどころか、かえって護民官の権限による徴兵阻止はいっそう激しくなり、ついに、戦争が終わるまでは誰も貢納金を支払わず、また貸付金に関する裁判を行わないという条件がパトリキに課されるに至った。
§6.31.5eo laxamento plebi sumpto mora dilectui non est facta.
平民にこの猶予が与えられると、徴兵は遅滞なく行われた。
legionibus novis scriptis placuit duos exercitus in agrum Volscum legionibus divisis duci;
新たな軍団が編成され、軍勢を二つに分けてウォルスキの領土へ進軍させることが決定された。
Sp. Furius M. Horatius dextrorsus in maritimam oram atque Antium, Q. Servilius et L. Geganius laeva ad montes Ecetram pergunt.
スプリウス・フリウスとマルクス・ホラティウスは右へ進んで沿岸地方およびアンティウムへ、クィントゥス・セルウィリウスとルキウス・ゲガニウスは左へ進んで山地をエケトラへと向かった。
§6.31.6neutra parte hostis obvius fuit;
どちらの側でも敵に遭遇することはなかった。
populatio itaque non illi vagae similis, quam Volscus latrocinii more, discordiae hostium fretus et virtutem metuens, per trepidationem raptim fecerat, sed ab iusto exercitu iusta ira facta, spatio quoque temporis gravior.
したがって略奪は、かつてウォルスキ族が、敵の不和を頼みにしつつもその勇気を恐れて、山賊のようにパニックの中で大急ぎで行ったあの散発的なものとは異なり、正規の軍隊によって正当な怒りをもって行われ、期間が長かった分だけより甚大な被害を与えた。
quippe a Volscis timentibus, §6.31.7ne interim exercitus ab Roma exiret, incursiones in extrema finium factae erant; Romano contra etiam in hostico morandi causa erat, ut hostem ad certamen eliceret.
なぜなら、ウォルスキ族の方は、その間にローマから軍隊が出てくるのを恐れて、国境の端へ侵入したにすぎなかったのに対し、ローマ人の方には逆に、敵を戦闘へと誘い出すために、敵地であっても留まり続ける理由があったからである。
§6.31.8itaque omnibus passim tectis agrorum vicisque etiam quibusdam exustis, non arbore frugifera, non satis in spem frugum relictis, omni, quae extra moenia fuit, hominum pecudumque praeda abacta, Romam utrimque exercitus reducti.
こうして、あちこちの農耕地の建物すべてといくつかの村までもが焼き払われ、実のなる木も収穫の望みがある作物も残されず、城壁の外にあった人間と家畜のすべての獲物が略奪されて追い立てられた後、両方の軍隊はローマへと帰還した。