Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.36.1-45.36.10

ガルバの議事妨害と凱旋式法案の再審議

1762 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ガルバはパウルスの凱旋式法案を否決させるため、過酷な軍務を訴えて民会での採決を翌日に引き延ばした。翌日、兵士たちによる否決の動きに対し、国家の有力者たちが猛反発し、護民官は審議を最初からやり直すことを決定した。

§45.36.1his incitatis cum in Capitolio rogationem eam Ti. Sempronius tribunus plebis ferret et privatis de lege dicendi locus esset et ad suadendum, ut in re minime dubia, haud quisquam procederet, Ser. §45.36.2Galba repente processit et a tribunis postulavit, ut, quoniam hora iam octava diei esset, nec satis temporis ad demonstrandum haberet, cur L. Aemilium non iuberent triumphare, in posterum diem differrent et mane eam rem agerent: integro sibi die ad causam eam orandam opus esse.
これら(の兵士たち)が駆り立てられ、カピトーリウムで護民官ティベリウス・センプローニウスがその法案を提案し、私人にその法について発言する機会が与えられたが、全く疑問の余地のない事柄として、賛成演説をするために進み出る者が誰もいなかったとき、セルウィウス・ガルバが突然進み出て、護民官たちに対し、すでに日の第八時であり、ルキウス・アエミリウスに凱旋式を挙行させるべきでない理由を十分に説明する時間がないため、翌日に延期し、朝からその件を扱うよう要求した。 その主張を述べるためには、自分には丸一日の時間が必要である、というのである。
§45.36.3cum tribuni dicere eo die, si quid vellet. iuberent, in noctem rem dicendo extraxit referendo admonendoque exacta acerbe munia militiae;
護民官たちが、何か望むところがあればその日に言うようにと命じると、彼は演説することによって、過酷に課された軍務を言及し思い起こさせることで、事態を夜まで引き延ばした。
plus laboris, plus periculi, quam desiderasset res, iniunctum; contra in praemiis, in honoribus omnia artata;
すなわち、必要とされた以上の多大な労苦、多大な危険が課された一方で、褒賞や名誉においてはすべてが切り詰められたと主張したのである。
§45.36.4militiamque, si talibus succedat ducibus, horridiorem asperioremque bellantibus, eandem victoribus inopem atque inhonoratam futuram.
また、もしそのような将軍たちの下で奉職するならば、軍務は戦う者たちにとってより恐ろしく過酷なものとなり、同じものが勝者にとっては貧しく名誉のないものになるだろう、と。
Macedonas in meliore fortuna quam milites Romanos esse.
マケドニア人のほうがローマの兵士たちよりも恵まれた状況にあるのだ、と。
§45.36.5si frequentes postero die ad legem antiquandam adessent, intellecturos potentis viros non omnia in ducis, aliquid et in militum manu esse.
もし翌日、法案を否決するために大勢で出席するならば、有力者たちも、すべてが将軍の手の中にあるのではなく、一部は兵士たちの手の中にもあるのだということを理解するであろう、と。
§45.36.6his vocibus incitati postero die milites tanta frequentia Capitolium conpleverunt, ut aditus nulli praeterea ad suffragium ferendum esset.
これらの言葉に駆り立てられて、翌日、兵士たちは非常に大勢でカピトーリウムを埋め尽くしたため、それ以外に投票するために立ち入る隙間は誰にもないほどであった。
§45.36.7intro vocatae primae tribus cum antiquarent, concursus in Capitolium principum civitatis factus est, indignum facinus esse clamitantium L. Paulum tanti belli victorem despoliari triumpho:
最初に呼び入れられた部族が否決したとき、国家の有力者たちがカピトーリウムへと駆けつけ、あれほどの大戦の勝者であるルキウス・パウルスが凱旋式を奪われるのは、耐え難い悪行であると大声で叫んだ。
§45.36.8obnoxios imperatores tradi licentiae atque avaritiae militari.
将軍たちが兵士の気まぐれと強欲に従う者として引き渡されてしまう。
iam nunc nimis saepe per ambitionem peccari;
今でさえすでに、あまりにもしばしば人気取りによって過ちが犯されている。
quid, si domini milites imperatoribus imponantur?
もし兵士たちが主人として将軍たちの上に置かれることになれば、どうなるのか、と。
§45.36.9in Galbam pro se quisque probra ingerere.
各自がガルバに対して罵倒を浴びせた。
tandem hoc tumultu sedato M. Servilius, qui consul et magister equitum fuerat, ut de integro eam rem agerent ab tribunis petere, dicendique sibi ad populum potestatem facerent.
ついにこの騒ぎが収まると、執政官および騎兵長官を務めたことのあるマルクス・セルウィウスが、護民官たちに対し、その件を最初からやり直すこと、そして自分に民衆の前で発言する権限を与えることを求めた。
§45.36.10tribuni cum ad deliberandum secessissent, victi auctoritatibus principum de integro agere coeperunt revocaturosque se easdem tribus pronuntiarunt, si M. Servilius aliique privati, qui dicere vellent, dixissent.
護民官たちは協議のために席を外したが、有力者たちの権威に屈し、最初からやり直すことにした。 そして、マルクス・セルウィウスや他の私人のうち発言を望む者たちが発言を終えたあかつきには、同じ部族たちを再び呼び戻すと言い渡した。

語釈・文法注

  1. 45.36.1ut in re minime dubia — ut に奪格形容詞句(名詞の省略)が続く構造で、一般的または予測される状況を制限的に表す表現(「全く疑いの余地がない事柄によくあることだが」)。ここでは、パウルスの功績が極めて自明であったため、誰もあえて賛成演説をする必要を感じなかったという状況を示している。
  2. 45.36.3dicendo... referendo admonendoque — 動名詞(gerund)の奪格で、主動詞 extraxit に対する手段または方法を表す。ガルバが演説し、言及し、思い起こさせることによって、審議を夜まで引き延ばしたことを示す。
  3. 45.36.3exacta acerbe munia militiae; plus laboris... — ここから§45.36.5の終わりまで、ガルバの演説内容が間接話法(Oratio Obliqua)で展開される。主節の動詞は対格不定詞構文(AcI)となり、主語や繋ぎの動詞(esseなど)が頻繁に省略されている。ここでは [esse] exacta、[esse] iniunctum、[esse] artata が対格不定詞として機能している。
  4. 45.36.9petere — 歴史的不定詞(historical infinitive)であり、三人称単数の直説法完了(または未完了)と同等の意味で用いられている。主語は M. Servilius で、劇的な緊張感や素早い行動を描写するための文体上の技法である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.36.1-45.36.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.36.1-45.36.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。