Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §5.16.1-5.16.10

タルクイニイ人の撃退とデルポイの神託の到来

275 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新たな軍事護民官が就任し、ローマ領を略奪したタルクイニイ人を不意打ちで撃退する。一方、デルポイから帰還した使節が、アルバ湖の排水方法とウェイイ攻略を指示する神託をもたらす。

§5.16.1priusquam a Delphis oratores redirent Albanive prodigii piacula invenirentur, novi tribuni militum consulari potestate L. Iulius Iulus, L. Furius Medullinus quartum, L. Sergius Fidenas, A. Postumius Regillensis, P. Cornelius Maluginensis, A. Manlius magistratum inierunt.
デルポイから使節たちが帰還し、あるいはアルバの奇跡のお祓いの方法が見出される前に、新たな執政官権限のある軍事護民官として、ルキウス・ユリウス・ユルス、ルキウス・フリウス・メドゥリヌス(4度目)、ルキウス・セルギウス・フィデナス、アウルス・ポストゥミウス・レギッレンシス、プブリウス・コルネリウス・マルギネンシス、アウルス・マンリウスが就任した。
§5.16.2eo anno Tarquinienses novi hostes exorti.
この年、タルクイニイ人が新たな敵として現れた。
quia multis simul bellis, Volscorum ad Anxur, ubi praesidium obsidebatur, Aequorum ad Labicos, qui Romanam ibi coloniam oppugnabant, ad hoc Veienti quoque et Falisco et Capenati bello occupatos videbant Romanos nec intra muros quietiora negotia esse certaminibus patrum ac plebis,
なぜなら、彼らはローマ人が同時に多くの戦争、すなわち守備隊が包囲されていたアンクスルでのウォルスキ人との戦争、そこのローマ植民市を攻撃していたラビキでのアエクィ人との戦争、さらにこれに加えてウェイイ、ファレリイ、カペナとの戦争で手一杯であり、城壁の内側でも貴族と平民の争いによって状況が少しも平穏ではないのを見たからである。
§5.16.3inter haec locum iniuriae rati esse praedatum in agrum Romanum cohortes expedites mittunt: aut enim passuros inultam eam iniuriam Romanos, ne novo bello se onerarent, aut exiguo eoque parum valido exercitu persecuturos.
これらの状況の中で、不法行為をなす機会があると判断し、彼らはローマの領土へ略奪のために軽装の歩兵大隊を派遣した。 すなわち、ローマ人は新たな戦争で自らを圧迫しないようにその不法行為を報復せず耐え忍ぶか、あるいはわずかで不十分な力しか持たない軍隊で追撃してくるだろうと考えたからである。
§5.16.4Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquiniensium fuit;
ローマ人にとって、タルクイニイ人による略奪への懸念よりも、その屈辱への怒りの方が大きかった。
eo nec magno conatu suscepta nec in longum dilata res est.
それゆえ、その件は大した努力も要さず着手され、長引かせることもなかった。
§5.16.5A. Postumius et L. Iulius non iusto dilectu — etenim ab tribunis plebis inpediebantur —, sed prope omnium voluntariorum, quos adhortando incitaverant, coacta manu per agrum Caeretem obliquis tramitibus egressi redeuntes a populationibus gravesque praeda Tarquinienses oppressere.
アウルス・ポストゥミウスとルキウス・ユリウスは、正規の徴兵によらず(というのも平民護民官たちに妨げられていたからである)、彼らが激励して奮い立たせた、ほぼ全員が志願兵からなる軍勢を集め、カエレの領地を斜めに通る小道から進出して、略奪から帰還中で、獲物の重みで動きの鈍くなっているタルクイニイ人を不意に襲った。
§5.16.6multos mortales obtruncant, omnes exuunt inpedimentis et receptis agrorum suorum spoliis Romam revertuntur.
彼らは多くの敵を切り殺し、全員から荷物を剥ぎ取り、自分たちの土地から奪われていた略奪品を取り戻してローマへ帰還した。
§5.16.7biduum ad recognoscendas res datum dominis;
所有者が自分の物品を確認するために2日間の猶予が与えられた。
tertio incognita — erant autem ea pleraque hostium ipsorum — sub hasta veniere, quodque inde redactum, militibus est divisum.
3日目に、所有者の判明しないもの(そしてそれらの大部分は敵自身の所有物であった)は競売にかけられ、そこから得られた利益は兵士たちに分配された。
cetera bella maximeque Veiens incerti exitus erant. iamque
その他の戦争、とりわけウェイイとの戦争は結末が不透明であった。
§5.16.8Romani desperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis venerunt sortem oraculi adferentes congruentem responso captivi vatis: “Romane, aquam Albanam cave lacu contineri, cave in mare manare suo flumine sinas;
そして今や、ローマ人は、人間の助けを絶望視して運命と神々を見つめていたが、そのときデルポイからの使節が、捕虜となった預言者の回答と一致する神託の返答を携えて到着した。 「ローマ人よ、アルバの水を湖の中に留めておくことのないようにせよ。 それが自らの川を伝って海に流れ込むのを許すことのないようにせよ。
emissam per agros rigabis dissipatamque rivis extingues;
排出した水を土地に撒き、水路に分散させて消滅させよ。
§5.16.9tum tu insiste audax hostium muris memor, quam per tot annos obsides urbem, ex ea tibi his, quae nunc panduntur, fatis victoriam datam.
そのとき、おまえは果敢に敵の城壁に迫れ。 おまえが長年包囲している都市から、今や明らかにされる運命によって、おまえに勝利が与えられていることを心に留めておけ。
§5.16.10bello perfecto donum amplum victor ad mea templa portato sacraque patria, quorum omissa cura est, instaurata, ut adsolet, facito.
戦争が完了したとき、勝者として、私の神殿に豊かな贈り物を運べ。 そして、おろそかにされていた祖国の諸儀礼を、慣習に従って再興して執り行え。

語釈・文法注

  1. 5.16.1priusquam a Delphis oratores redirent Albanive prodigii piacula invenirentur — 接続詞 `priusquam`(〜する前に)が、まだ実現していない事態(期待、予防、または未然の状況)を表すため、接続法未完了 `redirent` および `invenirentur` を伴っている。
  2. 5.16.3aut enim passuros inultam eam iniuriam Romanos — 直前の分詞 `rati`(〜と考えて)から導かれる間接話法。対格不定詞構文(A.C.I.)であり、`Romanos` が対格主語、`passuros [esse]` が未来能動態不定詞(ここでは `esse` が省略されている)である。
  3. 5.16.8cave lacu contineri, cave in mare manare suo flumine sinas — 神託における強い禁止の命令表現。`cave`(警戒せよ)の後に、前半では受動態不定詞 `contineri` が続き、後半では `ut` なしの接続法現在 `sinas` が続いている。
  4. 5.16.10portato — 未来命令法(第二命令法)の単数2人称形。神託や法律、宗教的儀礼などの文脈で、将来守るべき厳かな命令を規定するために好んで用いられる(続く `facito` も同様)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §5.16.1-5.16.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.16.1-5.16.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。