Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §5.5.1-5.5.12

ヴェイイ包囲継続の必要と撤退の危険

264 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アッピウス・クラウディウスは、ヴェイイ撤退がもたらす防衛上の危機と、これまでの兵士たちの包囲設営の多大な苦労が水の泡になる不利益を強調する。また、戦争の遅延は中立を保っているエトルリア諸都市を再び連帯させ、ローマに新たな敵を増やす危険性があると説く。

§5.5.1cum his molliter et per dilationes bellum geri oportet? si nos tam iustum odium nihil movet, ne illa quidem, oro vos, movent?
このような者たちに対して、生ぬくく、また遅延によって戦争が遂行されるべきだろうか。 もしそれほど正当な憎しみが私たちを全く動かさないとしても、諸君にお願いだが、次のことさえも私たちを動かさないのだろうか。
§5.5.2operibus ingentibus saepta urbs est, quibus intra muros coercetur hostis;
都市は巨大な土木構築物によって囲まれており、それらによって敵は城壁の内部に閉じ込められている。
agrum non coluit, et culta evastata sunt bello;
彼らは土地を耕作しておらず、耕作されていた土地は戦争によって荒廃させられた。
§5.5.3si reducimus exercitum, quis est, qui dubitet illos non a cupiditate solum ulciscendi, sed etiam necessitate inposita ex alieno praedandi, cum sua amiserint, agrum nostrum invasuros? non differimus igitur bellum isto consilio, sed intra fines nostros accipimus.
もし私たちが軍を撤退させるなら、彼らが自らのものを失ったことで、復讐の欲望からだけでなく、他人のものから略奪せざるを得ないという課された必要性からも、私たちの土地に侵入するであろうことを、誰が疑うだろうか。 したがって、私たちはその方針によって戦争を延期しているのではなく、私たちの国境の内部にそれを受け入れているのである。
§5.5.4quid? illud, quod proprie ad milites pertinet, quibus boni tribuni plebis olim stipendium extorquere voluerunt, nunc consultum repente volunt, quale est?
では、とりわけ兵士たちに関わる事柄、すなわち、かつては「善良な」護民官たちが彼らから給料を強奪しようと欲したのに、今や突然彼らの利益を図りたいと欲しているその事柄については、どうだろうか。 それはどのようなものか。
§5.5.5vallum fossamque, ingentis utramque rem operis, per tantum spatii duxerunt;
彼らは、ともに巨大な労作である土塁と堀を、これほど長い距離にわたって築いた。
castella primo pauca, postea exercitu aucto creberrima fecerunt;
砦を、最初は少数、のちに軍勢が増強されると、非常に密に建設した。
munitiones non in urbem modo, sed in Etruriam etiam spectantes, si qua inde auxilia veniant, opposuere;
防御壁を、都市に向けるだけでなく、そこから何らかの援軍が来る場合に備えて、エトルリアの方にも向けて対置した。
§5.5.6quid turres, quid vineas testudinesque et alium oppugnandarum urbium apparatum loquar? cum tantum laboris exhaustum sit et ad finem iam operis tandem perventum, relinquendane haec censetis, ut ad aestatem rursus novus de integro his instituendis exsudetur labor?
塔や、ヴィネアや、テストゥードや、その他の都市攻囲用の諸用具について、私が語る必要があろうか。 これほど多くの労苦が尽くされ、今やようやく工事の終わりに達しているというのに、夏になって再び、これらを一から構築するために新たな労苦が汗して流されるために、これらを放棄すべきだと諸君は考えるのか。
§5.5.7quanto est minus operae opera tueri facta et instare ac perseverare defungique cura brevi? brevis enim profecto res est, si uno tenore peragitur nec ipsi per intermissiones has intervallaque lentiorem spem nostram facimus.
完成した工事の成果を守り、迫り、耐え忍び、短い期間でこの心配事から解放されることは、どれほど少ない労力で済むことか。 というのも、もし一気呵成に遂行され、私たち自身がこれらの中断や間隔によって自らの希望をより長引かせて鈍らせるようにしないならば、そのことは実に短時間で済むのである。
§5.5.8loquor de operae et de temporis iactura;
私は労力と時間の損失について語っている。
quid? periculi, quod differendo bello adimus, num oblivisci nos haec tam crebra Etruriae concilia de mittendis Veios auxiliis patiuntur? ut nunc res se habet,
では、戦争を延期することによって私たちが直面する危険についてはどうだろうか。 ヴェイイへ援軍を送ることに関する、これほど頻繁なエトルリアの会議が、私たちにそれを忘れさせるだろうか。
§5.5.9irati sunt, oderunt, negant missuros;
現状では、彼らは怒り、憎んでおり、送らないと言っている。
quantum in illis est, capere Veios licet.
彼らの関わる限りにおいて、ヴェイイを占領することは許されている。
quis est, qui spondeat eundem, si differtur bellum, animum postea fore,
もし戦争が延期されるなら、後になって同じ心づもりであり続けると、誰が保証できようか。
§5.5.10cum, si laxamentum dederis, maior frequentiorque legatio itura sit, cum id, quod nunc offendit Etruscos, rex creatus Veis, mutari spatio interposito possit vel consensu civitatis, ut eo reconcilient Etruriae animos, vel ipsius voluntate regis, qui obstare regnum suum saluti civium nolit?
というのも、もし猶予を与えるならば、より大規模でより頻繁な使節団が派遣されることになるだろうし、また現在エトルリア人たちを不快にさせていること、すなわちヴェイイにおいて王が立てられたということが、時の経過によって、あるいは市民たちの合意(すなわち、それによってエトルリア人たちの心を和らげるための合意)によって、あるいは、自身の王位が市民の安全の妨げになることを望まない王自身の意志によって、変わりうるからである。
§5.5.11videte, quot res quam inutiles sequantur illam viam consilii, iactura operum tanto labore factorum, vastatio inminens finium nostrorum, Etruscum bellum pro Veiente concitatum.
あの計画の道をたどるなら、どれほど多くの不利益な事態が従うことになるかを見よ。 すなわち、多大な労力をもって完成された工事の無駄、私たちの国境への差し迫った荒廃、そしてヴェイイとの戦争に代わって引き起こされるエトルリア全体との戦争である。
haec sunt,
これらが、護民官諸君、諸君の計画である。
§5.5.12tribuni, consilia vestra, non hercule dissimilia ac si quis aegro, qui curari se fortiter passus extemplo convalescere possit, cibi gratia praesentis aut potionis longinquum et forsitan insanabilem morbum efficiat.
誓ってそれは、もしある人が、治療を毅然と受け入れるなら直ちに回復できるはずの病人に、目先の食べ物や飲み物の喜びのために、長引き、おそらくは不治となる病をもたらすのと何ら異ならない。

語釈・文法注

  1. §5.5.3dubitet illos ... invasuros — 疑念を表す動詞 *dubitare* の後には、特に否定(*non dubitare*)や疑問(*quis dubitet*)の文脈では通常 *quin* 節が続くが、ここでは不定詞を伴う対格(Accusativus cum Infinitivo)構文(*illos ... invasuros*)が用いられており、間接話法として機能している。
  2. §5.5.4consultum repente volunt — 動詞 *volo* に完了受動分詞(*consultum*)が組み合わされた構文で、強い希望を表す。*consultum* は *consulo*(与格を支配して「〜の利益を考慮する、〜のために配慮する」)の分詞であり、ここでは先行詞の *militibus*(*quibus* から補われる)が意味上の与格として機能している。
  3. §5.5.7quanto est minus operae — *quanto* は差の程度を表す奪格(「どれほど多く」)、*minus* は名詞的に用いられた中性比較級で主語の不定詞句に対する補語、*operae* は *minus* に係る部分属格(「労力のうちの」)。全体で「完成した仕事を維持することなどが、どれほど少ない労力で済むことか」という意味になる。
  4. §5.5.12non ... dissimilia ac si quis ... efficiat — 形容詞 *dissimilis*(異なる)に *ac si*(まるで〜であるかのように)を伴う比較構文で、「〜するのと異ならない(=全く同様である)」を意味する。接続法現在 *efficiat* は反実仮想あるいは潜在的な仮定を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §5.5.1-5.5.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.5.1-5.5.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。