Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.30.1-6.30.9

マンリウス兄弟の失策と対ウォルスキ戦の危機

344 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

紀元前379年の軍事護民官選挙でパトリキとプレブスが同数選出されたが、マンリウス兄弟の無謀な軍事指導によりローマ軍はウォルスキ戦線で敗北の危機に瀕する。しかし、兵士の勇気によって破滅を免れ、国内は平民出身の護民官によって平穏が保たれた。

§6.30.1comitia inde habita tribunorum militum consulari potestate, quibus aequatus patriciorum plebeiorumque numerus.
その後、執政官権限のある軍事護民官の選挙が行われ、その中でパトリキとプレブスの数が等しくされた。
§6.30.2ex patribus creati P. et C. Manlii cum L. Iulio; plebes C. Sextilium, M. Albinium, L. Antistium dedit.
パトリキからは、プブリウスとガイウスのマンリウス兄弟がルキウス・ユリウスとともに選出され、プレブスはガイウス・セクスティリウス、マルクス・アルビニウス、ルキウス・アンティスティウスを送り出した。
§6.30.3Manliis, quod genere plebeios, gratia Iulium anteibant, Volsci provincia sine sorte, sine conparatione extra ordinem data;
マンリウス兄弟は、家柄においてプレブスたちを、人望においてユリウスを上回っていたため、ウォルスキ族との戦いの任務が、抽選も合意もなく、特別に与えられた。
cuius et ipsos postmodo et patres, qui dederant, paenituit.
しかし、この決定については、後になって彼ら自身も、またそれを与えたパトリキたちも後悔することになった。
§6.30.4inexplorato pabulatum cohortes misere;
彼らは偵察を行わずにコホルスを牧草調達に派遣したが、彼らが包囲されたかのような虚偽の報告がなされた。
quibus velut circumventis, cum id falso nuntiatum esset, dum, praesidio ut essent, citati feruntur, ne auctore quidem adservato, qui eos, hostis Latinus pro milite Romano, frustratus erat, ipsi in insidias praecipitavere.
その部隊を援護するためとして急行するうちに、ローマ兵を装って彼らを欺いたラティウム人の敵である、その報告の張本人を拘束することすらせず、彼ら自身が伏兵の中に飛び込んでしまった。
§6.30.5ibi dum iniquo loco sola virtute militum restantes caedunt caedunturque, castra interim Romana iacentia in campo ab altera parte hostes invasere.
そこで不利な場所において、兵士たちの勇気だけで持ちこたえながら、彼らが敵を殺し、また殺されている間に、一方では平原に位置していたローマ軍の陣営に、別の側から敵が侵入した。
§6.30.6ab ducibus utrobique proditae temeritate atque inscitia res;
両方の側の指揮官の無謀と無知によって、事態は台無しにされた。
quidquid superfuit fortuna populi Romani et militum, etiam sine rectore stabilis, virtus tutata est.
残されたものは、ローマ人民の幸運と、指揮官がいなくても揺るぎない兵士たちの勇気が守り抜いた。
§6.30.7quae ubi Romam sunt relata, primum dictatorem dici placebat;
これらのことがローマに伝わると、最初は独裁官を任命することが合意された。
deinde, postquam quietae res ex Volscis adferebantur et apparuit nescire eos victoria et tempore uti, revocati etiam inde exercitus ac duces, otiumque inde, quantum a Volscis, fuit;
しかしその後、ウォルスキ族の方からは事態が平穏であるとの知らせが届き、彼らが勝利と好機を利用する術を知らないことが明らかになると、そこから軍隊も指揮官たちも呼び戻され、ウォルスキ族に関する限り、その後は平穏が保たれた。
§6.30.8id modo extremo anno tumultuatum, quod Praenestini concitatis Latinorum populis rebellarunt.
年の終わりに、ただプラエネステ人たちがラティウムの諸民族を駆り立てて再び反乱を起こしたことだけが、騒動となった。
§6.30.9eodem anno Setiam, ipsis querentibus penuriam hominum, novi coloni adscripti.
同じ年に、住民自身が人口不足を訴えていたため、セティアに新たな植民者が登録された。
rebusque haud prosperis bello domestica quies, quam tribunorum militum ex plebe gratia maiestasque inter suos obtinuit, solacium fuit.
戦争での不調に対して、平民出身の軍事護民官たちの人気と威厳が彼らの支持者の間で維持していた国内の平穏が、慰めとなった。

語釈・文法注

  1. §6.30.3cuius et ipsos postmodo et patres, qui dederant, paenituit — 非人称動詞 `paenitet`(後悔する)の構文。後悔する主体を対格(`ipsos` および `patres`)、後悔の直接の原因(対象)を属格(連結の関係代名詞 `cuius`)で表している。`cuius` の先行詞は「ウォルスキ族との戦いの任務が抽選も合意もなく特別に与えられたこと」である。
  2. §6.30.4dum, praesidio ut essent, citati feruntur — `praesidio` は目的を表す与格で、`essent`(`sum` の接続法過去未完了)とともにいわゆる「二重与格」的な「支援(援護)となるように」という目的節(`ut` 節)を形成している。`citati feruntur` の `feruntur` は受動態(または中間態)で、自己を急いで進める(急行する)という意味。
  3. §6.30.9gratia maiestasque ... obtinuit — 主語が `gratia` と `maiestasque` という二つの女性単数名詞であるにもかかわらず、述語動詞 `obtinuit` は単数形になっている。これは、二つの概念が一体(「人気と威厳」という統一体)として扱われているか、あるいは動詞に近い方の主語 `maiestas` に一致しているためである。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.30.1-6.30.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.30.1-6.30.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。