§6.18.1Recrudescente Manliana seditione sub exitum anni comitia habita, creatique tribuni militum consulari potestate Ser. Cornelius Maluginensis iterum, P. Valerius Potitus iterum, M. Furius Camillus quintum, Ser, Sulpicius Rufus iterum, C. Papirius Crassus, T. Quinctius Cincinnatus iterum.
マンリウスの反乱が年末になって再び激化する中、民会が開催され、執政官特権を有する軍事トリブヌスとして、セルウィウス・コルネリウス・マルギネンシス(二度目)、プブリウス・ウァレリウス・ポティトゥス(二度目)、マルクス・フリウス・カミッルス(五度目)、セルウィウス・ スルピキウス・ルフス(二度目)、ガイウス・パピリウス・クラッスス、ティトゥス・クィンクティウス・キンキナトゥス(二度目)が選出された。
§6.18.2cuius principio anni et patribus et plebi peropportune externa pax data: plebi, quod non avocata dilectu spem cepit, dum tam potentem haberet ducem, faenoris expugnandi, patribus, ne quo externo terrore avocarentur animi ab sanandis domesticis malis.
この年の初め、元老院議員にとっても平民にとっても、極めて時宜を得た形で対外的な平和がもたらされた。 平民にとっては、徴兵によって駆り出されることがなかったため、あれほど強力な指導者を得ている間に、負債を打破できるという希望を抱いたからであり、元老院議員にとっては、対外的な恐怖によって、国内の弊害を治療することから心が逸らされるのを防ぐためであった。
§6.18.3igitur cum pars utraque acrior aliquanto coorta esset, iampropinquum certamen aderat.
こうして、双方がいくぶん激しさを増して立ち上がったため、すでに間近に迫った闘争が到来していた。
et Manlius advocata domum plebe cum principibus novandarum rerum interdiu noctuque consilia agitat, plenior aliquanto animorum irarumque, quam antea fuerat.
そしてマンリウスは、平民を自宅に呼び集め、国制変革の指導者たちとともに昼夜、策謀を巡らせており、以前よりもいくぶん闘志と怒りに満ちていた。
§6.18.4iram accenderat ignominia recens in animo ad contumeliam inexperto;
屈辱を経験したことのない彼の心において、最近の不名誉が怒りを燃え立たせていた。
spiritus dabat, quod nec ausus esset idem in se dictator, quod in Sp. Maelio Cincinnatus Quinctius fecisset, et vinculorum suorum invidiam non dictator modo abdicando dictaturam fugisset, sed ne senatus quidem sustinere potuisset.
また彼に気概を与えていたのは、独裁官が、かつてクィンクティウス・キンキナトゥスがスプリウス・マエリウスに対しておこなったのと同様のことを、自分に対してはあえて企てようとしなかったこと、そして自分の投獄に対する反感を、独裁官が独裁官職を辞すことで免れようとしただけでなく、元老院でさえもそれに耐えることができなかったことである。
§6.18.5his simul inflatus exacerbatusque iam per se accensos incitabat plebis animos: “quo usque tandem ignorabitis vires vestras, quas natura ne beluas quidem ignorare voluit? numerate saltem, quot ipsi sitis, quot aduersarios habeatis.
これらによって同時に高ぶらされ、また憤慨させられた彼は、すでに自ら燃え上がっていた平民の心をさらに煽り立てた。 「いったい、あなた方はいつまで自分たちの力を知らないままでいるつもりか。 自然は野獣にさえ、それを知らないままでいることを望まなかったというのに。 せめて、自分たちが何人おり、敵対者が何人いるのかを数えてみるがよい。
§6.18.6si singuli singulos adgressuri essetis, tamen acrius crederem vos pro libertate quam illos pro dominatione certaturos.
もしあなた方が一対一で立ち向かうのだとしても、それでも私は、あなた方が自由のために戦う方が、彼らが支配のために戦うよりも激しいものになると信じる。
quot enim clientes circa singulos fuistis patronos, tot nunc adversus unum hostem eritis.
なぜなら、かつて一人の保護者の周りにいた被保護者の数と同じだけの数が、いまや一人の敵に対抗することになるからである。
§6.18.7ostendite modo bellum;
ただ戦争の構えを示すがよい。
pacem habebitis.
そうすれば平和が得られるだろう。
videant vos paratos ad vim;
あなた方が実力行使の準備ができているのを彼らに見せるがよい。
ius ipsi remittent.
彼ら自ら法を和らげるだろう。
audendum est aliquid universis, aut omnia singulis patienda.
全員で何かを企てねばならない。 さもなければ個々人であらゆることに耐えねばならない。
quo usque me circumspectabitis? ego quidem nulli vestrum deero;
いつまで私を頼りに見回しているのか。 私は決してあなた方の誰をも見捨てはしない。
§6.18.8ne fortuna mea desit, videte.
私の運命が皆さんを裏切らぬよう、見届けよ。
ipse vindex vester, ubi visum inimicis est, nullus repente fui;
あなた方の擁護者である私自身が、敵の意のままに、突然存在しない者とされた。
et vidistis in vincula duci universi eum, qui a singulis vobis vincula depuleram.
そして、あなた方一人ひとりから鎖を追い払ったこの私が、鎖につながれて引かれていくのを、あなた方は全員でただ見ていたのだ。
§6.18.9quid sperem, si plus in me audeant inimici? an exitum Cassi Maelique expectem? bene facitis, quod abominamini: “di prohibebunt haec;
もし敵が私に対してさらに不敵なことを企てるなら、私は何を望めばよいのか。 カッシウスやマエリウスの末路を待つべきなのか。 『神々がこれらを防いでくださるだろう』とあなた方が忌み嫌うのは、もっともなことだ。
” sed numquam propter me de caelo descendent;
しかし、神々は私のために天から降りてきたりはしない。
vobis dent earn mentem oportet, ut prohibeatis, sicut mihi dederunt armato togatoque, ut vos a barbaris hostibus, a superbis defenderem civibus.
神々があなた方に、それを阻むだけの意思をお与えにならねばならない。 ちょうど、武装している時もトガを着ている時も、野蛮な敵からも傲慢な市民からもあなた方を守る力を、神々が私にお与えになったように。
§6.18.10tam parvus animus tanti populi est, ut semper vobis auxilium adversum inimicos satis sit, nec ullum, nisi quatenus imperari vobis sinatis, certamen adversus patres noritis? nec hoc natura insitum vobis est, sed usu possidemini.
これほど偉大な人民の気概がこれほどまでに小さいものだから、敵に対する援助で常に十分とし、元老院議員に対する戦いにおいては、あなた方が支配されることを許容する範囲でしか戦い方を知らないというのか。 しかも、これはあなた方に生まれつき備わっているのではなく、慣習によって支配されているにすぎないのだ。
§6.18.11cur enim adversus externos tantum animorum geritis, ut imperare illis aequum censeatis? quia consuestis cum eis pro imperio certare, adversus hos temptare magis quam tueri libertatem.
なぜなら、なぜあなた方は対外的な敵に対しては、彼らを支配するのが当然であると考えるほどの気概を持つのだろうか。 それは、彼らとは支配権を巡って戦うことに慣れているのに対し、この者たちに対しては、自由を守るというよりは、むしろただ試すことに慣れているからである。
§6.18.12tamen, qualescumque duces habuistis, qualescumque ipsi fuistis, omnia adhuc, quantacumque petistis, obtinuistis seu vi seu fortuna vestra.
それでも、あなた方がどのような指導者を持とうとも、あなた方自身がどのような者であろうとも、これまで求めたすべてのことは、それがどれほど大きくとも、実力によるか、あるいはあなた方の幸運によって獲得してきたのである。
tempus est iam maiora conari.
今こそ、より大きなことに挑む時である。
experimini modo et vestram felicitatem et me,
ただ、あなた方の幸運と、そして私のことを試してみるがよい。
§6.18.13ut spero, feliciter expertum;
私が望むのは、私自身が幸運のうちに試されることだ。
minore negotio qui imperet patribus inponetis quam qui resisterent imperantibus inposuistis.
あなた方が元老院議員を支配する者を据えることは、彼らが支配する者たちに抵抗する者を据えた時よりも、はるかに少ない労力で済むだろう。
§6.18.14solo aequandae sunt dictaturae consulatusque, ut caput attollere Romana plebes possit.
独裁官職や執政官職は地に平らされるべきである。 ローマの平民が頭を上げることができるように。
proinde adeste;
それゆえ、ともに立ち上がれ。
prohibete ius de pecuniis dici;
債務に関する判決を下すのを阻止せよ。
ego me patronum profiteor plebis, quod mihi cura mea et fides nomen indidit;
私は自ら平民の保護者であることを宣言する。 私の配慮と忠実さが私にその名を与えたのである。
§6.18.15vos si quo insigni magis imperii honorisve nomine vestrum appellabitis ducem, eo utemini potentiore ad obtinenda ea, quae vultis.
あなた方が、もしさらに際立った支配権や名誉の名によって自らの指導者を呼ぶならば、それだけ強力な指導者を、あなた方が望むものを獲得するために用いることになるだろう。
” inde de regno agendi ortum initium dicitur;
」ここから、王権を目指す運動の端緒が開かれたと言われている。
§6.18.16sei nec cum quibus nec quem ad finem consilia pervenerint, satis planum traditur.
しかし、いかなる人々とともに、またいかなる目的へとその陰謀が達したのかは、十分に明確には伝えられていない。