Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.3.1-6.3.10

カミッルスによる同盟市ストリウムの即日奪還

317 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

エトルリア軍に包囲されて開城した同盟市ストリウムにカミッルス率いるローマ軍が急行し、勝利に油断していた敵を奇襲して、同日中に都市を無傷のまま奪還した。

§6.3.1cum in ea parte, in qua caput rei Romanae Camillus erat, ea fortuna esset, aliam in partem terror ingens ingruerat.
ローマ国家の頭脳であるカミッルスがいた方面では、そのような幸運な状況であった一方で、別の方面には巨大な恐怖が襲いかかっていた。
§6.3.2Etruria prope omnis armata Sutrium, socios populi Romani, obsidebat;
武装したエトルリアのほぼ全土が、ローマ人民の同盟国であるストリウムを包囲していた。
quorum legati opem rebus adfectis orantes cum senatum adissent, decretum tulere, ut dictator primo quoque tempore auxilium Sutrinis ferret.
彼らの使節が、窮地への援助を懇願して元老院に赴いたとき、彼らは独裁官ができるだけ速やかにストリウムの人々に援助をもたらすべしという決議を得た。
§6.3.3cuius spei moram cum pati fortuna obsessorum non potuisset confectaque paucitas oppidanorum opere, vigiliis, vulneribus, quae semper eosdem urgebant, per pactionem urbe hostibus tradita inermis cum singulis emissa vestimentis miserabili agmine penates relinqueret, eo forte tempore Camillus cum exercitu Romano intervenit.
包囲された人々の状況がこの希望の実現の遅れに耐えられず、常に同じ人々を苦しめていた労苦や夜警、負傷によって疲れ果てた一握りの町民たちが、協定によって都市を敵に引き渡し、武器を持たず各自着の身着のままで退去を許され、惨めな隊列をなして我が家を後にしようとしていた、まさにそのとき、偶然にもカミッルスがローマ軍を率いて到着した。
§6.3.4cui cum se maesta turba ad pedes prouoluisset principumque orationem necessitate ultima expressam fetus mulierum ac puerorum, qui exilii comites trahebantur, excepisset, parcere lamentis Sutrinos iussit;
悲嘆に暮れる群衆が彼の足元にひれ伏し、極限の窮状から絞り出された指導者たちの訴えに続いて、追放の同行者として連れて行かれる女や子供たちの泣き声が響き渡ったとき、彼はストリウムの人々に、嘆くのをやめるよう命じた。
Etruscis se luctum lacrimasque ferre.
そして、自分はエトルリア人に悲哀と涙をもたらすのだと言った。
§6.3.5sarcinas inde deponi Sutrinosque ibi considere modico praesidio relicto, arma secum militem ferre iubet.
そこで彼は、荷物を下ろし、少数の守備隊を残したうえで、ストリウムの人々はその場にとどまるよう命じ、兵士たちには武器だけを携えて進むよう命じた。
ita expedito exercitu profectus ad Sutrium, id quod rebatur, soluta omnia rebus, at fit, secundis invenit, nullam stationem ante moenia, patentes portas, victorem vagum praedam ex hostium tectis egerentem.
このように軽装となった軍勢を率いてストリウムに向かうと、彼は予想していたとおり、順調な状況において常であるように、すべてが弛緩しているのを目にした。 城壁の前に哨兵はおらず、門は開け放たれ、勝利した敵は散り散りになって、住民の家々から戦利品を運び出していた。
iterum igitur eodem die Sutrium capitur;
それゆえ、同じ日に二度、ストリウムは占領された。
§6.3.6victores Etrusci passim trucidantur ab novo hoste, neque se conglobandi coeundique in unum aut arma capiundi datur spatium.
勝利者であったエトルリア人たちは、新たな敵によっていたるところで虐殺され、身を寄せ合って一丸となる時間も、武器を手にする時間も与えられなかった。
§6.3.7cum pro se quisque tenderent ad portas, si qua forte se in agros eicere possent, clausas — id enim primum dictator imperaverat — portas inveniunt.
誰もが、もしやどこかから野原へと脱出できるのではないかと門へと急いだが、門が閉じられているのを目にした。 というのも、それこそが独裁官が真っ先に命じたことだったからである。
inde alii arma capere, §6.3.8alii, quos forte armatos tumultus occupaverat, convocare suos, ut proelium inirent;
そこで、ある者たちは武器を取り、騒乱が起きたときにたまたま武装していた他の者たちは、戦闘に入るために仲間を呼び集めた。
quod accensum ab desperatione hostium fuisset, ni praecones per urbem dimissi poni arma et parci inermi iussissent nec praeter armatos quemquam violari.
そして、もし町中に派遣された布告官たちが、武器を置くこと、武器を持たない者には容赦すること、そして武装している者以外は誰も傷つけないことを命じていなかったならば、敵の絶望によって戦闘は激化していただろう。
§6.3.9tum etiam quibus animi in spe ultima obstinati ad decertandum fuerant, postquam data spes vitae est, iactare passim arma inermesque, quod tutius fortuna fecerat, se hosti offerre.
そのとき、最後の希望において戦い抜くことに決意を固めていた者たちでさえ、生きる希望が与えられると、いたるところで武器を投げ捨て、武器を持たない姿で――そちらの方が今や運命によって安全なものにされていたのであるが――敵の前に身を差し出した。
§6.3.10magna multitudo in custodias divisa; oppidum ante noctem redditum Sutrinis inviolatum integrumque ab omni clade belli, quia non vi captum, sed traditum per condiciones fuerat.
大勢の群衆が監視下に分けられ、町は夜になる前に、戦争のいかなる惨禍からも損なわれず無傷のままでストリウムの人々に返還された。 なぜなら、その町は武力で奪われたのではなく、条件付きで引き渡されていたからである。

語釈・文法注

  1. §6.3.2decretum tulere — 動詞 ferre はここでは「(提案を)決議させる、可決する」あるいは「(決議を)持ち去る、得る」の意。主語は直前の legati(使節たち)であり、彼らが元老院に働きかけて「決議を勝ち取った」ことを意味する。
  2. §6.3.3cuius spei moram cum pati fortuna obsessorum non potuisset... relinqueret — 接続詞 cum が過去完了接続法 potuisset と未完了過去接続法 relinqueret の双方を支配している。前者は「耐えられなかったため」という原因を表し、後者は「~を去ろうとしていたときに」という時・状況を表す。
  3. §6.3.4principumque orationem... fetus... excepisset — 写本により fletus(泣き声)とも読まれる fetus は主語で、目的語である principum orationem を受ける。excipere はここでは「(言葉を引き継いで)後に続く」の意で、「指導者たちの言葉に続いて、女子供の泣き声が上がった」という状況を示す。
  4. §6.3.8parci inermi — 与格を支配する自動詞 parco の非人称受動態。受動不定詞 parci の意味上の主語(与格)として inermi(武器を持たない者)が置かれており、「武器を持たない者には容赦がなされる(危害を加えない)」ことを表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.3.1-6.3.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.3.1-6.3.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。