Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.27.1-6.27.11

負債問題による騒擾とプラエネステ軍の接近

341 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

監察官の選出が宗教的理由により相次いで中断する中、平民の莫大な負債問題とパトリキによる戦争の利用を護民官たちが非難し、反乱が煽動される。プラエネステ軍の接近という非常事態が生じたことで、ようやく事態が動く。

§6.27.1Camillus, consilio et virtute in Volsco bello, felicitate in Tusculana expeditione, utrobique singulari adversus collegam patientia et moderatione insignis, §6.27.2magistratu abiit creatis tribunis militaribus in insequentem annum L. et P. Valeriis, Lucio quintum, Publio tertium, et C. Sergio tertium, L. Menenio iterum, P. Papirio, Ser. Cornelio Maluginense.
カミルスは、ウォルスキ戦役における知慮と勇気、トゥスクルム遠征における幸運によって、またどちらにおいても同僚に対する比類なき忍耐と節度によって際立っていたが、翌年の執政武官として、ともに5回目のルキウスと3回目のプブリウスのウァレリウス家、3回目のガイウス・セルギウス、2回目のルキウス・メネニウス、プブリウス・パピリウス、セルウィウス・コルネリウス・マルギネンシスが選出されると、政務官を退任した。
§6.27.3censoribus quoque eguit annus maxime propter incertam famam aeris alieni, adgravantibus summam etiam invidiosius tribunis plebis, cum ab iis elevaretur, quibus fide magis quam fortuna debentium laborare creditum videri expediebat.
この年はまた、負債に関する不確かな噂のために、とりわけ監察官を必要としていた。 平民護民官たちがその総額をさらに煽り立てて非難の的にした一方で、債務者たちが不運というよりは不誠実のせいで苦しんでいると信じられているように見せかけることが好都合であると考えた人々によって、その額が過小評価されていたからである。
§6.27.4creati censores C. Sulpicius Camerinus Sp. Postumius Regillensis, coeptaque iam res morte Postumi, quia collegam suffici censori religio erat, interpellata est.
監察官としてガイウス・スルピキウス・カメリヌスとスプリウス・ポストゥミウス・レギッレンシスが選出されたが、開始されたばかりの業務は、ポストゥミウスの死によって中断された。 なぜなら、亡くなった監察官の代わりに同僚を補充することは宗教的禁忌(religio)だったからである。
§6.27.5igitur cum Sulpicius abdicasset se magistratu, censores alii vitio creati non gesserunt magistratum;
それゆえスルピキウスが政務官を辞任すると、別の監察官たちが選出されたが、鳥占いの瑕疵(vitio)のために職務を執らなかった。
tertios creari velut dis non accipientibus in eum annum censuram religiosum fuit.
3度目の選出を行うことは、神々がその年の監察業務を受け入れていないかのようであり、宗教的禁忌とされた。
§6.27.6Eam vero ludificationem plebis tribuni ferendam negabant: fugere senatum testes tabulas publicas census cuiusque, quia nolint conspici summam aeris alieni, quae indicatura sit demersam partem a parte civitatis, cum interim obaeratam plebem obiectari aliis atque aliis hostibus.
しかし護民官たちは、これが平民に対する欺瞞であり到底容認できないと主張した。 すなわち、元老院が各人の市民登録(census)の公式な記録(tabulas publicas)という証拠を避けているのは、負債の総額が露見するのを嫌うからであり、その総額は国家の一部分が他の部分によっていかに没落させられているかを示すことになるからであり、他方で、借金まみれの平民は次から次へと現れる敵の前にさらされているのだ、と。
§6.27.7passim iam sine ullo discrimine bella quaeri: ab Antio Satricum, ab Satrico Velitras, inde Tusculum legiones ductas;
いまや至る所で無差別に戦争が求められており、アンティウムからサトリクムへ、サトリクムからウェリトラエへ、そこからさらにトゥスクルムへと軍団が率いられた。
Latinis, Hernicis, Praenestinis iam intentari arma civium magis quam hostium odio, ut in armis terant plebem nec respirare in urbe aut per otium libertatis meminisse sinant aut consistere in contione, ubi aliquando audiant vocem tribuniciam de levando faenore et fine aliarum iniuriarum agentem.
ラティウム人、ヘルニキ人、プラエネステ人に対しては、敵への憎しみというよりは市民への憎しみから武器が向けられており、それは軍務によって平民を疲弊させ、都市の中で息をつくことも、余暇において自由を思い出すことも、またいつかは利子の軽減やその他の不正の終息を議論する護民官の声を聞くことになる民会にとどまることも許さないためである、と。
§6.27.8quod si sit animus plebi memor patrum libertatis, se nec addici quemquam civem Romanum ob creditam pecuniam passuros neque dilectum haberi, donec inspecto aere alieno initaque ratione minuendi eius sciat unus quisque, quid sui, quid alieni sit, supersit sibi liberum corpus an id quoque nervo debeatur.
もし平民に、先祖の自由を記憶する気概があるならば、負債のためにローマ市民が何一人として引き渡されることも、また、負債が調査されその削減方法が決定されて、各人が何が自分のもので何が他人のものであるか、そして自分自身に自由な身体が残されているのか、あるいはそれさえも足枷に帰すべきなのかを知るまでは、徴兵が行われることも自分たちは許さないだろう、と。
§6.27.9merces seditionis proposita confestim seditionem excitavit.
反乱に対して提示された報酬は、直ちに反乱を引き起こした。
nam et addicebantur multi, et ad Praenestini famam belli novas legiones scribendas patres censuerant;
というのも、多くの者が引き渡されており、また、元老院はプラエネステとの戦争の噂に応じて新たな軍団を徴募することを決定していたからである。
quae utraque simul auxilio tribunicio et consensu plebis inpediri coepta;
この両者が同時に、護民官の援助と平民の合意によって妨げられ始めた。
§6.27.10nam neque duci addictos tribuni sinebant neque iuniores nomina dabant.
すなわち、護民官たちは引き渡された人々が連れて行かれるのを許さず、また若者たちは名前を登録しなかった。
cum patribus minor in praesens cura creditae pecuniae iuris exsequendi quam dilectus esset — quippe iam a Praeneste profectos hostes in agro Gabino consedisse nuntiabatur —
元老院議員たちにとって、貸付金に関して法を執行することへの配慮は、現在のところ徴兵への配慮よりも小さかった。 というのも、すでにプラエネステから出発した敵がガビィの領内に陣取ったと報じられていたからである。
§6.27.11, interim tribunos plebis fama ea ipsa inritaverat magis ad susceptum certamen quam deterruerat;
その一方で、平民護民官たちはまさにその噂によって、開始した闘争から引き止められるどころか、いっそう駆り立てられていた。
neque aliud ad seditionem extinguendam in urbe quam prope inlatum moenibus ipsis bellum valuit.
そして、都市における反乱を鎮めるためには、まさに城壁のすぐ近くまで迫った戦争以外には何の効果も持たなかった。

語釈・文法注

  1. 6.27.3cum ab iis elevaretur — 接合辞 `cum` は対比(「〜の一方で」)を表す。受動態の `elevaretur` は前文の `summam`(負債の総額)を主語とし、`quibus... expediebat`(~が好都合であった人々、すなわちパトリキの債権者たち)によってその総額が過小評価されていた状況を示す。
  2. 6.27.6Eam vero ludificationem plebis tribuni ferendam negabant — ここから §6.27.8 まで、護民官たちの演説が間接話法(Oratio Obliqua)で記述されている。主動詞 `negabant` に導かれて、対格不定詞句(`fugere senatum...`、`obiectari...`、`passim... bella quaeri`、`intentari arma`)が連続し、従属節の動詞(`nolint`、`indicatura sit`)は接続法をとる。
  3. 6.27.8quod si sit animus plebi... se nec... passuros — `quod` は文頭の接続的関係代名詞(「そしてそのことについて」)。`si sit`(接続法現在)は条件節。帰結節の `se ... passuros [esse]` は護民官自身(`se`)を主語とする未来不定詞であり、間接話法を導く「彼らは言う」という動詞が省略されて直接繋がっている。
  4. 6.27.11neque aliud... quam prope inlatum moenibus ipsis bellum valuit — `aliud ... quam` の構文は「〜以外の何ものも〜ない」を意味する。`inlatum bellum` は「持ち込まれた戦争」という名詞句であり、アブ・ウルベ・コンディタ(ab urbe condita)型構造(「戦争が持ち込まれたこと」)として作用し、主語として機能している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.27.1-6.27.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.27.1-6.27.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。