§5.16.1priusquam a Delphis oratores redirent Albanive prodigii piacula invenirentur, novi tribuni militum consulari potestate L. Iulius Iulus, L. Furius Medullinus quartum, L. Sergius Fidenas, A. Postumius Regillensis, P. Cornelius Maluginensis, A. Manlius magistratum inierunt.
델포이에서 사절들이 돌아오거나 알바 호수 전조의 액막이 방법이 찾아지기 전에, 집정관 권한을 가진 새로운 군사 호민관들인 루키우스 율리우스 율루스, 네 번째로 취임한 루키우스 푸리우스 메둘리누스, 루키우스 세르기우스 피데나스, 아울루스 포스투미우스 레길렌시스, 푸블리우스 코르넬리우스 말루기넨시스, 아울루스 만리우스가 관직에 나아갔다。
§5.16.2eo anno Tarquinienses novi hostes exorti.
그해에 타르퀴니인들이 새로운 적대 세력으로 일어났다.
quia multis simul bellis, Volscorum ad Anxur, ubi praesidium obsidebatur, Aequorum ad Labicos, qui Romanam ibi coloniam oppugnabant, ad hoc Veienti quoque et Falisco et Capenati bello occupatos videbant Romanos nec intra muros quietiora negotia esse certaminibus patrum ac plebis,
왜냐하면 그들은 로마인들이 동시에 여러 전쟁, 즉 수비대가 포위되어 있던 안크수르에서의 볼스키인과의 전쟁, 그곳의 로마 식민시를 공격하고 있던 라비키에서의 에쿠이인과의 전쟁, 그리고 여기에 더해 베이이, 팔레리, 카페나와의 전쟁으로 정신이 없는 데다, 성벽 안에서도 귀족과 평민의 다툼으로 상황이 전혀 평온하지 않은 것을 보았기 때문이다。
§5.16.3inter haec locum iniuriae rati esse praedatum in agrum Romanum cohortes expedites mittunt: aut enim passuros inultam eam iniuriam Romanos, ne novo bello se onerarent, aut exiguo eoque parum valido exercitu persecuturos.
이러한 상황 속에서 그들은 불법을 저지를 기회가 생겼다고 판단하고, 로마 영토로 약탈을 위해 경무장 보병대들을 파견했다. 즉, 로마인들이 새로운 전쟁으로 부담을 지지 않기 위해 그 침해를 보복 없이 묵인하거나, 혹은 소규모의 그리 강력하지 못한 군대로 추격해 올 것이라고 생각했기 때문이다。
§5.16.4Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquiniensium fuit;
로마인들에게는 타르퀴니인들의 약탈에 대한 우려보다 그 모욕에 대한 분노가 더 컸다.
eo nec magno conatu suscepta nec in longum dilata res est.
그리하여 그 일은 큰 노력 없이 착수되었으며 오랫동안 지체되지도 않았다。
§5.16.5A. Postumius et L. Iulius non iusto dilectu — etenim ab tribunis plebis inpediebantur —, sed prope omnium voluntariorum, quos adhortando incitaverant, coacta manu per agrum Caeretem obliquis tramitibus egressi redeuntes a populationibus gravesque praeda Tarquinienses oppressere.
아울루스 포스투미우스와 루키우스 율리우스는 정규 징집이 아니라(왜냐하면 평민 호민관들에 의해 저지당하고 있었기 때문이다), 자신들이 격려하여 고취시킨 거의 대부분 지원병들로 구성된 군대를 모아 카에레 영토를 가로지르는 지름길을 통해 진출하여, 약탈에서 돌아오느라 노획물로 무거워진 타르퀴니인들을 급습했다。
§5.16.6multos mortales obtruncant, omnes exuunt inpedimentis et receptis agrorum suorum spoliis Romam revertuntur.
그들은 많은 적들을 베어 넘기고, 모두에게서 짐을 빼앗았으며, 자기 영토에서 빼앗겼던 노획품들을 되찾아 로마로 돌아왔다。
§5.16.7biduum ad recognoscendas res datum dominis; tertio incognita — erant autem ea pleraque hostium ipsorum — sub hasta veniere, quodque inde redactum, militibus est divisum.
주인들이 물건을 확인할 수 있도록 이틀의 시간이 주어졌고, 사흘째 되는 날 임자 없는 물건들(그런데 그것들은 대부분 적들 자신의 소유물이었다)은 경매에 부쳐졌으며, 거기서 얻은 수익은 병사들에게 분배되었다.
cetera bella maximeque Veiens incerti exitus erant. iamque
다른 전쟁들, 특히 베이이와의 전쟁은 결말이 불투명했다.
§5.16.8Romani desperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis venerunt sortem oraculi adferentes congruentem responso captivi vatis: “Romane, aquam Albanam cave lacu contineri, cave in mare manare suo flumine sinas;
그리고 이제, 로마인들이 인간의 원조를 단념하고 운명과 신들을 바라보고 있을 때, 델포이로부터 사절들이 포로가 된 예언자의 대답과 일치하는 신전의 점괘를 지니고 도착했다. "로마인이여, 알바의 물이 호수에 갇혀 있게 하지 말며, 스스로의 강물을 따라 바다로 흘러가게 두지 마라.
emissam per agros rigabis dissipatamque rivis extingues;
그것을 배출하여 벌판에 물을 대고, 수로로 분산시켜 소멸시켜라。
§5.16.9tum tu insiste audax hostium muris memor, quam per tot annos obsides urbem, ex ea tibi his, quae nunc panduntur, fatis victoriam datam.
그때 너는 용감하게 적의 성벽을 압박하라. 네가 수년 동안 포위해 온 그 도시로부터, 지금 밝혀지는 이 운명에 의해 네게 승리가 주어졌음을 명심하라。
§5.16.10bello perfecto donum amplum victor ad mea templa portato sacraque patria, quorum omissa cura est, instaurata, ut adsolet, facito. ”
전쟁이 끝났을 때 승리자로서 내 신전들에 풍성한 선물을 가져오고, 소홀히 여겨졌던 조국의 의례들을 관습에 따라 재건하여 거행하라."