§6.18.1Recrudescente Manliana seditione sub exitum anni comitia habita, creatique tribuni militum consulari potestate Ser. Cornelius Maluginensis iterum, P. Valerius Potitus iterum, M. Furius Camillus quintum, Ser, Sulpicius Rufus iterum, C. Papirius Crassus, T. Quinctius Cincinnatus iterum.
연말에 이르러 만리우스의 소요가 다시 격화되는 가운데 민회가 개최되어, 집정관 특권이 있는 군사 트리부누스로 세르비우스 코르넬리우스 말루기넨시스(두 번째), 푸블리우스 발레리우스 포티투스(두 번째), 마르쿠스 푸리우스 카밀루스(다섯 번째), 세르비우스 술피키우스 루푸스(두 번째), 가이우스 파피리우스 크라수스, 티투스 퀸크티우스 킨키나투스(두 번째)가 선출되었다.
§6.18.2cuius principio anni et patribus et plebi peropportune externa pax data: plebi, quod non avocata dilectu spem cepit, dum tam potentem haberet ducem, faenoris expugnandi, patribus, ne quo externo terrore avocarentur animi ab sanandis domesticis malis.
이 해 초에 귀족들과 평민 모두에게 매우 시의적절하게 대외적 평화가 주어졌다. 평민에게는 징집으로 끌려가지 않음으로써 그처럼 강력한 지도자를 모시고 있는 동안 고리대금을 타파할 수 있다는 희망을 품게 해주었기 때문이고, 귀족에게는 대외적인 공포로 인해 국내의 폐해를 치료하는 일로부터 마음이 흩어지는 것을 방기하기 위함이었다.
§6.18.3igitur cum pars utraque acrior aliquanto coorta esset, iampropinquum certamen aderat.
그리하여 양측 모두 상당히 격앙되어 일어섰기에, 이제 코앞에 닥친 투쟁이 다가왔다.
et Manlius advocata domum plebe cum principibus novandarum rerum interdiu noctuque consilia agitat, plenior aliquanto animorum irarumque, quam antea fuerat.
그리고 만리우스는 평민들을 집으로 불러 모아 국제 변혁의 지도자들과 함께 밤낮으로 모의를 거듭하며, 이전보다 한층 더 투지와 분노에 가득 차 있었다.
§6.18.4iram accenderat ignominia recens in animo ad contumeliam inexperto;
굴욕을 겪어본 적 없는 그의 마음에 최근의 치욕이 분노를 부채질했다.
spiritus dabat, quod nec ausus esset idem in se dictator, quod in Sp. Maelio Cincinnatus Quinctius fecisset, et vinculorum suorum invidiam non dictator modo abdicando dictaturam fugisset, sed ne senatus quidem sustinere potuisset.
또한 독재관이 과거 퀸크티우스 킨키나투스가 스푸리우스 마엘리우스에게 행했던 것과 같은 일을 자신에게는 감히 행하지 못했다는 점, 그리고 자신의 투옥에 대한 반감을 독재관이 독재관직을 사임함으로써 회피하려 했을 뿐만 아니라 원로원조차도 감당해낼 수 없었다는 점이 그의 기세를 돋우었다.
§6.18.5his simul inflatus exacerbatusque iam per se accensos incitabat plebis animos: “quo usque tandem ignorabitis vires vestras, quas natura ne beluas quidem ignorare voluit? numerate saltem, quot ipsi sitis, quot aduersarios habeatis.
이런 일들로 고무되는 동시에 격분한 그는 이미 스스로 달아올라 있던 평민들의 마음을 더욱 부추겼다. "도대체 여러분은 언제까지 자신들의 힘을 깨닫지 못할 셈인가? 자연은 야수들에게조차 그것을 모르고 지내도록 내버려 두지 않았는데 말이오. 적어도 스스로가 몇 명인지, 상대해야 할 적이 몇 명인지 세어 보시오.
§6.18.6si singuli singulos adgressuri essetis, tamen acrius crederem vos pro libertate quam illos pro dominatione certaturos.
설령 일대일로 맞서 싸우더라도, 나는 여전히 여러분이 자유를 위해 싸우는 쪽이 그들이 지배를 위해 싸우는 쪽보다 훨씬 더 격렬할 것이라 믿소.
quot enim clientes circa singulos fuistis patronos, tot nunc adversus unum hostem eritis.
과거에 귀족 한 사람 주변에 옹기종기 모여 있던 피보호자가 몇 명이었든 간에, 이제는 그만큼의 수가 단 하나의 적을 상대하게 될 것이기 때문이오.
§6.18.7ostendite modo bellum;
그저 전쟁의 기세만 보여주시오.
pacem habebitis.
그러면 평화를 얻을 것이오.
videant vos paratos ad vim;
여러분이 힘을 쓸 준비가 되었음을 그들에게 보여주시오.
ius ipsi remittent.
그들 스스로 법 집행을 완화할 것이오.
audendum est aliquid universis, aut omnia singulis patienda.
우리 모두가 무언가에 감히 도전하거나, 아니면 개개인이 모든 것을 감내해야만 하오.
quo usque me circumspectabitis? ego quidem nulli vestrum deero;
언제까지 나를 바라만 보고 있을 셈인가? 나는 참으로 여러분 중 누구도 저버리지 않을 것이오.
§6.18.8ne fortuna mea desit, videte.
나의 운명이 어긋나지 않도록 지켜봐 주시오.
ipse vindex vester, ubi visum inimicis est, nullus repente fui;
여러분의 옹호자인 나 자신이, 적들의 뜻대로 갑자기 존재하지 않는 자가 되었소.
et vidistis in vincula duci universi eum, qui a singulis vobis vincula depuleram.
그리고 여러분 개개인으로부터 사슬을 몰아내 주었던 내가 사슬에 묶여 끌려가는 것을, 여러분은 모두 다 함께 그저 바라보고만 있었소.
§6.18.9quid sperem, si plus in me audeant inimici? an exitum Cassi Maelique expectem? bene facitis, quod abominamini: “di prohibebunt haec;
만일 적들이 나에게 더한 짓을 감히 저지른다면, 내가 무엇을 바랄 수 있겠소? 카시우스와 마엘리우스의 결말을 기다려야 한단 말이오? 여러분이 '신들이 이런 일을 막아주실 것이다'라며 끔찍해하는 것은 옳은 일이오.
” sed numquam propter me de caelo descendent;
하지만 신들은 나를 위해 하늘에서 내려오지 않소.
vobis dent earn mentem oportet, ut prohibeatis, sicut mihi dederunt armato togatoque, ut vos a barbaris hostibus, a superbis defenderem civibus.
신들은 여러분에게 그것을 막아낼 의지를 주어야 하오, ¦p.366 마치 무장했을 때나 토가를 입었을 때나, 야만적인 적들과 오만한 시민들로부터 여러분을 지키도록 내게 의지를 주셨던 것처럼 말이오.
§6.18.10tam parvus animus tanti populi est, ut semper vobis auxilium adversum inimicos satis sit, nec ullum, nisi quatenus imperari vobis sinatis, certamen adversus patres noritis? nec hoc natura insitum vobis est, sed usu possidemini.
이토록 위대한 인민의 기개가 이처럼 작아서야, 늘 적에 대항하는 데 도움을 받는 것만으로 만족하고, 여러분이 지배받기를 허용하는 한도 외에는 귀족에 맞선 투쟁을 전혀 알지 못한다는 말이오? 이것은 여러분에게 천성적으로 박힌 것이 아니라, 습관에 의해 지배당하고 있을 뿐이오.
§6.18.11cur enim adversus externos tantum animorum geritis, ut imperare illis aequum censeatis? quia consuestis cum eis pro imperio certare, adversus hos temptare magis quam tueri libertatem.
외국의 적들에 대해서는 왜 그들을 지배하는 것이 마땅하다고 여길 만큼 커다란 기개를 품는단 말이오? 그것은 그들과는 지배권을 두고 다투는 데 익숙해진 반면, 이들에 대해서는 자유를 지키기보다 그저 시험해보는 데 익숙해졌기 때문이오.
§6.18.12tamen, qualescumque duces habuistis, qualescumque ipsi fuistis, omnia adhuc, quantacumque petistis, obtinuistis seu vi seu fortuna vestra.
그럼에도 여러분이 어떤 지도자를 가졌든, 여러분 자신이 어떠했든 간에, 지금까지 여러분이 요구한 모든 것은 그것이 아무리 클지라도 실력이나 여러분의 행운에 의해 쟁취해왔소.
tempus est iam maiora conari.
이제는 더 큰 것에 도전할 때요.
experimini modo et vestram felicitatem et me,
여러분의 행운과 나를 그저 시험해 보시오.
§6.18.13ut spero, feliciter expertum;
내가 바라건대, 나 자신도 성공적으로 시험받기를 원하오.
minore negotio qui imperet patribus inponetis quam qui resisterent imperantibus inposuistis.
여러분이 귀족을 지배할 자를 세우는 일은, 그들이 지배하는 자들에게 저항할 자를 세웠을 때보다 훨씬 더 적은 수고로 이루어질 것이오.
§6.18.14solo aequandae sunt dictaturae consulatusque, ut caput attollere Romana plebes possit.
독재관직과 집정관직은 땅과 평평하게 만들어져야 하오, 로마 평민들이 머리를 치켜들 수 있도록 말이오.
proinde adeste;
그러니 함께 하시오.
prohibete ius de pecuniis dici;
부채에 관한 판결을 내리는 것을 막으시오.
ego me patronum profiteor plebis, quod mihi cura mea et fides nomen indidit;
나는 스스로 평민의 보호자임을 선언하오. 나의 배려와 충직함이 내게 그 이름을 붙여주었소.
§6.18.15vos si quo insigni magis imperii honorisve nomine vestrum appellabitis ducem, eo utemini potentiore ad obtinenda ea, quae vultis. ” inde de regno agendi ortum initium dicitur;
만일 여러분이 지배권이나 명예의 더 두드러진 이름으로 여러분의 지도자를 부른다면, 여러분은 여러분이 원하는 바를 얻기 위해 그만큼 더 강력한 지도자를 활용하게 되는 셈이오." 여기서부터 왕권을 도모하려 한 논의가 시작되었다고 전해진다.
§6.18.16sei nec cum quibus nec quem ad finem consilia pervenerint, satis planum traditur.
그러나 누구와 함께, 그리고 어떤 끝을 향해 그 모의가 도달했는지는 충분히 명확하게 전해지지 않는다.