§6.31.1insequentis anni principia statim seditione ingenti arsere tribunis militum consulari potestate Sp. Furio, Q. Servilio iterum, L. Menenio tertium, P. Cloelio, M. Horatio, L. Geganio.
이듬해 초는 스프리우스 푸리우스, 두 번째로 임명된 크윈투스 세르빌리우스, 세 번째로 임명된 루키우스 메네니우스, 푸블리우스 클로엘리우스, 마르쿠스 호라티우스, 루키우스 게가니우스가 집정관 권한의 군사 호민관이었을 때, 즉시 거대한 내분으로 불타올랐다.
erat autem et materia et causa seditionis aes alienum.
그런데 내분의 불씨이자 원인은 부채였다.
§6.31.2cuius noscendi gratia Sp. Servilius Priscus Q. Cloelius Siculus censores facti, ne rem agerent, bello impediti sunt;
이를 조사하기 위해 스프리우스 세르빌리우스 프리스쿠스와 크윈투스 클로엘리우스 시쿨루스가 감찰관으로 선출되었으나, 전쟁에 가로막혀 그 임무를 수행하지 못했다.
§6.31.3namque trepidi nuntii primo, fuga deinde ex agris legiones Volscorum ingressas fines popularique passim Romanum agrum attulere.
왜냐하면 처음에는 불온한 소문이, 다음에는 농지로부터의 피란민들이, 볼스키족의 군대들이 국경에 침입하여 로마 영토를 도처에서 약탈하고 있다는 소식을 전해왔기 때문이다.
§6.31.4in qua trepidatione tantum afuit, ut civilia certamina terror externus cohiberet, ut contra eo violentior potestas tribunicia inpediendo dilectu esset, donec condiciones inpositae patribus, ne quis, quoad debellatum esset, tributum daret aut ius de pecunia credita diceret.
이러한 공포 속에서, 외부의 위협이 국내의 투쟁을 억제하기는커녕, 오히려 호민관의 권한을 통한 징병 저지가 한층 더 격렬해졌으며, 마침내 전쟁이 끝날 때까지는 누구도 공납금을 내지 않고 대부금에 관한 재판도 하지 않는다는 조건이 귀족들에게 부과되기에 이르렀다.
§6.31.5eo laxamento plebi sumpto mora dilectui non est facta.
평민들이 이러한 유예를 얻어내자 징병은 지체 없이 행해졌다.
legionibus novis scriptis placuit duos exercitus in agrum Volscum legionibus divisis duci;
새로운 군단들이 편성되자, 군대를 나누어 두 군대를 볼스키 영토로 진격시키기로 결정되었다.
Sp. Furius M. Horatius dextrorsus in maritimam oram atque Antium, Q. Servilius et L. Geganius laeva ad montes Ecetram pergunt.
스프리우스 푸리우스와 마르쿠스 호라티우스는 우측으로 나아가 연안 지대와 안티움으로 향했고, 크윈투스 세르빌리우스와 루키우스 게가니우스는 좌측으로 산지를 향해 에케트라로 나아갔다.
§6.31.6neutra parte hostis obvius fuit;
어느 쪽에서도 적과 마주치지 않았다.
populatio itaque non illi vagae similis, quam Volscus latrocinii more, discordiae hostium fretus et virtutem metuens, per trepidationem raptim fecerat, sed ab iusto exercitu iusta ira facta, spatio quoque temporis gravior.
따라서 약탈은 과거 볼스키족이 도적 떼처럼 적의 불화를 믿으면서도 그 용기를 두려워하여 공포 속에서 급히 자행했던 저 산발적인 약탈과는 달리, 정규군에 의해 정당한 분노 속에서 행해졌으며 시간도 길었던 만큼 한층 더 심각했다.
quippe a Volscis timentibus, §6.31.7ne interim exercitus ab Roma exiret, incursiones in extrema finium factae erant; Romano contra etiam in hostico morandi causa erat, ut hostem ad certamen eliceret.
왜냐하면 볼스키인들은 그사이에 로마에서 군대가 나오지 않을까 두려워하여 국경 주변에 습격을 가했을 뿐이었던 반면, 로마인에게는 반대로 적을 전투로 유인하기 위해 적지에서라도 머무를 이유가 있었기 때문이다.
§6.31.8itaque omnibus passim tectis agrorum vicisque etiam quibusdam exustis, non arbore frugifera, non satis in spem frugum relictis, omni, quae extra moenia fuit, hominum pecudumque praeda abacta, Romam utrimque exercitus reducti.
이리하여 도처의 농경지 건물 전부와 일부 마을들까지 불타고, 열매 맺는 나무도 수확을 바랄 수 있는 작물도 남지 않았으며, 성벽 밖에 있던 인간과 가축의 모든 전리품이 몰수되어 쫓겨난 후, 양쪽의 군대는 로마로 철수했다.