Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.22.1-6.22.9

サトリクムの陥落とカミルスの特別出陣

336 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍はウェリトラエとプラエネステの軍勢を撃退したが、その後サトリクムが落とされる。これを受け、老齢のカミルスが特別に軍を率いて出陣し、サトリクムを奪還すべく敵軍と対峙する。

§6.22.1insequenti anno Sp. et L. Papirii novi tribuni militum consulari potestate Velitras legiones duxere quattuor collegis, Ser.
翌年、新たな執政官権限の軍事護民官であるスプリウスおよびルキウス・パピリウスがウェリトラエへと軍勢を率いた。
Cornelio Maluginensi tertium, Q. Servilio, C. Sulpicio, L. Aemilio quartum, ad praesidium urbis et si qui ex Etruria novi motus nuntiarentur — omnia enim inde suspecta erant — relictis.
その一方で、4人の同僚、すなわち3度目のセルウィウス・コルネリウス・マルギネンシス、クィントゥス・セルウィリウス、ガイウス・スルピキウス、4度目のルキウス・アエミリウスは、都市の守備と、万一エトルリアから新たな暴動が報告された場合に備えて残された(そこからはあらゆる動きが不穏に思われたからである)。
§6.22.2ad Velitras adversus maiora paene auxilia Praenestinorum quam ipsam colonorum multitudinem secundo proelio pugnatum est ita, ut propinquitas urbis hosti et causa maturioris fugae et unum ex fuga receptaculum esset.
ウェリトラエにおいて、植民市自体の軍勢よりもむしろ大規模なプラエネステ人の援軍に対して、戦いは有利に進められたが、都市の近さが敵にとってより早い退却の口実となり、また敗走の際の唯一の避難所となるような形で戦われた。
§6.22.3oppidi oppugnatione tribuni abstinuere, quia et anceps erat nec in perniciem coloniae pugnandum censebant.
護民官たちは町の攻囲を控えた。 なぜなら、それが危険を伴うものであり、植民市を破滅させるような戦いをすべきではないと考えたからである。
litterae Romam ad senatum cum victoriae nuntiis acriores in Praenestinum quam in Veliternum hostem missae.
勝利の報告を伴う元老院への書簡がローマに送られたが、それはウェリトラエの敵よりもプラエネステの敵に対して、より厳しい調子のものであった。
§6.22.4itaque ex senatus consulto populique iussu bellum Praenestinis indictum;
そのため、元老院決議と人民の命令により、プラエネステ人に宣戦が布告された。
qui coniuncti Volscis anno insequente Satricum, coloniam populi Romani, pertinaciter a colonis defensam, vi expugnarunt foedeque in captis exercuere victoriam.
彼らは翌年ウォルスキ族と連合し、ローマ人民の植民市であり植民者たちによって頑強に守られていたサトリクムを武力で攻略し、捕らえられた人々に対して残酷に勝利の威を振るった。
§6.22.5eam rem aegre passi Romani M. Furium Camillum sextum tribunum militum creavere.
この事態を遺憾に思ったローマ人は、マルクス・フリウス・カミルスを6度目の軍事護民官に選出した。
additi collegae A. et L. Postumii Regillenses ac L. Furius cum L. Lucretio et M. Fabio Ambusto.
同僚としてアウルスおよびルキウス・ポストゥミウス・レギッレンシス、ルキウス・フリウス、ならびにルキウス・ルクレティウス、マルクス・ファビウス・アンブストゥスが加わった。
Volscum bellum M. Furio extra ordinem decretum;
ウォルスキ族との戦争は、特例としてマルクス・フリウスに委ねられることが決議された。
§6.22.6adiutor ex tribunis sorte L. Furius datur, non tam e re publica, quam ut collegae materia ad omnem laudem esset, et publice, quod rem temeritate eius prolapsam restituit, et privatim, quod ex errore gratiam potius eius sibi quam suam gloriam petiit.
護民官たちの中から抽選でルキウス・フリウスが補佐役に決まったが、これは国家の利益のためというよりは、同僚(カミルス)にとってあらゆる称賛を得る機会となるためのようであった。 公的には彼の無謀さによって破綻しかけた戦況を回復したことによって、また私的には、彼の誤ちの後で、自分自身の栄光よりも彼の感謝を勝ち取ることを望んだことによって、カミルスは称賛されたのである。
§6.22.7exactae iam aetatis Camillus erat comitiisque iurare parato in verba excusandae valetudini solita consensus populi restiterat;
カミルスはすでに高齢に達しており、民会において健康上の理由で辞退するための通常の宣誓を行おうとしたときも、人民の総意がそれを拒んでいた。
sed vegetum ingenium in vivido pectore vigebat, virebatque integris sensibus, et civilis iam res haud magnopere obeuntem bella excitabant.
しかし、活気ある胸中には旺盛な知性が脈打っており、衰えぬ感覚をもって活力に満ちていた。 また、すでに内政の公務にはあまり携わっていなかった彼を、戦争が奮い立たせていた。
quattuor legionibus quaternum milium scriptis, §6.22.8exercitu indicto ad portam Esquilinam in posteram diem, ad Satricum profectus.
それぞれ4千人からなる4つの軍団が徴募され、翌日エスクィリナ門に集合するよう軍に命令が下された後、彼はサトリクムへと出発した。
ibi eum expugnatores coloniae haudquaquam perculsi, fidentes militum numero, quo aliquantum praestabant, opperiebantur.
現地では、植民市を攻略した者たちが、決してひるむことなく、自分たちがかなり勝っている兵士の数に自信を抱きながら彼を待ち構えていた。
§6.22.9postquam adpropinquare Romanos senserunt, extemplo in aciem procedunt, nihil dilaturi, quin periculum summae rerum facerent: ita paucitati hostium nihil artes imperatoris unici, quibus solis confiderent, profuturas esse.
ローマ軍が接近しているのを察知すると、彼らは直ちに戦闘隊形を整えて前進した。 それは国の命運をかけた決戦を行うのを一刻も遅らせまいとしてのことであった。 敵(ローマ軍)の少なさに対しては、彼らが唯一頼みとしている希代の将軍の戦術眼など、何の役にも立たないであろうと考えたからである。

語釈・文法注

  1. §6.22.2secundo proelio pugnatum est — 自動詞 pugnare の非人称受動態 pugnatum est(戦闘が行われた)に、手段・様態の奪格 secundo proelio がかかっている。形容詞 secundus は動詞 sequi(従う)から派生しており、ここでは「第二の」ではなく「味方に従う、有利な、成功した」の意。全体で「有利な戦闘が展開された」を意味する。
  2. §6.22.6quod rem temeritate eius prolapsam restituit — 原因を表す接続節 quod ... restituit および続く quod ... petiit の動詞の主語は、文脈上 L. Furius ではなく、前節の collegae(すなわちカミルス)である。無謀な行動をとったルキウス・フリウス(eius で示される)の過ちによる窮地を、カミルスが救ったという対比に注意して解釈する。
  3. §6.22.7comitiisque iurare parato ... consensus populi restiterat — 完了分詞の与格 parato はカミルスを指し、与格支配の動詞 resistere(〜に反対する、抵抗する)の目的語として機能している。in verba ... solita は「〜の通常の言辞に則って」であり、excusandae valetudini(健康状態を弁明するための)は動形容詞(ゲルンディウム的)構文で属格として verba に係るか、目的の与格として機能する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.22.1-6.22.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.22.1-6.22.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。