§5.18.1haud invitis patribus P. Licinium Calvum praerogativae tribunum militum non petentem creant, moderationis expertae in priore magistratu virum, ceterum iam tum exactae aetatis;
貴族たちも嫌がることなく、彼らは自ら求めていないプブリウス・リキニウス・カルウスを、最初の投票において軍事護民官に選出した。 彼は以前の政務官職において節度が実証された人物であったが、しかしながら当時すでに高齢に達していた。
§5.18.2omnesque deinceps ex collegio eiusdem anni refici apparebat, L. Titinium, Q. Manlium, P. Maenium, Cn. Genucium, L. Atilium.
そして、同年の同僚グループから全員、すなわちルキウス・ティティニウス、クィントゥス・マンリウス、プブリウス・マエニウス、グナエウス・ゲヌキウス、ルキウス・アティリウスが、続けて再選されることが確実と思われた。
qui priusquam renuntiarentur iure vocatis tribubus, permissu interregis P. Licinius Calvus ita verba fecit: “omen concordiae,
彼らが法に従って召集された部族会によって当選を布告される前に、空位期執政の許しを得て、プブリウス・リキニウス・カルウスは次のように演説した。
§5.18.3Quirites, rei maxime in hoc tempus utili, memoria nostri magistratus vos his comitiis petere in insequentem annum video;
「市民の皆さん、この時期に最も有益な事柄である調和の兆しを、あなたがたが私たちの政務官職の記憶によって、この民会において来年に向けて求めているのを私は見ています。
§5.18.4sed collegas eosdem reficitis, etiam usu meliores factos, me iam non eundem, sed umbram nomenque P. Licini relictum videtis.
しかし、あなたがたは経験によってさらに有能になった同じ同僚たちを再選する一方で、私については、もはやかつての私ではなく、後に残されたプブリウス・リキニウスの影と名前にすぎないものを見ています。
vires corporis adfectae, sensus oculorum atque aurium hebetes, memoria labat, vigor animi obtunsus.
身体の力は損なわれ、目や耳の感覚は衰え、記憶は薄れ、精神の活力は鈍っています。
§5.18.5en vobis” inquit “iuvenem,” filium tenens, “effigiem atque imaginem eius, quem vos antea tribunum militum ex plebe primum fecistis.
『ここに、あなたがたのために一人の若者がいます』と、彼は息子を抱き寄せながら言った。 『かつてあなたがたが平民から最初の軍事護民官として選出した男の、写しであり生き写しである若者です。
hunc ego institutum disciplina mea vicarium pro me rei publicae do dicoque vosque quaeso, Quirites, delatum mihi ultro honorem huic petenti meisque pro eo adiectis precibus mandetis.
私の教えによって育てられたこの者を、私は自分の代わりとして国家に捧げ、推薦します。 そして市民の皆さん、私に自発的に授けられた名誉を、それを求めているこの者に、そして彼のための私の祈りを添えて、委ねてくださるよう懇願します。
” datum id petenti patri,
』このことは、懇願する父親に聞き入れられた。
§5.18.6filiusque eius P. Licinius tribunus militum consulari potestate cum iis, quos supra scripsimus, declaratus.
そして、彼の息子プブリウス・リキニウスが、私たちが上に記した者たちと共に、執政官権限を持つ軍事護民官として宣言された。
§5.18.7Titinius Genuciusque tribuni militum profecti adversus Faliscos Capenatesque, dum bellum maiore animo gerunt quam consilio, praecipitavere in insidias.
軍事護民官のティティニウスとゲヌキウスは、ファレリイ人とカペナ人に対して出撃したが、思慮よりも旺盛な闘志をもって戦いを交えたために、伏兵の罠に陥った。
§5.18.8Genucius morte honesta temeritatem luens ante signa inter primores cecidit;
ゲヌキウスは名誉ある死をもって自らの無謀さを償い、軍旗の前で最前線の戦士たちの間に斃れた。
Titinius in editum tumulum ex multa trepidatione militibus collectis aciem restituit nec se tamen aequo loco hosti commisit.
ティティニウスは大いなる狼狽から小高い丘へと兵士たちを集めて戦列を立て直したが、平地で敵とまみえることは避けた。
§5.18.9plus ignominiae erat quam cladis acceptum, quae prope in cladem ingentem vertit;
被ったのは敗北というよりはむしろ屈辱であったが、それはもう少しで甚大な大惨事に転じるところであった。
tantum inde terroris non Romae modo, quo multiplex, fama pervenerat, sed in castris quoque fuit ad Veios.
そこから生じた恐怖は、何倍にも膨らんだ噂が届いていたローマにおいてばかりでなく、ウェイイの包囲陣営においても極めて大きかった。
§5.18.10aegre ibi miles retentus a fuga est, cum pervasisset castra rumor ducibus exercituque caeso victorem Capenatem ac Faliscum Etruriaeque omnem iuventutem haud procul inde abesse.
そこでは兵士たちが逃亡するのを引き止めるのが困難であった。 将軍たちと軍隊が殲滅され、勝者であるカペナ人とファレリイ人、そしてエトルリアのすべての若者がそこから遠くない場所に迫っているという噂が陣営を駆け巡ったからである。
§5.18.11his tumultuosiora Romae, iam castra ad Veios oppugnari, iam partem hostium tendere ad urbem agmine infesto, crediderant;
ローマでは、これらよりもさらに大きな混乱が生じていた。 彼らは、すでにウェイイの陣営が襲撃され、敵の一部が敵意に満ちた軍勢でローマ市に向けて進撃してきていると信じ込んでいたのである。
concursumque in muros est et matronarum, quas ex domo conciverat publicus pavor, obsecrationes in templis factae precibusque ab dis petitum,
城壁へと人々が駆け集まり、公の恐怖によって家から呼び起こされた既婚女性たちによる神殿での哀願が行われ、神々に対して祈りをもって次のことが求められた。
§5.18.12ut exitium ab urbis tectis templisque ac moenibus Romanis arcerent Veiosque eum averterent terrorem, si sacra renovata rite, si procurata prodigia essent.
もし儀式が儀礼に従って新しくやり直され、不吉な前兆がお祓いされたのであるならば、ローマの街の屋根や神殿、そして城壁から破滅を遠ざけ、その恐怖をウェイイへとそらしてくださるように、と。