§6.17.1audiebantur itaque propalam voces exprobrantium multitudini, quod defensores suos semper in praecipitem locum favore tollat, deinde in ipso discrimine periculi destituat:
それゆえ、公然と群衆を非難する声が聞こえていた。 群衆は常に自らの擁護者たちを好意によって危険な高みへと祭り上げ、そののち、まさに危険の決定的な瞬間に見捨てる、という理由で。
§6.17.2sic Sp. Cassium in agros plebem vocantem, sic Sp. Maelium ab ore civium famem suis inpensis propulsantem oppresses, sic M. Manlium mersam et obrutam faenore partem civitatis in libertatem ac lucem extrahentem proditum inimicis.
このようにして、平民を土地の分配へと招いていたスプリウス・カッシウスが押し潰され、このように、市民の口から飢えを自費で退けていたスプリウス・マエリウスが押し潰され、このように、利息の重荷に沈み埋もれていた国家の一部を自由と光へと引き出そうとしていたM.マンリウスが敵に引き渡されたのである。
saginare plebem populares viros, ut iugulentur.
平民は、民衆派の男たちが虐殺されるために、彼らを太らせているのだ。
§6.17.3hocine patiendum fuisse, si ad nutum dictatoris non responderit vir consularis? fingerent mentitum ante atque ideo non habuisse, quod tum responderet;
コンスル経験者が独裁官の指図に答えなかったというだけで、このようなことが耐えられるべきであったろうか。 彼らはマンリウスが以前に嘘をついていた、だからその時答えるべきものを持たなかったのだ、とでっち上げるがよい。
cui servo umquam mendacii poenam vincula fuisse?
いかなる奴隷に対して、嘘の罰が投獄であったことがあろうか。
§6.17.4non obversatam esse memoriam noctis illius, quae paene ultima atque aeterna nomini Romano fuerit? non speciem agminis Gallorum per Tarpeiam rupem scandentis? non ipsius M. Manli, qualem eum armatum, plenum sudoris ac sanguinis, ipso paene Iove erepto ex hostium manibus vidissent? selibrisne farris gratiam servatori patriae relatam?
ローマの名にとって、ほとんど最後であり永遠の夜となるところであったあの夜の記憶は、彼らの目に浮かばなかったのだろうか。 タルペーイアの岩をよじ登るガリア人の軍勢の姿は浮かばなかったのか。 武装し、汗と血にまみれ、まさにユーピテル自身を敵の手から救い出したあの時のままの、M.マンリウス自身の姿は。 祖国の救済者に対する感謝は、半リブラの小麦によって報いられたというのか。
§6.17.5et quem prope caelestem, cognomine certe Capitolini Iovi parem fecerint, eum pati vinctum in carcere, in tenebris obnoxiam carnificis arbitrio ducere animam? adeo in uno omnibus satis auxilii fuisse, nullam opem in tam multis uni esse?
アンド、彼らがほとんど神のような存在とし、少なくとも「カピトリーヌス」という添え名によってカピトリウムのユーピテルに等しいものとしたその人が、縛られて牢獄におり、暗闇の中で、処刑人の意のままにさらされた命を長らえているのを、黙って見ているというのか。 一人のなかに、すべての人々にとって十分な助けがあったのに、これほど多くの人々のなかに、一人のためのいかなる援助もないというのか。
§6.17.6iam ne nocte quidem turba ex eo loco dilabebatur refracturosque carcerem minabantur, cum remisso eo, quod erepturi erant, ex senatus consulto Manlius vinclis liberator.
いまや夜間でさえも、群衆はその場所から立ち去ろうとせず、牢獄をこじ開けると脅していたが、彼らが力ずくで奪い取ろうとしていたことが元老院決議によって譲歩され、マンリウスは鎖から解放された。
quo facto non seditio finita, sed dux seditioni datus est.
このことがなされると、反乱が終結したのではなく、反乱に指導者が与えられた。
§6.17.7per eosdem dies Latinis et Hernicis, simul colonis Circeiensibus et a Velitris, purgantibus se Volsci crimine belli captivosque repetentibus, ut suis legibus in eos animadverterent, tristia responsa reddita, tristiora colonis, quod cives Romani patriae oppugnandae nefanda consilia inissent.
同じ頃、ラティウム人とヘルニクス人、同時にキルケイイおよびウェリトラエからの植民市の人々に、彼らがウォルスキ族との戦争の罪から自らを弁明し、自らの法律によって処罰するために捕虜たちの返還を要求したのに対し、冷酷な返答が返された。 植民市の人々に対してはさらに厳しいものであった。 なぜなら、彼らはローマ市民でありながら、祖国を攻撃するという極悪非道な計画を企てたからである。
§6.17.8non negatum itaque tantum de captivis, sed, in quo ab sociis tamen temperaverant, denuntiatum senatus verbis, facesserent propere ex urbe ab ore atque oculis populi Romani, ne nihil eos legationis ius, externo non civi conparatum, tegeret.
それゆえ、捕虜について拒絶されただけでなく、同盟者に対しては手出しを控えていたのに対し、元老院の言葉で宣告がなされた。 直ちにローマ市民の目前から、市外へ立ち去るように、と。 それは、外国人のために用意されたものであって、市民のために用意されたのではない使節の権利が、彼らを保護することに何の役にも立たなくならないようにするためであった。