§5.50.1omnium primum, ut erat diligentissimus religionum cultor, §5.50.2quae ad deos inmortalis pertinebant, rettulit et senatus consultum facit, fana omnia, quoad ea hostis possedisset, restituerentur expiarenturque expiatioque eorum in libris per duumviros quaereretur;
何よりもまず、彼は神々への崇敬において極めて敬虔な人物であったため、不死の神々に関わる事柄について元老院に諮り、元老院決議を通過させた。 すなわち、すべての神殿が、敵がそれらを占有していた限りにおいて、修復され、清められるべきであり、それらの清めの儀式が二人官によって[シビュラの]書の中から探し出されるべきであること。
cum Caeritibus hospitium publice fieret,
カエレの人々とは公的な友好関係を結ぶべきであること。
§5.50.3quod sacra populi Romani ac sacerdotes recepissent beneficioque eius populi non intermissus honos deum inmortalium esset;
なぜなら、彼らはローマ人民の聖物と神官たちを受け入れ、その人民の恩恵によって、不死の神々への崇敬が途絶えることなく続けられたからである。
§5.50.4ludi Capitolini fierent, quod Iuppiter optimus maximus suam sedem atque arcem populi Romani in re trepida tutatus esset, collegiumque ad eam rem M. Furius dictator constitueret ex eis, qui in Capitolio atque arce habitarent.
カピトリアの競技会を開催すべきであること。 なぜなら、至高至大のユーピテルが、国家の危急の際において、自身の座所でありローマ人民の砦である場所を守り抜いたからである。 そして、カピトリウムと砦に居住している者たちから、独裁官マルクス・フリウスがその競技会のための団体を設立すべきであること。
§5.50.5expiandae etiam vocis nocturnae, quae nuntia cladis ante bellum Gallicum audita neglectaque esset, mentio inlata iussumque templum in Nova via Aio Locutio fieri.
また、ガリア戦争の前に聞かれながらも無視され、敗北の先触れとなった、あの夜の声の清めについての提案がなされ、ノーウァ街道にアイウス・ロクティウスの神殿を建設することが命じられた。
§5.50.6aurum, quod Gallis ereptum erat quodque ex aliis templis inter trepidationem in Iovis cellam conlatum, cum, quo referri oporteret, confusa memoria esset, sacrum omne iudicatum et sub Iovis sella poni iussum.
ガリア人から奪い返された金、および混乱の最中に他の神殿からユーピテルの内陣へと集められていた金は、それらを本来どこへ返還すべきか記憶が混乱していたため、すべて聖なるものと判定され、ユーピテルの座の下に置くことが命じられた。
§5.50.7iam ante in eo religio civitatis apparuerat, quod, cum in publico deesset aurum, ex quo summa pactae mercedis Gallis confieret, a matronis conlatum acceperant, ut sacro auro abstineretur.
これよりすでに前に、国家の敬虔さは次の点に現れていた。 すなわち、ガリア人に支払うべき約束の身代金の総額を調達するために、公的な金が不足していたとき、聖なる金を使用するのを避けるために、既婚女性たちから拠出された金を受け入れたことである。
matronis gratiae actae honosque additus, ut earum sicut virorum post mortem sollemnis laudatio esset.
女性たちには感謝が捧げられ、男性たちと同様に、彼女たちの死後にも公式の追悼演説が行われるという名誉が加えられた。
§5.50.8his peractis, quae ad deos pertinebant quaeque per senatum agi poterant, tum demum agitantibus tribunis plebem adsiduis contionibus, ut relictis ruinis in urbem paratam Veios transmigrarent, in contionem universe senatu prosequente escendit atque ita verba fecit:
神々に関わる事柄、および元老院を通じて行われ得るこれらのことが完了すると、そのときになってようやく、護民官たちが絶え間ない民会によって平民を煽り立て、廃墟を捨てて、すでに準備された都市ウェイイへと移住するように仕向けていたため、元老院議員全員が付き添う中で、彼は民会の演壇に登り、次のように演説した。