Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.35.1-45.35.9

凱旋式の決議とパウルスへの反対運動

1761 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

捕虜となった王たちやギリシアの指導者たちがローマに連行され、パウルス、アニキウス、オクタウィウスの凱旋式が決定される。しかしパウルスを嫌う軍事監ガルバが兵士たちを扇動し、パウルスの凱旋式法案を否決させようと画策する。

§45.35.1Romam primum reges captivi, Perseus et Gentius, in custodiam cum liberis abducti, dein turba alia captivorum, tum quibus Macedonum denuntiatum erat, ut Romam venirent, principumque Graeciae;
ローマへは、まず捕虜となった王たち、すなわちペルセウスとゲンティウスが子供たちとともに監禁のために連行され、次いで他の捕虜の群れが、さらにマケドニア人のうちでローマに来るよう布告されていた人々や、ギリシアの指導者たちが連行された。
§45.35.2nam ii quoque non solum praesentes exciti erant, sed etiam, si qui apud reges esse dicebantur, litteris arcessiti sunt.
なぜなら、彼らもまた、その場にいた者たちが召集されただけでなく、王たちのもとにいたと言われる人々がいれば、書簡によって呼び出されたからである。
§45.35.3Paulus ipso post dies paucos regia nave ingentis magnitudinis, quam sedecim versus remorum agebant, ornata Macedonicis spoliis non insignium tantum armorum, sed etiam regiorum textilium, adverso Tiberi ad urbem est subvectus, conpletis ripis obviam effusa multitudine.
パウルス自身は数日ののち、十六列の櫂が動かす、際立った武具だけでなく王家の織物といったマケドニアの戦利品で飾られた極めて巨大な王の船に乗って、ティベリス川を遡って都市へと運ばれた。 川岸は、彼を迎えに繰り出した群衆で満ちていた。
§45.35.4paucos post dies Anicius et Octavius classe sua advecti.
数日ののち、アニキウスとオクタウィウスが自分たちの艦隊で到着した。
tribus iis omnibus decretus est ab senatu triumphus mandatumque Q. Cassio praetori, cum tribunis plebis ageret, ex auctoritate patrum rogationem ad plebem ferrent, ut iis, quo die urbem triumphantes inveherentur, imperium esset.
これら三人全員に元老院から凱旋式が議決され、法務官クィントゥス・カッシウスに対し、元老院の決議に基づき、彼らが凱旋式の隊列を率いて都市に入場する日に命令権を有するようにする法案を、護民官たちと交渉して平民会に提出するよう任務が与えられた。
§45.35.5intacta invidia media sunt: ad summa ferme tendit.
妬みは、中位のものを手つかずにしておき、一般に最高のものへと向かうものである。
nec de Anici nec de Octavi triumpho dubitatum est;
アニキウスの凱旋式についてもオクタウィウスの凱旋式についても疑問は持たれなかった。
Paulum, cui ipsi quoque se conparare erubuissent, obtrectatio carpsit.
しかし、彼ら自身でさえ自分を比較することを恥じたであろうパウルスに対しては、誹謗中傷が襲いかかった。
§45.35.6antiqua disciplina milites habuerat;
彼は古来の規律によって兵士たちを従えていた。
de praeda parcius, quam speraverant ex tantis regiis opibus, dederat nihil relicturis, si aviditati indulgeretur, quod in aerarium deferret.
また戦利品についても、あれほど莫大な王の富から彼らが期待していたよりもはるかに少なくしか与えなかった。 もし兵士たちの貪欲さを甘やかせば、国庫に納めるべきものが何一つ残らなくなってしまっただろうからである。
§45.35.7totus Macedonicus exercitus imperatori ita neglegenter adfuturus comitiis ferendae legis.
こうして、マケドニア軍の全体が、法案を可決するための民会において、将軍に対して極めて冷淡に付き添おうとしていた。
§45.35.8sed eos Ser. Sulpicius Galba, qui tribunus militum secundae legionis in Macedonia fuerat, privatim imperatori inimicus, prensando ipse et per suae legionis milites sollicitando stimulaverat, ut frequentes ad suffragium adessent.
しかし、マケドニアで第二軍団の軍事監を務め、個人的に将軍の敵であったセルウィウス・スルピキウス・ガルバが、自ら手を握り、また自分の軍団の兵士たちを通じて誘いかけることによって彼らを刺激し、大勢で投票に赴くように仕向けた。
§45.35.9imperiosum ducem et malignum antiquando rogationem, quae de triumpho eius ferretur, ulciscerentur.
彼の凱旋式について提案される法案を否決することによって、傲慢で不親切な将軍に復讐せよ、というのである。
plebem urbanam secuturam esse militum iudicia.
都市の平民は兵士たちの判断に従うであろう。
pecuniam illum dare non potuisse: militem honorem dare posse.
あの男は金を兵士に与えることができなかったが、兵士は名誉を与えることができる。
ne speraret ibi fructum gratiae, ubi non meruisset.
自分が値しなかったところで、恩義の果実を期待すべきではない、と。

語釈・文法注

  1. 45.35.1abducti — この文には定動詞が欠けており、最初の `abducti`(`abducti sunt` の `sunt` が省略されたもの)を動詞として補って読む必要がある。それ以降の `dein` や `tum` で並列されている名詞(`turba` や `quibus` の先行詞、`principes`)についても、同様に連行された(`abducti [sunt]` または `Romam venerunt` 等)という述語を補うことで、文全体の骨格を理解できる。
  2. 45.35.5cui ipsi quoque se conparare erubuissent — 接続法過去完了 `erubuissent` は、関係節(先行詞は `Paulum`)の中で反実仮想の帰結のニュアンスを帯びており、「もしその機会があったとしても、彼ら自身が自分を比較することを恥じたであろう(ほどの人物)」という解釈になる。
  3. 45.35.7adfuturus — 未来分詞 `adfuturus` が `esse` を伴わずに単独で用いられており、過去における予定・意図(「付き添おうとしていた」)を表す述語として機能している。リウィウスにしばしば見られる歴史的叙述における簡潔な表現スタイルである。
  4. 45.35.9ulciscerentur — ガルバによる煽動演説を伝える間接話法(oratio obliqua)の導入部分であり、直接話法における命令文(ulcisci)が、伝達動詞の過去時制(`stimulaverat`)に応じて接続法未完了過去 `ulciscerentur` となっている。それに続く文は対格不定詞句(`secuturam esse`、`potuisse`)による間接陳述へと移行する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.35.1-45.35.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.35.1-45.35.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。