§6.17.1audiebantur itaque propalam voces exprobrantium multitudini, quod defensores suos semper in praecipitem locum favore tollat, deinde in ipso discrimine periculi destituat:
그리하여 군중을 공공연히 비난하는 목소리들이 들려왔다. 군중이 항상 자신들의 옹호자들을 호의에 겨워 위험한 벼랑 끝으로 올려놓고는, 이어서 정작 위험이 닥친 결정적인 순간에는 그들을 저버린다는 이유에서였다.
§6.17.2sic Sp. Cassium in agros plebem vocantem, sic Sp. Maelium ab ore civium famem suis inpensis propulsantem oppresses, sic M. Manlium mersam et obrutam faenore partem civitatis in libertatem ac lucem extrahentem proditum inimicis.
이와 같이 평민들을 토지 분배로 부르던 스푸리우스 카시우스가 무너졌고, 이와 같이 자비로 시민들의 입에서 기근을 몰아냈던 스푸리우스 마엘리우스가 무너졌으며, 이와 같이 고리대금에 침몰하고 파묻혔던 국가의 일부 시민들을 자유와 빛으로 이끌어내던 M. 만리우스가 원수들에게 팔려갔다는 것이다.
saginare plebem populares viros, ut iugulentur.
평민들은 민중파 인물들이 도살당하게 하려고 그들을 살찌우고 있을 뿐이라고 했다.
§6.17.3hocine patiendum fuisse, si ad nutum dictatoris non responderit vir consularis? fingerent mentitum ante atque ideo non habuisse, quod tum responderet;
집정관을 지낸 인물이 독재관의 손짓 하나에 응답하지 않았다 해서 이런 일을 참아야 한단 말인가? 그가 이전에 거짓말을 했고, 그래서 그때 대답할 말이 없었다고 그들이 꾸며내게 내버려 두라.
cui servo umquam mendacii poenam vincula fuisse?
어떤 노예에게 거짓말의 벌이 투옥이었던 적이 있었던가?
§6.17.4non obversatam esse memoriam noctis illius, quae paene ultima atque aeterna nomini Romano fuerit? non speciem agminis Gallorum per Tarpeiam rupem scandentis? non ipsius M. Manli, qualem eum armatum, plenum sudoris ac sanguinis, ipso paene Iove erepto ex hostium manibus vidissent? selibrisne farris gratiam servatori patriae relatam?
로마의 이름에 거의 마지막이자 영원한 밤이 될 뻔했던 그날 밤의 기억이 눈앞에 어른거리지 않는단 말인가? 타르페이아 바위를 타고 오르던 가을인 군대의 모습이 보이지 않는단 말인가? 무장하고 땀과 피에 젖어, 바로 유피테르 자신을 원수의 손에서 구출해 내다시피 했던 그때 그 모습 그대로의 M. 만리우스 자신의 모습이 떠오르지 않는단 말인가? 조국의 구원자에게 베푼 은혜가 고작 밀 반 리브라로 갚아졌단 말인가?
§6.17.5et quem prope caelestem, cognomine certe Capitolini Iovi parem fecerint, eum pati vinctum in carcere, in tenebris obnoxiam carnificis arbitrio ducere animam? adeo in uno omnibus satis auxilii fuisse, nullam opem in tam multis uni esse?
그리고 그들이 거의 신에 가까운 존재로 만들었고, 적어도 '카피톨리누스'라는 별칭을 통해 카피톨리움의 유피테르와 동등하게 대접했던 그 인물이, 감옥에 묶여 어둠 속에서 처형인의 처분에 맡겨진 목숨을 이어가도록 방치한단 말인가? 참으로 한 사람 안에는 모두를 위한 충분한 도움이 있었건만, 이토록 많은 이들 가운데 그 한 사람을 위한 어떠한 도움도 없단 말인가?
§6.17.6iam ne nocte quidem turba ex eo loco dilabebatur refracturosque carcerem minabantur, cum remisso eo, quod erepturi erant, ex senatus consulto Manlius vinclis liberator.
이제 밤이 되어도 군중은 그곳을 떠나지 않고 감옥을 부수어 열겠다고 위협하기에 이르렀고, 그들이 힘으로 빼앗으려던 것을 원로원이 양보함으로써, 원로원 결의에 의해 만리우스는 사슬에서 풀려났다.
quo facto non seditio finita, sed dux seditioni datus est.
이 일로 인해 소요가 끝난 것이 아니라, 소요에 지도자가 주어지게 되었다.
§6.17.7per eosdem dies Latinis et Hernicis, simul colonis Circeiensibus et a Velitris, purgantibus se Volsci crimine belli captivosque repetentibus, ut suis legibus in eos animadverterent, tristia responsa reddita, tristiora colonis, quod cives Romani patriae oppugnandae nefanda consilia inissent.
같은 시기에 라티움인들과 헤르니쿠스인들, 그리고 키르케이이와 벨리트라이 출신의 식민시 이주민들이 볼스키인들의 전쟁 혐의로부터 자신들을 변호하고, 자신들의 법에 따라 처벌하기 위해 포로들을 돌려달라고 요구했으나, 냉혹한 답변이 돌아왔다. 식민시 이주민들에게는 답변이 더욱 가혹했는데, 그들이 로마 시민이면서도 조국을 공격하려는 참혹한 음모를 꾸몄기 때문이었다.
§6.17.8non negatum itaque tantum de captivis, sed, in quo ab sociis tamen temperaverant, denuntiatum senatus verbis, facesserent propere ex urbe ab ore atque oculis populi Romani, ne nihil eos legationis ius, externo non civi conparatum, tegeret.
그리하여 포로들의 인도가 거부되었을 뿐만 아니라, 비록 동맹국들에게는 삼갔던 처사였음에도 불구하고, 원로원의 이름으로 그들에게 당장 로마 인민의 눈앞과 시야에서 시외로 물러가라고 포고되었다. 이는 외국인을 위해 마련된 것이지 시민을 위한 것이 아닌 사절의 권리가 그들을 전혀 보호해 주지 못하는 일이 없도록 하기 위함이었다.