Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §5.30.1-5.30.8

ウェイイ移住法案の否決と平民への土地分配

289 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カミッルスと貴族たちによる涙ながらの懇願により、平民のウェイイ移住法案は僅差で否決される。勝利した貴族たちは、平民との融和と子育ての奨励のためにウェイイの土地分配を決議する。

§5.30.1senatum vero incitare adversus legem haud desistebat: ne aliter descenderent in forum, cum dies ferendae legis venisset, quam ut qui meminissent sibi pro aris focisque et deum templis ac solo, in quo nati essent, dimicandum fore.
しかし、カミッルスは元老院を説得して法案に抵抗させることをやめなかった。 法案が提出される日が来たときには、自分たちが祭壇と炉、神々の神殿、そして自らが生まれた土地のために戦わねばならないのだと覚悟した者たちとしてでなければ、フォルムに下るべきではない、と。
§5.30.2nam quod ad se privatim attineat, si suae gloriae sibi inter dimicationem patriae meminisse sit fas, sibi amplum quoque esse urbem ab se captam frequentari, cotidie se frui monumento gloriae suae et ante oculos habere urbem latam in triumpho suo, insistere omnes vestigiis laudum suarum; §5.30.3sed nefas ducere desertam ac relictam ab dis inmortalibus incoli urbem et in captivo solo habitare populum Romanum et victrice patria victam mutari.
というのも、自分個人のことについて言えば、祖国の危急のさなかに自分自身の栄光を覚えることが許されるならば、自分が占領した都市が多くの人々で賑わうことは自分にとっても誇らしいことであり、日々、自らの栄光の記念碑を享受し、自分の凱旋式において引き回された都市を目の前に据え、皆が自分の称賛の足跡を踏みしめているのを見ることは(誇らしいことである)が、しかし、不死の神々によって見捨てられ去られた都市に住むこと、ローマ人民が征服された土地に住むこと、そして勝利した祖国が敗北した都市と取り替えられることを、不届きなことであると彼は考えている。
§5.30.4his adhortationibus principis concitati patres, senes iuvenesque, cum ferretur lex, agmine facto in forum venerunt dissipatique per tribus suos quisque tribules prensantes orare cum lacrimis coepere,
この指導者の激励に駆り立てられた貴族たちは、老いも若きも、法案が提出されたとき、隊列を組んでフォルムへとやって来て、部族ごとに散らばり、それぞれが自分の部族員の手を握って、涙ながらに懇願し始めた。
§5.30.5ne eam patriam, pro qua fortissime felicissimeque ipsi ac patres eorum dimicassent, desererent, Capitolium, aedem Vestae, cetera circa templa deorum ostentantes;
自分たち自身やその父親たちが最も勇敢に、そして最も幸運に戦い抜いたあの祖国を見捨てないように、と、カピトリウム、ウェスタの神殿、そして周囲の他の神々の神殿を指し示しながら。
§5.30.6ne exulem, extorrem populum Romanum ab solo patrio ac diis penatibus in hostium urbem agerent eoque rem adducerent, ut melius fuerit non capi Veios, ne Roma desereretur.
父祖の土地や守護神から、追放され、放浪するローマ人民を、敵の都市へと追い立てることのないように、そして「ローマが見捨てられないためには、ウェイイなど占領されない方がよかった」ということになるようなところにまで事態を導かないように、と。
§5.30.7quia non vi agebant, sed precibus et inter preces multa deorum mentio erat, religiosum parti maximae fuit, et legem una plures tribus antiquarunt quam iusserunt.
彼らが力によってではなく、懇願によって行動し、その懇願の中に神々への多くの言及があったため、大部分の人々にとってそれは宗教的な畏怖となり、賛成した部族よりも、反対した部族の方が 1部族だけ多くなった。
§5.30.8adeoque ea victoria laeta patribus fuit, ut postero die referentibus consulibus senatus consultum fieret, ut agri Veientani septena iugera plebi dividerentur nec patribus familiae tantum, sed ut omnium in domo liberorum capitum ratio haberetur, vellentque in eam spem liberos tollere.
そしてこの勝利は貴族たちにとって非常に喜ばしいものであったため、翌日コンスルたちの諮問により、ウェイイの土地が平民に一人あたり7ユゲラずつ分配されること、しかも家父長に対してだけでなく、家の中のすべての自由な子供たちの頭数も考慮されること、そして彼らがその希望のもとに子供を育てることを望むようになること、という元老院決議が行われた。

語釈・文法注

  1. §5.30.1ne aliter descenderent in forum, cum dies ferendae legis venisset, quam ut qui meminissent — incitare に続く間接命令の節。ne aliter... quam ut... は「〜以外の仕方では〜しないように」という強い制限・条件を示す。ut qui の qui は関係代名詞で、先行詞(「人々」)が省略されており、meminissent(接続法過去完了、間接話法内の従属節)を伴って「心に銘記している人々として(でなければ)」という意味になる。
  2. §5.30.2sibi amplum quoque esse urbem ab se captam frequentari — 間接話法における対格不定詞構文。sibi はカミッルス自身を指す与格。amplum(誇らしい、名誉なこと)は形容詞中性単数主格で、不定詞 frequentari(主語は urbem ab se captam)を主語とする述語。全体で「自分が占領した都市が人口で満たされることは、自分にとっても名誉なことである」という意味になる。
  3. §5.30.7una plures tribus antiquarunt quam iusserunt — una(単数女性奪格、ここでは「一つだけ多い」という差異の度合いを示す副詞的表現)が plures に係り、「(賛成した部族よりも)一つだけ多くの部族が」という意味になる。antiquarunt(antiquaverunt の短縮形)は「古いままとする、否決する」を意味し、iusserunt(「命じる、可決する」)と対比されている。
  4. §5.30.8vellentque in eam spem liberos tollere — vellent は ut 節内の接続法で、ratio haberetur と並列されている。liberos tollere はローマの慣習で、生まれた子供を父親が床から抱き上げて自分の子供として認知・養育することを指す。全体で「(平民たちが土地分配の)希望を抱いて子供を育てることを望むように」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §5.30.1-5.30.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.30.1-5.30.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。