Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §6.13.1-6.13.8

ヴォルスキ軍の撃破と同盟部族の背信の露見

327 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマ軍は無謀に攻めてきたヴォルスキ人の軍勢を圧倒し、騎兵と歩兵の連携による追撃で大勝を収め、その陣営を占領した。捕虜の中にラティウム人やヘルニキ人の有力な若者が含まれていたことから、同盟国の公式な背信行為が露見した。

§6.13.1multitudo hostium, nulli rei praeterquam numero freta et oculis utramque metiens aciem, temere proelium iniit, temere omisit;
敵の多勢は、数以外の何ものにも頼らず、自他両方の戦列を目で測りながら、無謀にも戦闘を開始し、無謀にもそれをやめた。
§6.13.2clamore tantum missilibusque telis et primo pugnae impetu ferox gladios et conlatum pedem et vultum hostis ardore animi micantem ferre non potuit.
叫び声と投射兵器、そして戦闘の最初の突撃においてのみ猛々しかった彼らは、剣と、接近した足元と、気迫に満ちて輝く敵の顔に耐えることができなかった。
§6.13.3inpulsa frons prima et trepidatio subsidiis inlata;
最前線が押し戻され、動揺が予備兵に伝わった。
et suum terrorem intulit eques;
そして騎兵が彼ら特有の恐怖をもたらした。
rupti inde multis locis ordines motaque omnia et fluctuanti similis acies erat.
こうして多くの場所で隊列が崩れ、すべてが動き、戦列はうねる波のようであった。
dein, postquam cadentibus primis iam ad se quisque perventuram caedem cernebat, terga vertunt.
その後、最前線の者たちが倒れ、今や各自が自分にまで虐殺が及ぼうとしているのを見ると、背を向けた。
§6.13.4instare Romanus;
ローマ人は追撃した。
et donec armati confertique abibant, peditum labor in persequendo fuit;
そして、彼らが武装し密集して退却している間は、追撃の労苦は歩兵のものであった。
postquam iactari arma passim fugaque per agros spargi aciem hostium animadversum est, tum equitum turmae emissae dato signo, ne in singulorum morando caede spatium ad evadendum interim multitudini darent:
兵器があちこちに投げ捨てられ、逃亡によって敵の戦列が野原に四散したことが認められると、そのとき、個々の者の殺戮に時間を取られて、その間に多勢に逃れる隙を与えないようにという合図が与えられて、騎兵の部隊が送り出された。
§6.13.5satis esse missilibus ac terrore inpediri cursum obequitandoque agmen teneri, dum adsequi pedes et iusta caede conficere hostem posset.
投射兵器と恐怖によって敵の敗走を妨げ、馬を並べて走らせることで敵の隊列を引き止めておき、その間に歩兵が追いついて、本格的な殺戮によって敵を仕留めることができれば十分である、というものであった。
§6.13.6fugae sequendique non ante noctem finis fuit.
逃走と追撃の終わりは夜の前には来なかった。
capta quoque ac direpta eodem die castra Volscorum, praedaque omnis praeter libera corpora militi concessa est.
ヴォルスキ人の陣営もまた同じ日に占領されて略奪され、自由人の捕虜を除くすべての戦利品が兵士たちに与えられた。
§6.13.7pars maxima captivorum ex Latinis atque Hernicis fuit, nec hominum de plebe, ut credi posset mercede militasse, sed principes quidam iuventutis inventi, manifesta fides publica ope Volscos hostes adiutos.
捕虜の大部分はラティウム人とヘルニキ人からなっており、賃金のために従軍したと信じられうるような平民ではなく、青年たちの指導者たちが何人か見つかり、ヴォルスキ人の敵が国家の援助によって助けられたという明白な証拠となった。
§6.13.8Cerceiensinm quoque quidam cogniti et coloni a Velitris;
キルケイイの人々も何人か、そしてウェリトラエからの植民者たちも確認された。
Romamque omnes missi percunctantibus primoribus patrum eadem, quae dictatori, defectionem sui quisque populi, haud perplexe indicavere.
彼らは全員ローマに送られ、元老院の有力者たちが尋ねると、独裁官に語ったのと同じこと、すなわち、各自の属する民の反逆を包み隠さず告げた。

語釈・文法注

  1. 6.13.4instare Romanus — 歴史的不定詞 `instare`(現在不定詞が直説法未完了過去の代わりに用いられ、叙事詩的・歴史的な緊迫感を表す)と、単数集合名詞 `Romanus`(「ローマ人(たち)」)の組み合わせ。主節の主動詞として機能している。
  2. 6.13.4ne in singulorum morando caede spatium ad evadendum interim multitudini darent — `morando` は「遅れる、時間を浪費する」という意味の自動詞 `moror` の動名詞奪格で、「遅れることによって」という手段・原因を表す。これが前置詞 `in` と名詞 `caede`(殺戮において)の間に挿入されている。`singulorum` は `caede` に係る所有属格(個々の人々の殺戮)。
  3. 6.13.5satis esse — 前文の `dato signo`(合図が与えられて)から導かれる、伝達内容(間接話法)の主文を構成する不定詞句。`esse` の主語は `inpediri`(妨げられること)および `teneri`(引き止められること)という不定詞名詞句。
  4. 6.13.7fides publica ope Volscos hostes adiutos — 同格の対格不定詞構文。`adiutos [esse]` は対格不定詞句で、名詞 `fides`(証拠、保証)と名詞並置(同格)の関係にあり、「敵であるヴォルスキ人が国家の援助によって助けられたという明白な証拠」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §6.13.1-6.13.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.13.1-6.13.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。