Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §5.8.1-5.8.13

アンクスルの陥落と将軍の不和によるヴェイイの敗戦

267 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新任の軍事護民官たちの任期中にアンクスルのローマ守備隊が奇襲を受け陥落する。さらにヴェイイ包囲戦では、指揮官のセルギウスとウェルギニウスの個人的な不和と傲慢さから陣営が敵の挟撃にさらされ大敗を喫し、二人は元老院で互いの罪をなすりつけ合う。

§5.8.1insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit C. Servilium Ahalam tertium, Q. Servilium, L. Verginium, Q. Sulpicium, A. Manlium iterum, M. Sergium iterum.
翌年は、執政官の権限を持つ軍事護民官として、ガイウス・セルウィリウス・アハラ(三度目)、クィントゥス・セルウィリウス、ルキウス・ウェルギニウス、クィントゥス・スルピキウス、アウルス・マンリウス(二度目)、マルクス・セルギウス(二度目)を擁した。
§5.8.2his tribunis, dum cura omnium in Veiens bellum intenta est, neglectum Anxuri praesidium vacationibus militum et Volscos mercatores vulgo receptando proditis repente portarum custodibus oppressum est.
これらの護民官の任期中、すべての人の関心がヴェイイとの戦争に注がれていた間、アンクスルにおける守備隊は、兵士たちの休暇(職務免除)や、ウォルスキ人の商人を広く受け入れていたことによって軽視されており、門の守衛たちが突如裏切ったことで、不意を突かれて制圧された。
§5.8.3minus militum periit, quia praeter aegros lixarum in modum omnes per agros vicinasque urbes negotiabantur.
兵士たちのうち、死亡した者は比較的少なかった。 なぜなら、病人を除いて、全員が従軍商人のように野良や近隣の都市で商売をしていたからである。
§5.8.4nec Veis melius gesta res, quod tum caput omnium curarum publicarum erat;
ヴェイイにおいても事態は少しも良く運ばなかった。 そこは当時、すべての公的な関心の中心であった。
nam et duces Romani plus inter se irarum quam adversus hostes animi habuerunt, et auctum est bellum adventu repentino Capenatium atque Faliscorum.
というのも、ローマの将軍たちは敵に対する闘志よりも、互いの間でより多くの怒りを抱いており、また、カペーナ人とファリスキ人の突然の到来によって戦争が拡大したからである。
§5.8.5hi duo Etruriae populi, quia proximi regione erant, devictis Veis bello quoque Romano se proximos fore credentes, Falisci propria etiam causa infesti,
エトルリアのこれら二つの民族は、地理的に最も近かったため、ヴェイイが征服されれば自分たちもローマとの戦争に最も近づくことになると信じており、またファリスキ人は固有の理由からも敵意を抱いていた。
§5.8.6quod Fidenati bello se iam antea inmiscuerant, per legatos ultro citroque missos iure iurando inter se obligati cum exercitibus necopinato ad Veios accessere.
すなわち、彼らは以前すでにフィデナエとの戦争に介入していたからであり、使節を相互に派遣して誓いによって互いに結ばれ、軍隊を率いて不意にヴェイイに接近した。
§5.8.7forte ea regione, qua M. Sergius tribunus militum praeerat, castra adorti sunt ingentemque terrorem intulere, quia Etruriam omnem excitam sedibus magna mole adesse Romani crediderant.
たまたま、軍事護民官マルクス・セルギウスが指揮していた地域で、彼らは陣営を襲撃し、巨大な恐怖をもたらした。 なぜならローマ人たちは、全エトルリアがその居住地から呼び起こされ、大軍をもって迫っていると信じたからである。
eadem opinio Veientes in urbe concitavit.
同じ思い込みが、市内のヴェイイ人たちを奮起させた。
ita ancipiti proelio castra Romana oppugnabantur;
こうして、ローマの陣営は挟撃される形で攻撃された。
§5.8.8concursantesque cum huc atque illuc signa transferrent, nec Veientem satis cohibere intra munitiones nec suis munimentis arcere vim ac tueri se ab exteriore poterant hoste.
ローマ兵たちはあちこち走り回り、軍旗をあちらこちらへと移動させていたが、ヴェイイ人を防壁の内に十分に押し込めることも、自分たちの防御壁で外側の敵からの攻撃を防いで自らを守ることもできなかった。
§5.8.9una spes erat, si ex maioribus castris subveniretur, ut diversae legiones aliae adversus Capenatem ac Faliscum, aliae contra eruptionem oppidanorum pugnarent;
唯一の望みは、より大きな陣営から救援が送られ、分かれたレギオンが、一方はカペーナ人とファリスキ人に対して、他方は町の人々の出撃に対して戦うことであった。
sed castris praeerat Verginius privatim Sergio invisus infestusque.
しかし、その陣営を率いていたのは、私的にセルギウスを憎み、敵視していたウェルギニウスであった。
§5.8.10is, cum pleraque castella oppugnata, superatas munitiones, utrimque invehi hostem nuntiaretur, in armis milites tenuit, si opus foret auxilio, collegam dictitans ad se missurum.
彼は、多くの砦が攻撃され、防御壁が突破され、敵が両側から突入していると報告されても、兵士たちを武装させたまま留め置き、もし援助が必要ならば、同僚が自分に使者を送ってくるはずだと言い張った。
huius adrogantiam pertinacia alterius aequabat,
この彼の傲慢さに、もう一人の執念深さが匹敵していた。
§5.8.11qui, ne quam opem ab inimico videretur petisse, vinci ab hoste quam vincere per civem maluit.
すなわち、彼は、仇敵からいかなる援助も求めたように見えないよう、市民の手を借りて勝つよりも、敵に敗れることを望んだのである。
§5.8.12diu in medio caesi milites;
長い間、兵士たちは挟まれて殺戮された。
postremo desertis munitionibus perpauci in maiora castra, pars maxima atque ipse Sergius Romam pertenderunt.
ついに防御壁が放棄され、ごく少数がより大きな陣営へ、大部分とセルギウス自身はローマへと直行した。
ubi cum omnem culpam in collegam inclinaret, acciri Verginium ex castris, interea praeesse legatos placuit.
そこで彼がすべての罪を同僚に着せたため、ウェルギニウスを陣営から召還し、その間は副官たちが指揮を執ることが決定された。
§5.8.13acta deinde in senatu res est certatumque inter collegas maledictis.
その後、この件は元老院で議論され、同僚たちの間で罵り合いの論争が行われた。
pauci rei publicae, plerique huic atque illi, ut quosque studium privatim aut gratia occupaverat, adsunt.
国家のために立つ者はわずかで、大部分は、各自が私的な熱意や恩義に捉われるままに、この者やあの者の側に立った。

語釈・文法注

  1. §5.8.2Anxuri — 名詞 *Anxur*(アンクスル)の地格(locative)。一見すると属格や与格のように見えるが、「アンクスルにおいて」という場所を表している。
  2. §5.8.6hi duo Etruriae populi... accessere — 文の骨格は `hi duo Etruriae populi... accessere`(エトルリアのこれら二つの民族は接近した)である。主語 `populi` に対し、分詞 `credentes` がかかり、その下で `Falisci`(ファリスキ人)が同格的に挿入されて個別の理由を説明し、さらに相互の誓約を示す分詞 `obligati` がかかった上で、最終的な主動詞 `accessere`(*accesserunt* の縮約形)へと至る長大な文構造を持つ。
  3. §5.8.10collegam dictitans ad se missurum — 頻出動詞 *dictito* の現在分詞である `dictitans` が導く対格不定詞構文(A.C.I.)である。未来能動不定詞 `missurum [esse]` の `esse` が省略されており、その意味上の主語が対格の `collegam`(同僚、すなわちセルギウス)である。また、`ad se`(自分のもとへ)の `se` は、主節の主語であるウェルギニウスを指す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §5.8.1-5.8.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.8.1-5.8.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。