§5.3.1is tum iam non promptus ingenio tantum, sed usu etiam exercitatus talem orationem habuit:
彼はそのとき、生まれつき才気煥発であっただけでなく、経験によっても鍛えられており、次のような演説を行った。
§5.3.2“si umquam dubitatum est, Quirites, utrum tribuni plebis vestra, an sua causa seditionum semper auctores fuerint, id ego hoc anno desisse dubitari certum habeo;
「クィリーテースよ、もし護民官たちが常に煽動を企てるのは諸君のためなのか、それとも彼ら自身のためなのかが、かつて疑われたことがあったとすれば、その疑いは今年、解消されたと私は確信している。
§5.3.3et cum laetor tandem longi erroris vobis finem factum esse, tur, quod secundis potissimum vestris rebus hic error est sublatus, et vobis et propter vos rei publicae gratulor.
そして、ついに諸君の長い誤りに終止符が打たれたことを喜ぶ一方で、この誤りが他ならぬ諸君の順調な状況において取り除かれたことについて、諸君に対しても、また諸君のゆえに国家に対しても、特に祝意を表するものである。
§5.3.4an est quisquam, qui dubitet nullis iniuriis vestris, si quae forte aliquando fuerunt, umquam aeque quam munere patrum in plebem, cum aera militantibus constituta sunt, tribunos plebis offensos ac concitatos esse?
それとも、もし仮にいつか諸君に対する何らかの不当な扱いがあったとしても、兵士たちに手当が制定されたときの、貴族たちから平民への贈り物ほどに、護民官たちが気分を害し、激昂させられたことはいまだかつてなかったということを、疑う者がいるだろうか。
§5.3.5quid illos aliud aut tum timuisse creditis aut hodie turbare velle nisi concordiam ordinum, quam dissolvendae maxime tribuniciae potestatis rentur esse?
彼らが、あのとき恐れたのも、今日混乱を引き起こそうと欲しているのも、身分間の調和以外の何であると諸君は信じるのか。 彼らはそれこそが護民官権限を解体する上で最も決定的なものであると考えているのだ。
§5.3.6sic hercule tamquam artifices inprobi opus quaerunt inquieti;
まったく彼らは、不当な職人が仕事を求めるように、絶えず落ち着きを欠いている。
semper aegri aliquid esse in re publica volunt, ut sit, ad cuius curationem a vobis adhibeantur.
国家の中に常に何か病んだ部分があることを彼らは望んでいる。 諸君によってその治療のために自分が召し出されるように。
§5.3.7utrum enim defenditis, an inpugnatis plebem? utrum militantium adversarii estis, an causam agitis? quidquid patres faciunt, displicet, sive illud pro plebe sive contra plebem est,
というのは、諸君は平民を守っているのか、それとも攻撃しているのか。 従軍している者たちの敵なのか、それとも彼らの弁護をしているのか。 貴族たちのなすことは、それが平民のためであろうと、平民に反することであろうと、すべて気に入らないのだ。
§5.3.8et quem ad modum cum servis suis vetant domini quicquam rei alienis hominibus esse pariterque in iis beneficio ac maleficio abstineri aecum censent, sic vos interdicitis patribus commercio plebis, ne nos comitate ac munificentia nostra provocemus plebem nec plebs nobis dicto audiens atque oboediens sit.
そして、主人が自らの奴隷に対して、他人が一切関わることを禁じ、彼らに対して恩恵を与えることも害を加えることも同様に控えるのが当然だとみなすように、諸君は貴族たちが平民と交わることを禁じている。 それは、私たちが親切さと寛大さによって平民の心を引きつけることがなく、また平民が私たちの言葉に耳を傾け、従うことがないようにするためである。
§5.3.9quanto tandem, si quicquam in vobis non dico civilis, sed humani animi esset, favere vos magis et, quantum in vobis esset, indulgere potius comitati patrum atque obsequio plebis oportuit?
一体全体、もし諸君の中に、市民としての精神とは言わないまでも、人間としての精神が少しでもあるならば、貴族たちの親切さと平民の従順さを、よりいっそう支持し、諸君の力の及ぶ限り、むしろ温かく見守るべきであったのではないか。
§5.3.10quae si perpetua concordia sit, quis non spondere ausit maximum hoc imperium inter finitimos brevi futurum esse?
もしこの協調が永続するならば、この帝国が近隣諸国の中で間もなく最大のものとなることを、誰があえて保証しないだろうか」